Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Novos edulcorantes derivados da estevia na UE

A EFSA aproba o uso desta planta, de orixe americana, para extraer os edulcorantes denominados glicósidos de esteviol
Por Maite Pelayo 22 de Abril de 2010
Img estevia
Imagen: wanz_3rd

A estevia (“Stevia rebaudiana Bertoni”) utilízase desde hai séculos en Sudamérica, zona de orixe, para endulzar os alimentos. É un arbusto pertencente ao xénero “Stevia”, igual que o girasol. Os derivados edulcorantes desta planta, denominados de forma xenérica glicósidos de esteviol, teñen un contido calórico moi baixo e superan entre 40 e 300 veces a capacidade de endulzar da sacarosa (azucre común). A Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA) acaba de pronunciarse a favor do seu uso, despois de que en 2000 rexeitáseo por considerar que non había probas suficientes que demostrasen o seu inocuidad.

Hai uns meses, a Axencia Francesa de Seguridade Alimentaria (AFSSA) aprobou o uso da estevia no país, de forma unilateral, tras permitir a utilización dun edulcorante que a contiña nunha porcentaxe moi elevada. A EFSA ratificou esta decisión tras aprobar a súa comercialización e uso en produtos libres de azucre ou baixos en calorías, como certos refrescos e produtos de confeitaría sen azucre. A autorización chegou despois de que as análise toxicolóxicas haxan confirmada que estas sustancias edulcorantes derivadas da estevia, os glicósidos de esteviol, non son nin carcinogénicas nin genotóxicas (alteradoras do material xenético), nin poden relacionarse con efectos adversos para a saúde humana, como o desenvolvemento dos máis pequenos.

Límites máximos

Os solicitantes da autorización indicaron que todos os produtores seguen os mesmos pasos para extraer os glicósidos de esteviol das follas da planta “Stevia rebaudiana Bertoni”, aínda que hai algunhas variantes nas etapas finais de purificación e separación. Diferentes estudos avaliaron a estabilidade dos glicósidos de esteviol en distintas condicións de almacenamento (pH, humidade, temperatura) e matrices alimentarias. O Panel de expertos da EFSA constatou que, con altas temperaturas, como as que se alcanzan durante o horneado, podería ter lugar a degradación substancial dos edulcorantes.

A EFSA establece para este edulcorante unha inxesta máxima diaria de 4 mg/kg de peso corporal

Doutra banda, os estudos metabólicos con glicósidos de esteviol demostran que non hai acumulación de derivados destes produtos no corpo tras a súa inxestión. Os glicósidos de esteviol absórbense mal por vía oral, aínda que se hidrolizan pola microflora do intestino. O organismo absorbe gran parte do hidrolizado, reacciona co ácido glucurónido e elimínao a través das feces. O glucurónido de esteviol elimínase mediante os ouriños.

Tras os estudos previos de estabilidade, degradación, metabolismo e toxicidade, o Panel de Aditivos do organismo europeo ha establecido un límite de inxesta diario destas sustancias (IDA) de 4 mg/kg de peso corporal, a mesma recomendación de inxesta que a sinalada por outro organismo internacional, o Comité de Aditivos da FA/OMS (JEFCA). Este límite de IDA poderíano exceder tanto adultos como nenos, se estes edulcorantes úsanse nos límites máximos propostos polos solicitantes.

Aditivos para endulzar

Os edulcorantes son aditivos que proporcionan sabor doce aos alimentos. Poden ser naturais, como o sorbitol, ou artificiais, como a sacarina e o ciclamato. Outros edulcorantes son o aspartamo (E 951), o ciclamato (E 952), a sacarina (E 954) ou o xilitol (E 967). Con motivo dos cambios rexistrados nos últimos anos no sector alimentario debido á evolución científica e técnica, a Unión Europea ha modificado a lista de aditivos edulcorantes autorizados para o seu uso, así como as súas condicións de utilización. Este feito traspúxose á normativa española.

A lexislación europea de introdución de novos ingredientes alimentarios obriga a demostrar a inocuidad do produto, así como a xustificación do seu uso antes de que se utilice en alimentos. En 2000, a UE rexeitou autorizar a comercialización dos edulcorantes derivados da estevia por carecer de probas sobre a súa seguridade alimentaria e non a incluíu no regulamento sobre autorizacións de novos alimentos, polo que quedou á espera da avaliación do Panel EFSA. Na valoración actual, o Panel considera que os resultados dos estudos toxicolóxicos favorables, realizados tanto ao esteviósido como ao rebaudiósido A, son aplicables tamén para avaliar a seguridade alimentaria dos glicósidos de esteviol en xeral.

POTENCIAIS DUNHA PLANTA

Coñecida como “herba doce”, a estevia debe o seu nome ao botánico español Pedro Jaime Esteve, quen a descubriu en Paraguai, onde os indios guaraníes usábano para endulzar as súas comidas. A variedade Bertoni, utilizada para a extracción dos edulcorantes, debe a súa nomenclatura ao biólogo do mesmo nome. O seu uso alimentario en forma de esteviósido está permitido en Brasil, Estados Unidos (como suplemento dietético), Corea e Xapón, país onde supón máis do 40% dos edulcorantes consumidos e, desde setembro de 2009, en Francia. Agora, a EFSA autorizou como edulcorantes os derivados extraídos das súas follas, o esteviósido e o rebaudiósido A, polo que é previsible que o seu uso se estenda na industria alimentaria europea.

Diversos estudos previos da planta da estevia e os seus derivados apuntan que, ademais do seu poder edulcorante sen calorías, ten potenciais propiedades terapéuticas. As investigacións farmacolóxicas demostran como, tras o consumo continuo durante un tempo prolongado dunha cantidade considerable dos seus principios activos, mellora a hipertensión arterial. Outros estudos confirman o seu efecto positivo no control do contido de glicosa no sangue.