Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Nanotecnoloxía, tamén nos envases

Esta tecnoloxía permitiu o desenvolvemento de nanopartículas con efecto antibacteriano en envases para alimentos
Por Marta Chavarrías 25 de Novembro de 2009
Img laboratorio
Imagen: sardinelly

O desenvolvemento da ciencia a escala nano (tamaño diminuto) avanzou de forma significativa no ámbito da alimentación e deu importantes resultados que o consumidor ten xa ao seu alcance. Desde envases realizados con materiais que desempeñan funcións específicas á mellora de nutrientes en certos alimentos, as novidades que a nanotecnoloxía achega á industria alimentaria son cada vez máis. A aplicación desta tecnoloxía, con todo, non debe pasar por alto algunhas consideracións de seguridade.

A nanotecnoloxía podería considerarse como a tecnoloxía crave do século XXI. A confianza depositada nela para o desenvolvemento de multitude de progresos con importante repercusión industrial non é nada desdeñable, como demostran os avances no ámbito da alimentación. Esta tecnoloxía parte de estruturas da dimensión do átomo: cando a materia se manipula a escala tan minúscula, o resultado son fenómenos e propiedades novas que permiten crear materiais, aparellos e sistemas innovadores con propiedades únicas.

Oportunidades e riscos

Como toda tecnoloxía moderna, xorden controversias e xéranse debates sobre os efectos negativos que poida ter. Algúns interrogantes que se expoñen viran ao redor dos espazos ou produtos onde o consumidor pode atopar a nanotecnoloxía, se a etiquetaxe debe incluír información sobre compoñentes nanoestructurados ou tamén se expón a seguridade destes alimentos, tal e como recoñece David Pozo Pérez, investigador principal do Centro Andaluz de Bioloxía Molecular e Medicamento Regenerativa (CABIMER) e profesor titular de Bioquímica e Bioloxía Molecular da Universidade de Sevilla.

O reto é entender, avaliar e comunicar os fenómenos que se dan a escalas de 0,1 a 100 nanómetros. Para iso, a Comisión Europea, o Parlamento Europeo e a Axencia Europea de Seguridade Alimentaria, entre outros, xa puxeron fío á agulla para abordar desde distintos ámbitos o debate europeo sobre os posibles riscos.

O ‘nanomenú’

Agricultura, medicamento ou medio ambiente son algúns dos ámbitos que abraza a revolución nanotecnológica. A relación de tamaño entre un nanómetro e un metro é como a establecida, ejemplifica Pozo Pérez, entre “unha pelota de tenis e o planeta Terra”. No mercado alimentario, os nanoalimentos e nanoprocesos pasaron dos 2.600 millóns de euros en 2003 a 5.300 millóns de euros en 2005. As expectativas de face ao próximos seis anos apostan por un aumento destas cifras, da man de innovacións que permitan, entre outras cousas, alongar a vida útil dos alimentos. Este sería un avance importante, se se ten en conta que “o 30% dos alimentos elaborados non chegan ao consumidor debido á súa curta vida nos andeis dos establecementos”, asegura Pozo Pérez.

O desenvolvemento de nanopartículas de prata con efecto antibacteriano axuda a crear envases en contacto con alimentos máis seguros

Entre os produtos nanotecnológicos para uso en materiais de contacto con alimentos, destacan as arxilas nanoestructuradas, que evitan que o osíxeno penetre no interior de bebidas e outros alimentos, reducen os procesos de oxidación e aumentan a estabilidade e a vida media dos mesmos. No campo dos nutrientes, desenvolvéronse nanopartículas de sílice que se achegan ao chocolate para lograr unha textura cremosa cun menor contido de graxas, sen que se alteren as propiedades organolépticas. Nas nanoemulsiones engádense nanogotas de auga nunha pinga de graxa para obter maionesas cun contido graso moi baixo co mesmo sabor que as convencionais.

A nanotecnoloxía podería axudar tamén a previr a inxesta excesiva de sal . Segundo conclúe unha investigación encargada pola Axencia Española de Seguridade Alimentaria e Nutrición (AESAN), o consumo medio de sal en España é de 9,7 g por persoa ao día, case o dobre da dose recomendada pola Organización Mundial da Saúde (OMS), que a sitúa en menos de 5 g por persoa ao día. As aplicacións nanotecnológicas poderían reducir o tamaño dos grans de sodio e aumentar a relación de superficie exposta, que se traduce na necesidade de menos “cantidade de sal para lograr unha determinada sensación de salgado”.

En seguridade alimentaria, unha das aplicacións da ciencia do diminuto demostra a efectividade antibacteriana de nanopartículas de prata para o desenvolvemento de superficies en contacto con alimentos ou envases e a redución do uso de aditivos.

VALORACIÓN DO RISCO

De acordo co documento da Comisión Europea, “Cara a unha estratexia europea para as nanotecnoloxías”, a nanociencia ten que completarse coa investigación científica e a avaliación dos posibles riscos, que facilite ao consumidor a posibilidade de beneficiarse das novas aplicacións cun nivel elevado de protección da saúde. Son numerosos os comités científicos que examinaron os primeiros desenvolvementos e conclúen, segundo un informe da Organización Mundial da Saúde, que “moi problablemente a nanotecnoloxía beneficiará aos consumidores, aínda que se necesitan novos datos e métodos de avaliación” para un maior control.

David Pozo Pérez insiste na necesidade de diferenciar os posibles riscos dos “compoñentes que forman parte dos alimentos, pero que se atopan nanoestructurados ou modificados mediante algún proceso nanotecnológico”, e as nanopartículas, na súa maioría inorgánicas, que se engaden aos mesmos. No primeiro caso, os riscos son moi pouco probables; no segundo, é necesario realizar estudos de biocompatibilidad e toxicidade, de aí a importancia de establecer novas técnicas analíticas para identificar os nanomateriales.