Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Mellorar os tomates, cuestión de xenes

O proxecto ESP-SOL identifica os factores e os xenes implicados nas características organolépticas do tomate co fin de mellorar a súa calidade

Detrás dun suculento tomate escóndense infinidade de trazos que son os que lle confiren características tan particulares como a cor e o sabor. Coñecer con precisión como actúan certos parámetros xenéticos deste alimento axudou agora a identificar cales son os factores, os xenes e os mecanismos que inflúen nas cualidades organolépticas deste alimento, o que contribuirá non só a melloralas senón tamén a perfeccionar a resistencia a certas enfermidades.


O aroma, a textura e o nivel de azucres e de acidez son algunhas das características do tomate (“Lycoperiscon esculentum”) que máis adoitan valorar os consumidores. De gran importancia na dieta española, este alimento ten a fortuna de gozar de propiedades beneficiosas para a saúde que poden fortalecerse. No marco das distintas investigacións xenómicas que se están levando a cabo para mellorar a calidade e propiedades dalgúns alimentos, o proxecto español “Identificación de xenes e moléculas asociadas a trazos de calidade do froito de tomate e participación na secuenciación das rexións eucromáticas do cromosoma 9. Unha aproximación xenómica” acaba de presentar algúns dos resultados do estudo dos xenes implicados en propiedades como o cheiro, o sabor, a cor e a presenza de ingredientes como azucres, ácidos, vitaminas e carotenos, trazos cunha dificultade de estudo enorme posto que neles conflúen moitos xenes.

Mapa detallado
O cromosoma 9 do tomate asóciase á resistencia de enfermidades e ao aroma
Nos trazos cuantitativos, como a cor da pel ou o tamaño, a análise e caracterización son tarefas moi complexas. Con todo, os avances conseguidos co proxecto ESP-SOL, desenvolvido pola Fundación Xenoma España para identificar o ADN do tomate, e que acaban de ser presentados, permitirán, segundo os seus responsables, elaborar un “mapa detallado” dos cromosomas do tomate “para identificar os xenes implicados nas súas características”.

A primeira parte do estudo realizado en España centrouse na xenómica estrutural, é dicir, en coñecer os xenes do cromosoma 9 do tomate (dos 12 que ten) para poder analizar cada unha das funcións de crecemento. Dentro da xenómica funcional, os expertos identificaron os xenes responsables non só do sabor, do contido de vitaminas e azucres senón tamén os que xogan algún papel no proceso de maduración do vexetal.

No xenoma do tomate localizáronse un total de 300 marcadores e máis de 200 xenes e identificáronse varias zonas xenómicas que provocan distintos graos de presenza de ingredientes que contén o tomate, como vitaminas e azucres. Se se coñecen estes patróns de actuación, os expertos confían en poder desenvolver, nuns anos, variedades melloradas, así como aumentar a cantidade de compostos saudables como o licopeno, un pigmento vexetal que dá a cor a tomates e outros vexetais e froitas e que posúe importantes propiedades antioxidantes. Unha das aspiracións da investigación, que contou coa participación de 10 grupos de investigación, institucións públicas e empresas, ademais de universidades e centros rexionais de investigación de distintas comunidades autónomas, é poder trasladar estas moléculas presentes só na pel tamén á carne do tomate.
Unha unión de pezas

Os últimos avances sobre as particularidades do tomate responden o traballo conxunto que realizan, dentro do Internacional Solanaceae Genomics Projects para descifrar o xenoma do tomate, oito países: Francia, Alemaña, Estados Unidos, Italia, Xapón, Corea, Holanda e España. O obxectivo é que cada un deles secuencie un dos 12 cromosomas que conforman o mapa xenético do tomate, excepto Estados Unidos, que se encarga de tres destes cromosomas.

A España correspóndelle o cromosoma 9, e nesta investigación participan nove grupos de expertos coordinados polo Instituto de Bioloxía Molecular e Celular das Plantas da Universidade Politécnica de Valencia (UPV). Os expertos confían en que, a finais de 2009, estea listo xa un borrador sobre o xenoma do tomate e os seus 12 cromosomas. Unha vez conseguido, un dos obxectivos é poder continuar con outras especies próximas ao tomate, como o pemento ou a pataca.

Tamaño e forma

Os tomates que se cultivan poden chegar a ser ata mil veces máis grandes que os seus parentes silvestres. Como se consegue tanta diferenza? Trátase dunha das particularidades da “domesticación” das plantas. O tomate pertence á familia das solanáceas, entre as que se inclúen, ademais do tomate, a pataca, a berenjena e os pementos, entre outros. Coa axuda das ferramentas que lles proporcionou o xenoma do tomate, expertos da Corporación Colombiana de Investigación Agropecuaria (CORPOICA) admitían, a mediados de 2008, que o tamaño do tomate pode variar ata nun 30% dunhas variedades a outras.

Da man dos xenes tamén chegaba en 2008 un achado que explicaba a diversidade de formas deste cultivo. Por que hai tomates de tantas e tan variadas formas? Segundo unha investigación desenvolvida por expertos da Universidade de Ohio, o xene denominado SUN é un dos máximos responsables da forma alongada dalgunhas variedades de tomate. E é que se trata dun dos cultivos vexetais con máis variacións desde o punto de vista morfológico. Isto converte aos tomates no albo perfecto para o estudo da morfoloxía das froitas e para tentar comprender que xenes provocan esta diversidade de formas.

TRAS A MELLORA XENÉTICA VEXETAL

A investigación xenómica dos vexetais puxo sobre a mesa aspectos como a importancia que teñen as interaccións entre xenes, ademais dos efectos individuais de cada un deles. Cando actúan en equipo, os xenes forman sistemas que son, en boa parte, os responsables de trazos como o rendemento dos cultivos, as resistencias a certas enfermidades ou o contido de nutrientes específicos. Ata agora, algúns dos vexetais que foron obxecto de estudo a este nivel son o millo, a vide, o arroz ou o trigo.

A actividade no ámbito dos xenomas vexetais, cuxa porta abriu a secuenciación en 2000 de plántaa modelo “Arabidopsis thaliana”, centrouse sobre todo naquelas plantas con especial interese comercial. Algúns dos obxectivos son mellorar o rendemento dos cultivos e facelos máis fortes en condicións ambientais extremas, como a seca. Para os expertos, o uso de técnicas como a xenómica permite non só mellorar a produción senón adecuarse ás demandas, cada vez maiores e máis esixentes, dos consumidores.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións