Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

O caso do anticongelante con sabor a moscatel

A principios de novembro, seis persoas resultaron intoxicadas tras inxerir anticongelante que confundiran con moscatel. Aínda que rapidamente descartouse un caso de saúde pública, o accidente reabriu a polémica dos produtos non alimenticios con aparencia enganosa. Segundo datos da Generalitat, en 2001 déronse 31 alarmas por este motivo só en Cataluña.

Afortunadamente, a intoxicación foi debida a unha confusión irresponsable dun grupo de amigos aos que o sabor do anticongelante fíxolles pensar que, en realidade, tratábase dun viño doce. A pesar diso, un xuíz de Badalona abriu dilixencias penais, xa arquivadas, a fin de dilucidar posibles responsabilidades. O arquivo non impediu que as autoridades tomasen boa nota do tema. Como medida de precaución, algúns organismos xa solicitaron una regulación máis estrita a nivel comunitario que evite confusións nos cidadáns con respecto á aparencia dun produto que non estivo proxectado paira ser un alimento.

A proposta dunha regulación máis estrita neste sentido tería como obxectivo revisar algúns dos aspectos que rexen en España desde hai un tempo. En efecto, desde o 28 de xuño de 1990 una norma española prohibe a fabricación e comercialización de produtos de aparencia enganosa que poidan pór en perigo a saúde ou a seguridade dos consumidores. A disposición incorpora ao noso ordenamento una Directiva comunitaria de 1987 que obrigaba aos Estados membros a prohibir nos seus territorios a fabricación e comercialización de calquera produto non alimenticio con aspecto de selo, e que pola súa aparencia enganosa puidese inducir a confusión e a entrañar un perigo paira o consumidor. Até a data o noso dereito unicamente previra condutas preventivas deste tipo paira un determinado grupo de produtos cuxos destinatarios eran os nenos, isto é, xoguetes, útiles de uso infantil e artigos de broma.

A comparación errónea dun produto cun alimento pode implicar responsabilidades legais paira o fabricante si causa dano a un consumidor infantil. Unha etiquetaxe correcta advertindo do risco non lle libraría das consecuencias

A normativa española prohibe a fabricación, comercialización, importación e exportación de todos aqueles produtos que pola súa aparencia enganosa poñan en perigo a seguridade ou a saúde das persoas, e máis concretamente, aqueles que sen ser produtos alimenticios poidan ser confundidos polos consumidores con alimentos. Os elementos que a norma ten en conta paira decidir sobre a prohibición do produto aparente teñen que ver coa forma, o cheiro, a cor, o aspecto, a presentación, a etiquetaxe, o volume ou o tamaño deste. A norma é especialmente sensible coa poboación infantil, máis vulnerable a este tipo de confusións e ás súas consecuencias. Non esconde a norma que actos como levar o produto perigoso á boca, chupalo ou inxerilo poden implicar riscos irreversibles por asfixia, intoxicación ou por obstrución do tubo dixestivo.

A aplicación da norma recae en mans das autoridades competentes das diferentes comunidades autónomas con respecto á fabricación e comercialización de produtos; e nas autoridades estatais con respecto á importación e exportación dos mesmos. A presenza dun produto destas características no mercado obriga á Administración a actuar con contundencia, retirándoo, e no seu caso, mesmo, a dar conta aos órganos xudiciais, se se considerase que a conduta constitúe un delito.

A complexidade da cuestión, e á que se deben de enfrontar as diversas administracións, reside en determinar, atendendo ás características do produto, e desde a perspectiva dun amplo concepto de consumidor -no que se inclúe de forma especial ao nenos- si o produto en cuestión é susceptible de crear una confusión certa e previsible con respecto á súa natureza, e xerar, tras esta confusión, un risco máis ou menos inminente paira a seguridade e a saúde dos consumidores. Neste sentido hanse de ter en conta con respecto ás características e a natureza do produto, as condutas previsibles da consumidora fronte ao mesmo.

Un caso real


Un caso real sobre esta cuestión deuse en 2001 en Barcelona, cando as autoridades autonómicas víronse obrigadas a retirar do mercado un produto químico, concretamente un fregasuelos, que tiña aparencia dun zume de froita, e resultaba especialmente perigoso paira os nenos.

O produto en cuestión vendíase nunha tenda das de todo “ a 100” e presentaba na súa etiqueta una fotografía dun pexego (aínda que xunto a un cubo de fregar). Tanto a cor como o cheiro do seu contido eran semellantes ao dun zume de pexego. Mesmo o seu envase podía chegar a confundirse cos que normalmente se utilizan paira embotellar os zumes de froitas.

En Cataluña, e segundo datos facilitados polo Departamento de Industria, Consumo e Turismo da Generalitat, durante ese mesmo ano 2001 procedeuse a retirar un total de 4.644 produtos químicos do mercado por non cumprir coa normativa que lles permitía comercializarse, ascendendo o total de alertas con respecto aos citados produtos á suma de 31.

Respecto diso, os fabricantes de produtos, así como o resto de operadores económicos que interveñen na súa comercialización, incluída a distribución e venda, teñen una obrigación adicional paira cos dereitos básicos do consumidor: comprobar que o produto que fabrican, comercializan, importan ou exportan non ten una aparencia enganosa que puidese confundir ao consumidor con respecto ao produto que adquire ou que consome, dándolle un destino diferente daquel paira o que foi concibido, e levándolle a unha situación de risco con respecto á súa saúde ou a súa seguridade.

A aparencia do produto é una cuestión xurídica de libre apreciación, e que dependerá da información e formación que o consumidor reciba, polo que se impón a aplicación dun criterio de responsabilidade no que refire ao seguimento do produto e o destino que do mesmo fan os consumidores. Un resultado lesivo paira a saúde e a seguridade dos consumidores infantís poderá levar responsabilidades paira o fabricante se non tivo en conta a posibilidade de que o seu produto se puidese comparar erroneamente cun alimento. Nestes casos, nin sequera unha etiquetaxe correcta sobre certos riscos do produto poderían librarlle de asumir as consecuencias.

Bibliografía

  • Real Decreto 820/1990, de 22 de xuño, polo que se Prohibe a Fabricación e Comercialización dos Produtos de Aparencia Enganosa que poñan en perigo a saúde ou seguridade dos Consumidores. (BOE 153/1990 de 27 de xuño de 1990).
  • Directiva do Consello 87/357/CEE, de 25 de xuño de 1987, relativa ás aproximacións das lexislacións dos Estados membros sobre os produtos de aparencia enganosa que pon en perigo a saúde ou a seguridade dos consumidores (DO nº L 192, de 11 de xullo de 1987).

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións