Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Novas restricións paira os subproductos de orixe animal

En maio de 2003 entra en vigor a nova regulación europea paira o control dos subproductos do gando, o que internacionalmente se denomina by-animal products. Destinada a garantir a seguridade alimentaria fronte a crise como a das vacas tolas ou a febre aftosa, impón normas máis restritivas con proteínas animais ou pezas de carne sen valor comercial destinadas en parte a outras aplicacións como aditivos, gelatinas ou fariñas cárnicas.

A normativa, que foi aprobada en outubro de 2002 e debe empezar a ser aplicada en maio de 2003, impón un maior control e restricións aos subproductos do gando que non se destinan ao consumo humano directo e que se transforman noutros produtos que van desde fariñas cárnicas, gelatina (paira alimentos ou recubrimiento de cápsulas), colágeno ou comida paira animais de compañía, até fertilizantes, xabóns ou pegamentos. Pero vai máis aló. Dado que o que pretende é garantir a seguridade alimentaria evitando todos os posibles riscos e «pechando» toda posible entrada dun patógeno na cadea alimentaria, a normativa impón normas máis restritivas en casos como animais mortos en granxas, maiores restricións ao uso de fertilizantes de orixe animal e, mesmo, limitacións que afectan os restos de comida, incluíndo aceites usados procedentes de restaurantes, servizos de catering ou cociñas, entre outros.

A nova normativa europea incorpora como novidade a prohibición de alimentar animais con restos de comida de cociñas e restaurantes

Neste último caso, de aquí en diante quedará prohibido destinar eses restos de comida a consumo animal. O último brote de febre aftosa no Reino Unido foi provocado por material de refugallo de comidas de orixe asiática. No caso de países libres da peste porcina, os brotes que aparecen adoitan ser debidos á inxestión accidental, por parte de porcos, de comida destinada a consumo humano (o virus da peste porcina, que non afecta a humanos, pode atoparse latente en carne de porco). O apartado dos restos de comida será, sen dúbida, o máis difícil de controlar e de cumprir polo que a UE contempla un prazo inicial de catro anos durante os cales os controis serán «máis permisivos».

Só animais sans sacrificados en matadoiro
Respecto da actividade dos matadoiros, e en liñas xerais, a normativa clasifica os subproductos en tres categorías. Na primeira están as materias de alto risco (relacionados coa encefalopatía esponxiforme, dioxinas, hormonas utilizadas paira o engorde…), que deben ser destruídas por incineración. Na segunda están os subproductos que presentan risco de contaminación por outras enfermidades (animais mortos en granxas de forma natural, animais sacrificados como medida de control ante un foco infeccioso, etc.) que se poden destinar a usos non alimentarios, como plantas de biogás ou produtos óleo-químicos. Isto supón una novidade, porque até agora os animais mortos de forma natural podían destinarse á alimentación de animais domésticos. Só os subproductos da categoría terceira, derivados de animais sans destinados a consumo humano, poden ser destinados a alimentación animal ou aditivos paira alimentación humana, a condición de que sexan sometidos a un proceso térmico a altas presións.

Pero, como se controla que se cumpre a norma? Necesítase paira iso un sistema eficaz que permita a identificación e trazabilidad dos produtos que evite fraudes e produtos non autorizados. Aínda que o problema «non é tanto de tecnoloxía senón de estratexia», en opinión de Juan José Badiola, profesor da Facultade de Veterinaria da Universidade de Zaragoza e responsable do Laboratorio Nacional de Referencia de Encefalopatías Transmisibles.

Controlar que se fai cos restos dos restaurantes é case tan complicado como controlar que non se enterren animais mortos portadores de patógenos en zonas remotas ou en granxas extensivas onde os animais pastan sós e ás súas anchas, e onde o control constante é practicamente imposible.

No caso da EEB, actualmente trabállase na validación dun test paira a detección in vivo a través do sangue e hai liñas de investigación, explica Juan José Badiola, que buscan a detección do prión a partir das súas características físicas. «O prión ten una estrutura moi peculiar», sinala o experto. Iso debería permitir desenvolver tests paira o control a posteriori de alimentos e produtos elaborados. «A maior necesidade de produtos seguros levaranos a todo iso pero é moi complexo», engade.

Evitar o ‘canibalismo’
Un obxectivo prioritario da regulación é evitar a alimentación intra-especies ou o chamado ‘canibalismo’. Até agora e desde 1994 estaba prohibido alimentar rumiantes con materias (pensos, fariñas cárnicas) procedentes de rumiantes. Agora, a prohibición esténdese ao non rumiantes, o que supón en liñas xerais que, fóra de cans, gatos e peces (animais de compañía que ninguén ‘consome’), ningún animal pode ser alimentado con fariñas que teñen a súa orixe na mesma especie, paira evitar infeccións como a de EEB ou a da peste porcina.

O problema principal da normativa, apunta Badiola, é que debe determinar que facer coas fariñas de orixe animal. «As fariñas non se inventaron caprichosamente, teñen un alto poder nutritivo e agora enfrontámonos a que facer paira reciclar ou eliminar todas as que están almacenadas; supón moito diñeiro e miles e miles de toneladas de proteínas que se producen cada ano».

A solución parece que pasará, avanza Badiola, polo consumo cruzado e só nalgúns casos. As fariñas de orixe vacúa non se utilizarán; co resto permitirase, por exemplo, alimentar a aves con fariñas de orixe porcina e a porcos con fariñas de orixe avícola. «Son especies filogenéticamente afastadas e non comparten moitos axentes, así que non hai riscos». No caso que máis preocupa, o da EEB, cóntase coa vantaxe de que o prión «ten dificultade paira dar o salto entre especies».

INCÓGNITAS ABERTAS

Até agora déronse casos de encefalopatía esponxiforme en humanos, gatos domésticos, felinos salvaxes, visóns e monos, pero non se rexistraron casos en cans, cabalos nin aves, animais que por algunha razón parecen ser resistentes. É certo que segue sen esclarecerse porqué a encefalopatía esponxiforme ou scrapie que afectaba as ovellas saltou ao gando vacún. «Hai hipótese», sinala Juan José Badiola, «que apuntan a que a enfermidade estaba latente no gando vacún e que determinados axentes provocaron a súa aparición». O máis plausible é que o prión saltase do gando ovino ao bovino, indica Badiola, da mesma forma que animais como os gatos de compañía (82 casos no Reino Unido, 1 en Dinamarca) debéronse contaminar con toda probabilidade pola alimentación. «O único é que non está demostrado o salto do prión dunha especie a outra; non se puido reproducir en laboratorio».

De calquera forma, alertas como as do Reino Unido polo gran número de gatos domésticos infectados de EEB por comida (coa incógnita de si poden infectarse ou non os seus propietarios por contacto, aínda que sexa un risco moi baixo), a do pasado abril en EEUU por tres cazadores coa enfermidade Creutzfeldt-Jakob (posible contaminación, non demostrada, por carne de cervo enfermo coa súa variante de enfermidade priónica), ou o descubrimento en Irlanda hai un ano de que pezas de pito contiñan proteínas e ADN de orixe vacúa e porcina non declarados na etiqueta, non fan máis que desvelar que aínda queda moito por facer se se quere garantir a seguridade ao longo de toda a cadea alimentaria. Está por ver como afectará a nova regulación ás importacións, tendo en conta de que a normativa noutros países, que se supoñen libres da EEB, é máis laxa que a que se empeza a aplicar en Europa o próximo 1 de maio.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións