Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Norma paira produtos de porco ibérico

A norma pretende controlar o uso indiscriminado da denominación "ibérico"

Img 48a

A norma de calidade paira xamón, paleta e cana de lombo ibéricos, iniciaba en 2002 o seu período de vixencia. Con ela preténdese pór fin á situación de alegalidad que caracterizou a un sector que fixo un uso indiscriminado da denominación “ibérico” paira designar produtos procedentes de porcos de distinta procedencia.

Img
Imaxe: Pablo Rodríguez

A norma de calidade que debe regular aos produtos nos que consta a súa denominación de ibérico, en esencia xamón ibérico, paleta e cana de lombo elaborados en España, empezaba a andar en 2002. Con ela, a Administración pretende pór coto á confusión e á situación de “fraude alegal” existente no mercado con respecto a aqueles produtos considerados nobres do porco ibérico. A norma, considerada de mínimos, permite a comercialización como ibérico de produtos procedentes de animais cruzados. Por tanto, que escapan da consideración de ibéricos puros.

A falta dunha regulación do sector, así como dunha delimitación clara do que debía entenderse por ibérico, provocou nos últimos anos fortes polémicas no sector. A pesar de que en ningún caso podían considerarse determinados usos á marxe da lei, a non acomodación dalgúns produtores a uns estándares de cría e produción, foi considerado nos últimos anos produto dunha situación de desamparo e de competencia desleal paira aqueles produtores máis responsables.

Antecedentes

A norma acolle os produtos procedentes do porco ibérico

Con anterioridade á aprobación da norma de calidade, diferentes sectores denunciaron o que se entendía como una situación de fraude permanente, ante a falta dunha regulación específica da calidade dos produtos procedentes do porco ibérico que non se atopaban baixo o amparo dunha denominación de orixe.

Neste contexto, en novembro de 1999, na Asemblea de Estremadura, e por parte do deputado Fernando Baselga Laucirica, formulouse una pregunta sobre as medidas adoptadas ou previstas pola Xunta paira controlar a posible fraude aos consumidores estremeños mediante a venda de lombos e paletas procedentes de porcino húngaro como produtos ibéricos de landra (ver Boletín Oficial da Asemblea Estremeña, V Lexislatura, nº 12, de 4 de novembro de 1999).

Por aquel entón, a Asociación Española de Criadores de Porco Ibérico (Aeceriber) instou o Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación para que de forma urxente elaborase una proposta de normativa neste sentido. A aprobación da norma tardou outros dous anos de intensas negociacións. Una parte importante do sector do porco ibérico entendía que só podía utilizarse a denominación de “ibérico” paira aqueles produtos procedentes de animais ibéricos puros; e dábanse algúns datos con respecto a aqueles produtos que non estaban amparados baixo unha denominación de orixe: “dos aproximadamente 10 millóns de xamóns e paletas procedentes de porco de tronco ibérico, só un 20 % é ibérico puro. O 80 % restante pode ser cruzamento de Duroc con Ibérico puro, cruzamento de Duroc con Ibérico cruzado ou o máis lamentable, Duroc puro”, segundo recollía o diario Cinco Días do 14 de maio de 2001.

A norma de calidade aprobada non acolle todas as peticións do sector. Tras a súa entrada en vigor, vai permitir que se comercialicen como ibéricos non só aqueles produtos procedentes de animais puros, senón tamén algúns dos denunciados no seu día como fraudulentos. Estes van estar agora amparados pola norma, e serán considerados como produtos legalmente autorizados (xa o eran antes, no período de non regulación). Pero outros quedarán á marxe da lei, e agora si, representarán un engano e unha fraude paira o consumidor si comercialízanse como “ibéricos”.

Acoutar a procedencia

A norma de calidade pon coto ao uso indiscriminado que se realizou da denominación “ibérico” paira designar a produtos procedentes de porcos de diversa índole, e non só ibéricos como talles. A falta dunha regulación legal -que delimitase as razas autorizadas a partir das cales se poderían fornecer pezas paira a elaboración de xamóns, paletas e canas de lombo- permitía a introdución no mercado de produtos “ibéricos” que presentaban diferenzas substanciais entre eles.

A partir de agora, unicamente poderanse fornecer pezas con destino á elaboración de xamóns, paletas e canas de lombo de animais de razas autorizadas. Isto é, aqueles procedentes “do cruzamento de reprodutora ibérica pura con macho reprodutor das razas Ibérica, Duroc ou Duroc-Xersei, xa sexa puro ou resultante de cruzamento entre elas”. A pureza da raza ibérica paira os animais reprodutores só pode predicarse daqueles animais inscritos no Libro Genealógico da Raza Porcina Ibérica, ou dos que se obtivo a súa certificación como talles por unha entidade de control e certificación recoñecida paira talles fins.

FALSA PISATA DOS XAMÓNS EN 'PATA NEGRA'

Tras a entrada en vigor da norma, o feito de que un xamón sexa de “pata negra” xa non poderá considerarse sinónimo nin de calidade nin de que este sexa ibérico; e moito menos de que este sexa de “landra”. En realidade, a denominación de “xamón de pata negra” non existe nin existiu como tal, nin é tan sequera una denominación de calidade recoñecida legalmente. A pezuña negra levou a moitos consumidores a confusión con respecto á calidade do produto e á súa procedencia, así como á consideración de que estes eran ibéricos.

O feito de que a pezuña negra non sexa una singularidade dunha raza ou dunha calidade determinada ha permitido que se comercializasen xamóns procedentes de porcos non ibéricos cuxa pezuña tamén é negra, como é o caso das razas Duroc ou Duroc-Xersei.

A partir da entrada en vigor da norma ningún produto procedente dun animal puro desta raza poderá etiquetarse como “ibérico”. Iso non obsta para que se permita utilizar esta raza como reprodutor masculino, paira cubrir a femias da raza ibérica pura. O resultado deste cruzamento vai ser considerado como raza autorizada paira comercializar os produtos amparados pola norma.

Os xamóns e paletas procedentes destes animais poderán denominarse “ibéricos” con toda propiedade, pois se obtiveron cumprimentando a norma de calidade, e todo iso a pesar de que sexan produto dun cruzamento, e a súa pureza quede reducida á metade. E é que a partir de agora un produto ibérico pode proceder tanto dun animal puro, como dun animal cruzado. Diferencialos non vai ser una cuestión nada fácil paira o consumidor, máxime cando a pata negra foi desenmascarada como pista fiable; e non existe, polo momento, a obrigación de facelo por parte de produtores e distribuidores.

Bibliografía

  • Real Decreto 1083/2001, de 5 de outubro, polo que se aproba a norma de calidade paira o xamón ibérico, paleta ibérica e cana de lombo ibérico elaborados en España. (BOE de 15 de outubro de 2001).

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións