Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Menús escolares baixo control legal

O aumento da obesidade infantil e xuvenil obriga a adoptar novas medidas legais e educativas nos comedores escolares
Por Juan Ramón Hidalgo Moya 26 de Decembro de 2005

Durante o ano 2005 tanto o Goberno español como as autoridades sanitarias das comunidades autónomas han estado buscando solucións para pór freo ao alarmante aumento da obesidade infantil, en liña co manifestado a principios deste mes polo Comisario Europeo de Sanidade. Unha de de as fórmulas que se barallan é a aprobación dunha normativa xeral que estableza novas condicións no servizo de comedor dos centros escolares.

Durante o ano 2005, tanto o Goberno español como as autoridades sanitarias das comunidades autónomas han estado buscando solucións para pór freo ao alarmante aumento da obesidade infantil no noso país. O debate iniciado polos distintos axentes implicados sitúase claramente en liña co manifestado a principios deste mes polo Comisario Europeo de Sanidade, que pedía axuda á cidadanía para loitar contra esta epidemia.

Entre as fórmulas que se barallan está a aprobación dunha normativa xeral no ámbito competencial do Estado, e outras máis específicas para os territorios de todas e cada unhas das comunidades autónomas. As distintas normas deben establecer as condicións sanitarias marco do servizo de comedor dos centros escolares, tanto públicos como privados, non universitarios, a fin de que as comidas que se sirvan sexan máis seguras e acordes cunha dieta saudable.

O primeiro acordo chegou o pasado 29 de xuño de 2005, que garante unhas mesmas recomendacións fundamentais sobre a materia. O ámbito de aplicación que pretende a normativa sobre comedores escolares é moi ampla, e inclúe as características de construción, deseño e equipamento destas instalacións; as condicións dos menús escolares; o dereito de información dos pais; e mesmo cuestións máis problemáticas como a necesidade de incorporar menús especiais para alumnos con problemas de saúde ou intolerancia a algúns dos alimentos, ou cuestións relixiosas.

Mesmo podería establecerse nalgunha delas, como a estatal, a prohibición de acceso dos alumnos a determinados produtos alimenticios non desexados, como así vén sucedendo en regulacións de diversos estados de EEUU, aínda que neste último caso polo seu mínimo valor nutritivo. O conxunto normativo a desenvolver forma parte da estratexia NAVES, cuxa finalidade é mellorar os hábitos alimenticios dos cidadáns e previr a obesidade, especialmente a infantil e xuvenil.

Educación alimentaria escolar

As novas normas pretenden dar ao servizo de comedor unha óptica nutricional, dirixida especialmente á educación en estilos de vida e alimentación saudables
A obesidade é un problema de mala educación alimentaria que as autoridades sanitarias han decidido atallar «por decreto». Do que se trata é de educar aos nenos en comportamentos máis sans e equilibrados, con menos presenza de alimentos e bebidas potencialmente prexudiciais para a saúde, descartando para iso o sistema de autorregulación ou de «liberdade» do destinatario final dos produtos ou dos seus responsables, que se mostrou ineficaz neste asunto.

Agora as autoridades sanitarias impoñen a intervención administrativa e o control sobre o cumprimento duns mínimos legais. A situación considérase tan grave que deveu en «cuestión de Estado», e o centro escolar é un bo lugar para introducir novos hábitos alimentarios, especialmente para aqueles que son usuarios diarios do servizo de comedor. Non en balde un 20% dos nenos (segundo estimacións do Ministerio de Sanidade e Consumo) realiza, durante cinco días á semana, a súa comida principal no centro de ensino, porcentaxe que aumenta ata o 32% no grupo de idade de 2 a 5 anos.

A proposta legal máis xeral, que foi levada a cabo durante este ano polo Ministerio de Sanidade e Consumo ao Pleno do Consello Interterritorial do Sistema Nacional de Saúde, pretende regular as condicións sanitarias que deben cumprir os comedores escolares dos centros docentes públicos e privados, non universitarios, para ofrecer un servizo de comidas preparadas seguras e de acordo coas características dunha dieta saudable. As autoridades sanitarias e educativas consideran que o ámbito escolar constitúe un dos lugares máis eficaces para favorecer estilos de vida saudables en nenos e adolescentes, tanto por constituír un espazo educativo integral como pola permanencia física dos alumnos durante moitas horas ao día.

A proposta prevé mesmo a necesidade de contar con guías de recomendacións sobre a inclusión na dieta escolar de determinados nutrientes, programación dos menús para pais, titores ou responsables dos menores, e orientacións sobre os menús complementarios das comidas en casa, potenciándose así este labor educativo no ámbito familiar. Unha das propostas do Consello Interterritorial do Sistema Nacional de Saúde, celebrado o pasado xuño en Oviedo, baseábase en que as comunidades autónomas regulasen os comedores escolares para que estes ofrecesen unha dieta equilibrada, tendo en conta as necesidades nutricionais dos alumnos en función da súa idade e da actividade física realizada, con inclusión dun achegar calórico razoable, e con predominio dos hidratos de carbono, e que se usasen técnicas culinarias variadas que respectasen o valor nutricional dos alimentos.

Doutra banda, e na súa idea de espazo educativo integral, estimábase conveniente promover a formación específica do persoal docente para que puidese detectar e previr posibles problemas de saúde relacionados coa nutrición. Á marxe destes asuntos, imponse o máximo respecto para as cuestións relixiosas no ámbito alimentario, debendo atenderse as súas necesidades especiais mediante a incorporación de menús alternativos, ou ben a posibilidade de contar con medios de conservación adecuados e de quecemento da comida que estes traen dos seus domicilios, cando sexa imposible a prestancia destes menús. Medidas supletorias que se aplicarán tamén a aqueles alumnos con problemas de saúde ou intolerancia alimentaria.

Regulación especial

Sanidade e as comunidades autónomas comprométense a elaborar as disposicións normativas precisas para regular os comedores escolares seguindo varias recomendacións, previamente acordadas. En certos casos, algunha comunidade autónoma, como Castela e León, teñen normas específicas propias que xa regulan o servizo de comedor dos centros docentes públicos. Agora, o Estado pretende completar a regulación propia das comunidades autónomas do servizo de comedor desde unha óptica nutricional, dirixida especialmente á educación en estilos de vida e alimentación saudables.

Neste sentido, a propia proposta de Real Decreto lembra que os comedores escolares están baixo o ámbito de aplicación das diferentes disposicións xerais de índoles sanitaria. Así, dispón que os menús e a dieta serán supervisados por profesionais, diplomados ou licenciados, con formación suficiente e acreditativa en nutrición e dietética, co fin de que o menú da comida do mediodía permita que a dieta sexa saudable, equilibrada e adaptada ás necesidades nutricionais, segundo a idade do alumno.

Ademais, os menús ser programarán tendo en conta a idade e a actividade física do alumno; o balance no achegar calórico dos macronutrientes, de forma que o menú non resulte hiperprotéico nin hiperlipídico; as características e costumes gastronómicos da zona e os distintos procedementos de preparación que salvagarden o valor nutricional dos produtos. Tamén se ofrecerán menús adaptados para os alumnos que, por problemas de saúde, intolerancia a algúns alimentos ou outras circunstancias debidamente xustificadas, requiran unhas condicións especiais.

O proxecto normativo levado a cabo polo Ministerio de Sanidade e Consumo, en colaboración co Ministerio de Educación e Ciencia, regula as características de construción, deseño e equipamento destas instalacións; os requisitos de conservación, almacenaxe e exposición dos alimentos; as condicións que deben reunir os menús escolares e a información que deben recibir os pais; así como os mecanismos de avaliación e seguimento dos comedores escolares. Ademais, prohibe dentro das dependencias do centro escolar a instalación de máquinas expendedoras de alimentos ou bebidas ás que teñan acceso os alumnos e dispensen produtos cun alto contido en sales, azucres ou graxas, que será de aplicación tamén a bares ou locais similares situados no interior de centros docentes.

LEI DE TEXAS

Img comedores1

Hai dous anos o Departamento de Agricultura de Texas viuse obrigado a modificar a Norma de Alimentos de Mínimo Valor Nutritivo (FMNV, nas súas siglas inglesas) co fin de mellorar a nutrición nas escolas. Os alimentos en cuestión, cuxa venda ou distribución está restrinxida, clasifícanse en catro categorías: auga soda (toda bebida gaseosa, aínda que esta conteña sustancias nutritivas discretas agregadas ao alimento, como vitaminas, minerais e proteínas), augas conxeladas (todo produto de auga azucarada conxelada como polos ou palitos xeados coa excepción dos produtos que conteñan froita ou mollo de froitas), goma de mascar e certas lambetadas.

O acceso ou o servizo de FMNV para os alumnos da escola primaria está limitado sempre e en calquera circunstancia, mentres que na escola intermedia queda limitado durante os períodos de comidas en todo caso e lugar con respecto a determinadas bebidas gaseosas prohibidas que superen certo volume. De forma adicional prevese o control do cumprimento desta norma por parte do Departamento de Agricultura (TDA polas súas siglas en inglés) e fortes sancións para os seus infractores, mesmo cando os alumnos se trasladan en autocar, pois se entende que o mesmo é unha extensión da escola.

Aínda que a disposición legal texana non limita por si mesma que os estudantes porten ao colexio alimentos prohibidos FMNV de casa para consumo propio, as autoridades recomendan que as normas locais da escola limiten esta posibilidade. Tampouco é unha norma en contra das máquinas expendedoras de alimentos e bebidas: o que suxire é que se cambien os prohibidos por alimentos máis saudables.