Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Micotoxinas en cereais

Dúas novas guías de boas prácticas convértense en nova ferramenta para axudar aos agricultores británicos a reducir os niveis de micotoxinas en cereais
Por Marta Chavarrías 26 de Xuño de 2007
Img omg p
Imagen: Emiliano Ricci

No Reino Unido, as autoridades sanitarias dan resposta ás últimas recomendacións europeas en materia de redución de micotoxinas, compostos tóxicos producidos por fungos, en alimentos. Reducir os niveis en cereais é un dos obxectivos de dous guías de Boas Prácticas que acaba de publicar a Axencia Británica de Seguridade Alimentaria (FSA, nas súas siglas inglesas). Con elas, os agricultores británicos contarán cunha ferramenta que lles dará pistas sobre como modificar os hábitos de cultivo e almacenamento de cereais para reducir, por unha banda, os niveis de micotoxinas como Fusarium no campo e para minimizar, por outro, a formación de ocratoxina A durante o almacenamento.

“É importante que se controle a formación de micotoxinas nos cereais porque a súa presenza no alimento pode ter riscos na saúde humana”, asegura Wendy Mattews, experta en micotoxinas da FSA. O obxectivo das novas publicacións, ademais de adecuarse aos límites fixados en 2006 pola UE, é dobre: reducir riscos aos consumidores e producir cereais de maior calidade. As guías aconsellan, por exemplo, evitar rotacións intensas das colleitas como millo, trigo, cebada e avena, principais anfitrións de fungos como Fusarium, un tipo de micotoxina.

Un dos puntos crave no control de micotoxinas é establecer condicións óptimas de almacenaxe (boa ventilación, temperatura e humidade, entre outros), ámbito que lles fai especialmente vulnerables porque se trata de produtos que adoitan acumularse en grandes cantidades. Iso non exime que poidan atoparse tamén en alimentos como froitas e verduras. Con todo, iniciativas como a británica dan conta tamén das conclusións de numerosos estudos segundo os cales moitas das micotoxinas teñen unha gran estabilidade, tanto a temperaturas elevadas como a certos procesos industriais. De aí a importancia dos controis nas primeiras fases de produción.

O que di a lei

Investigacións europeas estudan métodos para protexer aos consumidores das micotoxinas

En decembro de 2006, unha das decisións comunitarias adoptadas concedía á industria cerealística un período de tempo para estudar as fontes de formación deste tipo de toxinas e determinar as medidas de xestión máis adecuadas. En xuño do mesmo ano, a Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA) facía público un informe sobre a toxicidade de ocratoxina A (OTA), micotoxina producida por fungos dos xéneros Aspergillus e Penicillium que crece de forma naturais non só en cereais, senón en café, cervexa ou viño. Entón cualificou a OTA como “unha potencial toxina renal en animais como roedores e porcos”.

Outra das toxinas cuxo contido en alimentos está limitado por lei son as aflatoxinas. Presentes sobre todo en noces, higos e outros froitos secos, o contido máximo permitido na UE en alimentos como améndoas, abelás e pistachos é de 4 μg/kg. Con todo, a Comisión do Codex Alimentarius (CCA) da FAO/OMS propuña en 2005 fixar os contidos totais en 15 μg/kg, e un ano máis tarde, en 2006, contemplouse a posibilidade de fixar o contido en 8 μg/kg, aínda que aínda non se tomou unha decisión definitiva. Dos estudos realizados ata agora despréndese que a súa presenza en alimentos non é «desexable» polos seus demostrados efectos cancerígenos.

A clave do control

O control para asegurar unha redución dos niveis de micotoxinas en alimentos reside en boa parte na aplicación do sistema de Análise de Perigos e Puntos Críticos de Control (APPCC), que aplican tanto a industria alimentaria como as autoridades oficiais de control de alimentos. Do que se trata é de identificar e avaliar os perigos dos alimentos e aplicar sistemas de xestión adecuados, desde o campo á mesa. O sistema baséase en estratexias de boas prácticas de fabricación (BPF), boas prácticas de hixiene (BPH), boas prácticas agrícolas (BPA) e boas prácticas de almacenamento (BPA)

MENOS TÓXICOS EN CEREAIS

Control de materias primas e os niveis de micotoxinas, pesticides e formación de acrilamida, xunto con métodos máis rápidos para a detección destas sustancias son dúas das prioridades para asegurar a calidade e seguridade na industria do proceso alimentario do cereal. É o que conclúe o proxecto Map Milling (Measure and control of mycotoxins, pesticidas and acrylamide in grain milling sector, pertencente ao VIN Programa Marco da Comisión Europea e cuxos expertos acaban de presentar os resultados de tres anos de investigación. Partindo da nova regulamentación europea, o proxecto xa establecía a necesidade de establecer unha guía de «boas prácticas» e estratexias para reducir o nivel de contaminantes en cereais.

Un dos principais retos da loita contra as micotoxinas é, segundo o proxecto Mycotoxin Prevention Cluster , a detección no momento que se produce a contaminación. Expertos da Universidade de Cranfield (Reino Unido), responsables deste proxecto, daban conta en 2003 dos riscos destes tóxicos mesmo en concentracións pouco elevadas.