Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

O ácido lipoico como adelgazante: riscos e evidencia científica

A morte dunha muller nova, atribuída á inxesta de altas doses dun complemento que contiña ácido lipoico, pon baixo a lupa a este composto e, por extensión, aos suplementos alimenticios

Nos últimos días, a noticia circulou con rapidez en distintos medios de comunicación, redes sociais e foros: ao parecer, una muller tomou un composto de ácido lipoico paira perder peso e a inxesta produciulle un fallo multiorgánico irreversible. Con todo, os datos que se coñecen proceden dunha primeira análise, e é obrigado informar con prudencia ata que haxa un informe médico definitivo que esclareza as causas do falecemento. Neste artigo explicamos que é o ácido lipoico, que propiedades atribúenselle e cales son as precaucións imprescindibles que debemos ter as persoas en materia de suplementos e seguridade.

O ácido lipoico (tamén denominado alfa lipoico ou tióctico) é un ácido graso non esencial: o noso propio corpo fabrícao en cantidade suficiente e non é necesario incorporalo a través da dieta. No entanto, está presente en espinacas, leituga, brócoli, fígado, corazón e riles, en pequena concentración (entre 0,1 e 0,3 mg por cada 100 g). A partir dos alimentos nunca se obterían as doses que conteñen os complementos alimenticios (entre 100 mg e 600 mg por comprimido).

Este ácido actúa no organismo como cofactor: é necesario para que as encimas das mitocondrias poidan desenvolver reaccións que levan ao catabolismo dos aminoácidos e á obtención de enerxía. Tamén ten una función antioxidante.

Que propiedades atribúenselle?

Propúxose que o ácido lipoico pode ter efectos positivos sobre numerosas funcións orgánicas e sobre o tratamento de distintas enfermidades como o Alzheimer e outras patoloxías neurológicas, a hipertensión arterial, a esquizofrenia, a síndrome metabólico e os procesos que cursan con inflamación, entre outras. Con todo, a investigación científica rigorosa non apoia o seu uso co fin de obter eses supostos beneficios porque, ou ben non se obtiveron resultados significativos, ou se está nunha fase de estudo prematura.

Se nos centramos na redución do peso corporal, un metaanálisis publicado en Obesity Rewiews en 2017 e outro en Clinical Nutrition en 2018 avaliaron o uso de ácido lipoico en dose de entre 300 mg e 1.800 mg ao día durante un período variable (de 8 a 52 semanas). En ambos os casos concluíron que si había una redución de peso estatisticamente significativa, pero con matices: os resultados eran a curto prazo e a perda de peso, moi limitada (entre 690 g e 1,29 kg).

Si hai máis evidencia sobre as propiedades do ácido lipoico paira tratar a polineuropatía diabética, una afección dos nervios das persoas que padecen diabetes e que produce debilidade, dor e perda de sensibilidade, ademais de ser causa de amputacións. Segundo tres sumarios estruturados (investigacións de maior calidade mesmo que os metaanálisis), o emprego de ácido lipoico intravenoso en dose de 300-600 mg produce melloría que, neste caso, non só é estatisticamente significativa (como sucedía cando o obxectivo era a perda de peso) senón tamén clinicamente significativa. Os tres estudos poden consultarse aquí, aquí e aquí.

Tamén se atoparon resultados positivos en parámetros relacionados co control da glucemia. No entanto —e isto é moi importante—, os beneficios paira os que si hai evidencia obtéñense no marco dun tratamento médico, con doses controladas e un seguimento individualizado, non a partir de complementos alimenticios autoprescritos.

Seguridade do ácido lipoico

Suplemento alimenticio capsulas 1

Imaxe: Steve Buissinne

O ácido lipoico considérase un composto seguro paira a maioría da poboación. O Comité Científico da Axencia Española de Seguridade Alimentaria e Nutrición (AESAN, anteriormente AECOSAN) publicou un informe en 2015 no que recolle datos de ensaios clínicos que contemplan que doses elevadas de até 2.400 mg durante seis meses son seguras. Estudos a máis longo prazo consideran que non hai efectos adversos na administración intravenosa de 1.200 mg diarios durante dous anos.

Paira calcular cal é a cantidade segura, tense en conta a dose máxima descrita á que non aparecen efectos adversos (NOAEL), que en ratas é 60 mg/kg peso corporal/día. A partir deste dato, e aplicando unha marxe de seguridade de 100, AESAN calcula una Inxesta Diaria Admisible (a cantidade que pode consumirse cada día sen que riscos paira a saúde) de 0,6 mg/kg peso corporal/día cando se inxere a partir de complementos alimenticios. Isto supón que una persoa de 70 kg non tería problemas consumindo 42 mg diarios de ácido lipoico.

As preparacións comerciais, entre as que están os complementos, preséntanse en cápsulas que conteñen cantidades elevadas, de entre 100 mg e 600 mg, e non están suxeitas a prescrición. Hai que ter claro que o seu uso como complementos non é comparable co seu emprego con fins médicos: neste caso as doses son altas, pero se utilizan presentacións farmacolóxicas que pasan controis rigorosos e o tratamento está supervisado.

A pesar de ser un composto seguro, hai intoxicacións por ácido lipoico documentadas na literatura científica, tanto en nenos como en adolescentes e adultos. As doses recollidas son moi superiores ás consideradas seguras, con inxestas únicas de até 18.000 mg. Aínda que na maioría dos casos os pacientes saíron adiante con atención hospitalaria, si se describiron casos de falecemento.

A isto hai que engadir que, ao non haber suficientes estudos sobre a seguridade deste composto cando se administra a mulleres embarazadas e en período de lactación, nenos e persoas con patoloxía hepática e renal, a AESAN desaconsella o seu uso nestes casos. Tampouco é seguro en persoas que teñan déficit de vitamina B1 porque reduce aínda máis estes niveis.

Precaucións cos complementos alimenticios

Os complementos alimenticios non son medicamentos e non están sometidos á estrita lexislación que se aplica a estes, nin soportan os rigorosos controis que garanten as dúas características principais dos fármacos: eficacia e seguridade. Con todo, as sustancias que conteñen si poden ter efectos metabólicos. Paira evitar efectos adversos, deberían terse en conta algúns datos:

  • Non hai ningún nutriente que as persoas sas non poidan obter pola dieta, fóra da vitamina B12. As persoas vegetarianas sempre deben complementarse.
  • A orixe natural dun produto non significa que sexa inocuo.
  • Debe informarse ao médico de calquera complemento que se estea consumindo, porque poden presentar interaccións con medicamentos ou estar desaconsellados en determinadas patoloxías ou condicións fisiológicas.
  • Periodicamente retíranse complementos alimenticios por estar contaminados con fármacos non declarados na etiqueta.

O ácido lipoico non é un "quemagrasas"

Na Unión Europea, paira poder facer una declaración de propiedade saudable sobre un alimento, esta ten que estar avaliada e autorizada, como establece o Regulamento 1924/2006. Se non é así, non pode mencionarse esa propiedade nin na publicidade nin na etiquetaxe.Até a data, houbo nove solicitudes paira poder facer alegacións sobre distintas propiedades do ácido lipoico (desde “redución da glucemia” a “quemagrasas”), e todas elas foron rexeitadas porque, tal como expresou a Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA), “non están sustentadas pola evidencia científica”. Por tanto, é ilegal facer esas afirmacións paira os complementos de ácido lipoico: non poden incluírse na etiqueta nin na publicidade, xa sexa no punto físico de venda ou nas webs que o comercializan.

Etiquetas:

suplementos

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións