Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

O arroz dourado crece en betacarotenos

Unha nova variedade de arroz dourado incorpora 27 veces maior cantidade de betacarotenos que organismos transxénicos precedentes

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 30deMarzode2005

Bioingenieros de distintos países lograron mellorar unha variedade de arroz rica en betacarotenos, destinada a paliar o déficit de vitamina A en non poucos recunchos do planeta. A redundante controversia sobre os alimentos modificados xeneticamente, a súa xustificación ética e a súa seguridade tanto ecolóxica como alimentaria volven estar sobre a mesa.

Cada ano, preto de medio millón de nenos quedan cegos por un déficit de vitamina A en a alimentación. A OMS alertou non fai moito sobre esta devastadora epidemia e requiriu un esforzo internacional que non tardou en dar os seus froitos. Científicos de Alemaña, Bangladesh China, Filipinas, India, Indonesia, Reino Unido, Suíza e Vietnam lograron, agora, unha nova variedade de arroz dourado con 23 veces maior cantidade de betacarotenos que outras variedades. A nova variedade, modificada xeneticamente, distribuirase de forma gratuíta ás rexións do planeta con maior déficit de vitamina A.

A polémica desatada á mantenta das sementes modificadas xeneticamente choca nesta ocasión cunha causa xusta e urxente. E o empeño non fixo senón empezar. Na Universidade de Bristol (Reino Unido) está a traballarse xa na clonación dun novo tipo de col rica en ácido araquidónico e eicosapentenoico. Outro equipo alemán traballa na clonación de sementes ricas en acedos grasos poliinsaturados; todo por conseguir unha mellor saúde para todos.

Arroz polémico

O arroz dourado se debate entre a posibilidade de combater a avitaminosis e a súa seguridade alimentaria e ambiental
A patente do arroz dourado dado a coñecer agora corresponde á compañía suíza Syngenta e data do ano 2000. Aínda non se cultivou de forma estendida, a pesar de que son moitos os países asiáticos interesados na súa explotación e no desenvolvemento de variedades adaptadas. Experimentalmente xa foi probado en países asiáticos aínda que con variedades cuxo nivel de betacarotenos é inferior.

Desde o ámbito ecoloxista, Greenpeace e outras organizacións conservacionistas criticaron en ocasións a falta de información sobre a biodisponibilidad do betacaroteno correspondente ao arroz dourado no corpo humano, facendo constar que as cantidades requiridas implicarían un consumo esaxerado deste cereal que alteraría a dieta normal. Outras críticas cebáronse na posibilidade de extensión da variedade modificada xeneticamente a cultivos autóctonos (contaminación xenética) e na eventual perda de biodiversidade que podería carrexar o citado fenómeno.

A ninguén escapa, con todo, que a malnutrición cébase en moitos habitantes do planeta, que o déficit de vitamina A é unha das súas peores consecuencias e que iniciativas como as do arroz dourado abren unha porta á esperanza neste sentido. Non en balde, a Xunta Humanitaria do Arroz Dourado, fundada en Suíza por un dos inventores da modalidade de arroz, Ingo Potrykus, pretende implicar ao Instituto Federal Suízo de Tecnoloxía nesta iniciativa transxénica.

Tras longos anos de litixios coas grandes empresas multinacionais que dominan o sector das sementes transxénicas, ademais de agres polémicas con organizacións conservacionistas, Potrykus, xunto a Peter Beyer, da Universidade de Friburgo (Alemaña), insiste no seu desexo de pór pronto as sementes de arroz dourado en mans de granxeiros de distintos países para crear unha rede internacional de produción. Mesmo chegou a expor a súa gratuidade en función da extensión de terreo a cultivar e os niveis de renda dos agricultores con menos recursos económicos.

Desde os laboratorios, o último achado foi a incorporación dun xene codificador da fitenosintasa a fin de conseguir maiores acumulacións de carotenoides na composición do arroz (a maior proporción de carotenoides, máis cor dourada e tamén maior cantidade de vitamina A). Deste xeito, as sementes de última xeración presentan niveis de 37 microgramos de carotenoides por gramo de arroz.

Carreira agrícola mundial

A pesar de que o arroz dourado segue sendo investigado nos laboratorios e non foi cultivado aínda a gran escala, China xa anunciou a súa intención de converterse no primeiro país cosechador dunha variedade transxénica. Fontes do Ministerio de Agricultura chinés revelaron que son xa varias as propostas presentadas ao comité de seguridade biolóxica do devandito departamento. En China, o arroz é o alimento básico para 1.300 millóns de persoas. Non está clara, con todo, a aceptación que o arroz modificado xeneticamente de orixe chinesa poida ter no mercado da exportación, particularmente en Europa.

Unha enquisa recente no Reino Unido ha revelado que seis de cada 10 consumidores daquel país son contrarios á incorporación de sementes modificadas xeneticamente nos seus hábitos dietéticos. Pola súa banda, o Departamento de Agricultura de EEUU prevé que a produción mundial de arroz crecerá este ano ata franquear os 400 millóns de toneladas.

Mentres tanto, en Xapón, Takuji Sasaki dirixe un proxecto encamiñado a desficrar o xenoma do arroz. Por agora ha secuenciado todo o cromosoma 1, que é o máis longo dos presentes na semente. Segundo Sasaki, as súas investigacións servirán para sacar o máximo partido a un dos alimentos máis universais que existen. Aínda así, o Instituto Internacional para o Desenvolvemento do Arroz (IRRI), con sede en Filipinas, afirma que o cereal máis usado na alimentación humana é tamén o menos investigado pola biotecnoloxía.

O arroz é o alimento básico da metade da humanidade, afirman portavoces do Instituto, «pero en comparación co trigo ou o millo, o número de patentes biotecnológicas aínda é moi pequeno». O IRRI ten un banco xenético con 100.000 variedades de arroz e distribúe sementes para a investigación, coa condición de que os científicos non desenvolvan patentes pola súa conta.

O TRIGO DOS POBRES

Img goldenrice3
O arroz é un cereal cultivado en todo o mundo, pero a súa maior popularidade sitúase en Asia. Cada habitante de Myanmar consome, máis ou menos, 195 kg de arroz ao ano, mentres que un cidadán europeo non chega ao 3 kg. Os asiáticos comen arroz de dous a tres veces ao día, e nos países africanos empeza a render a idea do consumo dun cereal tan enerxético e fácil de preparar.

O problema é que a variedade branca de arroz, a máis consumida, non posúe betacaroteno, e o arroz integral achega só modestas cantidades de tan esencial nutriente. Con todo, a industria da alimentación sérvese moitas veces do almidón do arroz para elaborar xeles opacos presentes en distintas formulacións alimenticias.

Alleos á controversia do arroz dourado, os comensais españois ou italianos «douran» os seus arroces na preparación de gustosísimas paellas e risotos. Pero que ninguén leve a engano: os españois consumimos unha media de 5 kg de arroz ao ano, a anos luz do 140 kg de que dan conta os indonesios, ou o 90 kg dos chineses. Por máis que douren o cereal, aínda non hai cor. Segundo os expertos, o descenso no consumo de arroz acentúase de ano en ano e débese fundamentalmente aos cambios nos hábitos de consumo. Os legumes, polo menos en Europa, ceden paso a pratos precocinados con abundancia de carnes.

Onde a carne escasea, xorde a imaxinación. Científicos indios prevén desenvolver en breve unha variedade de arroz transxénico rico en proteínas. O xene candidato a fornecer a nova variedade de arroz provén do amaranto, un cereal con alto contido en proteínas e vitaminas. As investigacións a este respecto localízanse, por agora, no Centro Nacional de Xenómica de Plantas de Nova Deli. Moito máis preto, en Lleida, investigadores españois deron cunha variedade de arroz tratada cun xene de Bacillus turigensis e destinada a combater o poder diezmador do verme rosado.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións