Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Alimentos > Mariscos

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Mexillóns baixo sospeita

A vertedura do Prestige causou una diminución considerable de confianza nos produtos da pesca e o marisqueo de Galicia. O consumo de moluscos resentiuse a pesar de que se extremaron as medidas de seguridade e de que o produto posto á venda cumpre coas normas de calidade exixibles.

Mexillóns baixo sospeita

A desconfianza do consumidor en relación cos produtos procedentes das zonas afectadas polo Prestige xa saltou aos medios de comunicación. A piques de iniciar o Nadal, o peixe e outras especies mariñas como os moluscos, situáronse no punto de mira do consumidor. Entre estes últimos, o mexillón, o produto que pode resultar máis prexudicado se as dúbidas do consumidor persisten no momento da compra. Non en balde é o molusco de consumo maioritario.

As vendas de mexillóns galegos caeron en picado a pesar de que autoridades e produtores extremaron as medidas de seguridadeSegundo datos recentes, o mercado central de Barcelona (Mercabarna) comercializa uns 22 millóns de quilogramos de marisco ao ano. O 45 % procede de Galicia, e desta cantidade, o 75 % son mexillóns. A produción galega de mexillón é notoria: unhas 240.000 toneladas anuais, que supoñen a metade da produción mundial, prodúcense maioritariamente nas súas rías. Pese ao grave impacto ecolóxico causado polo Prestige, algunhas zonas, como as do interior da ría de Arousa, contan con permiso paira producir e comercializar mexillón. Pero a decisión do consumidor, que é quen ten a última palabra, pode afectar a actividade mexilloeira a pesar de que se cumpren os requisitos que a normativa establece paira a produción e comercialización de moluscos, e os seus produtos, agora máis que nunca, están sometidos a estritos controis por parte das autoridades autonómicas.

Normativa estrita

O mexillón e outros moluscos bivalvos, tantos galegos como doutras procedencias, están sometidos ao cumprimento dunha normativa específica sobre calidade das augas, produción e comercialización. A vertedura provocou restricións na actividade recolectora paira determinadas áreas da costa galega, pero non é esta a primeira vez que ocorre nin é Galicia o único lugar onde se aplicaron. Sen ir máis lonxe, a Generalitat de Cataluña restrinxiu temporalmente en 2002 a extracción de moluscos na zona de “Els Alfacs”, en Tarragona, ao detectarse una partida coa presenza da biotoxina DSP. A medida foi levantada tras comprobarse que, despois das medidas correctoras introducidas, os resultados analíticos axustábanse á normativa de referencia.

As autoridades competentes, que son as das diferentes Comunidades Autónomas, están obrigadas a tomar mostras da calidade das augas e do fitoplancto, que é co que se alimentan os moluscos, a fin de comprobar que cumpren cos parámetros de normalidade paira o consumo humano. Esta comprobación permitiu levantar o veto sobre os moluscos de Tarragona.

Do mesmo xeito, e atendendo ao resultado de estudos epidemiolóxicos, poden acordarse medidas paira planificar una educación sanitaria adecuada e outras estratexias de prevención paira a saúde do consumidor, a máis diso as regulacións e recomendacións máis apropiadas paira garantir que os moluscos que se venden e consumen non conteñan axentes patógenos como o da hepatite A. Un estudo epidemiolóxico realizado en Italia en 1997 relativa a unha maior incidencia de hepatits A en a rexión de Campania, determinou que uno dos axentes causantes máis importante proviña do marisco, especialmente cando se consome en cru ou o seu cocción non é adecuada. No conxunto de Italia, e paira 1996, o marisco foi o responsable de 709 dos casos declarados de hepatites A. A correlación entre esta enfermidade e o marisco obrigou a tomar medidas correctoras paira previr novos brotes.

A calidade das augas

No ano 1991 a Comunidade Europea fixou as condicións sanitarias aplicables á produción e posta no mercado de moluscos bivalvos vivos. A normativa española tardou dous anos en adaptarse aos parámetros comunitarios e fíxoo mediante senllos Reais Decretos aprobados en 1993 polos que se regularon os aspectos sanitarios relacionados coa produción e a comercialización, e as normas de calidade das augas.

As primeiras normas sobre calidade esixida ás augas paira a cría de moluscos en España, en aplicación dos parámetros comunitarios, aprobáronse a inicios de 1989, e concretamente no Real Decreto 38/1989, polo que se incorporaban os requisitos legalmente exixibles na Directiva comunitaria de 30 de outubro de 1979 sobre a materia. A norma que regula actualmente a materia foi aprobada en 1993, e incorpora os aspectos relativos á calidade das augas paira a produción de moluscos contidos na Directiva 91/492/CE. A normativa é de aplicación a todas aquelas augas costeiras e salobres dedicadas á produción de moluscos bivalvos vivos, entre outros invertebrados; e ten por obxecto establecer as normas que deberán aplicarse tanto á calidade das augas, como á produción destes moluscos, a fin de contribuír á mellora e protección das augas que permitan salvagardar a súa vida e crecemento, así como a garantir a súa boa calidade paira o consumo humano directo ou previa transformación.

A calidade esixida ás augas de protección ou de mellora fíxase mediante uns parámetros de calidade que inclúe, entre outros, o pH, a temperatura, a coloración, as materias en suspensión, a salinidade, o osíxeno disolto, os hidrocarburos de orixe petroleira, as sustancias organohalogenadas, os metais (prata, arsénico, cadmio, cromo, cobre, mercurio, níquel, chumbo e cinc), coliformes fecais, sustancias que inflúen no sabor dos moluscos e saxitoxina. Polo que respecta aos hidrocarburos de orixe petroleira, a normativa establece que non deberán acharse na auga paira cría de moluscos en cantidades talles que produzan na superficie da auga una película visible e/ou un depósito sobre os moluscos ou que provoquen efectos nocivos paira os moluscos.

O método que se establece paira a citada comprobación é visual e a frecuencia mínima trimestral. A auga mariña ou salobre a utilizar na produción de moluscos ha de estar exenta de contaminación microbiológica e de compostos tóxicos ou nocivos de orixe natural ou presentes no medio ambiente en cantidade que poidan influír negativamente na calidade sanitaria dos moluscos bivalvos ou que alteren o seu sabor.

No que refire á comercialización de moluscos bivalvos vivos paira o consumo humano directo, a norma establece que deberán proceder de zonas de produción legalmente recoñecidas, haberse manipulado higiénicamente, e obtido e transportado da zona de produción a un centro de expedición, un centro de depuración, una zona de reinstalación ou un establecemento de transformación seguindo unhas pautas obrigatorias e, no seu caso, depurados en establecementos autorizados. Os moluscos están sometidos a control sanitario, e ao cumprimento dunhas condicións específicas de envasado e marca, almacenamento e transporte, a fin de cumprir coas condicións de hixiene máis adecuadas.

Do mesmo xeito, a normativa establece que os moluscos deben cumprir os seguintes requisitos:

  • Deberán posuír as características visuais propias da frescura e a viabilidade, incluída a ausencia de sucidade na cuncha, una reacción á percusión adecuada e una cantidade normal de líquido intervalvar.
  • Terán menos de 300 coliformes fecais ou menos de 230 E. Coli por cada 100 g de carne de molusco e líquido intervalvar nunha proba NMP (NPP), na que se utilicen cinco tubos e tres diluciones ou en calquera outro método de análise bacteriológico de precisión equivalente demostrada.
  • Non haberá salmonela en 25 g de carne de molusco.
  • Non conterán compostos tóxicos nin nocivos de orixe natural ou introducidos no medio ambiente, como os que figuran nas disposicións aplicables en canto ás normas de calidade das augas e da produción de moluscos e doutros invertebrados mariños en cantidade tal que a absorción alimentaria calculada supere a inxesta diaria admisible (IDA), ou que poida deteriorar o sabor do produto.
  • O contido máximo de radionucleidos non deberá pasar os límites fixados polas disposicións comunitarias de directa aplicación ou polas disposicións nacionais vixentes paira os produtos alimenticios.
  • A porcentaxe de toxina paralizante dos moluscos (PSP) nas partes comestibles dos moluscos (o corpo enteiro ou toda a parte consumible separada) non deberá exceder os 80 microgramos por 100 gramos, segundo o método de análise biolóxica, ao que pode asociarse un método químico de detección de saxitoxina, ou calquera outro método recoñecido segundo o procedemento previsto na normativa comunitaria.
  • Os métodos habituais de análise biolóxica non deben dar reacción positiva respecto da presenza de toxina diarreica dos moluscos DSP nas partes comestibles dos moluscos “corpo enteiro” ou calquera parte consumible por separado.
  • O contido de toxina amnésica dos moluscos ASP nas partes comestibles dos moluscos non deberá exceder os 20 microgramos de ácido domoico por gramo.

Paxinación dentro deste contido


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións