Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

O déficit de vitamina A

O baixo contido de vitamina A en a dieta asóciase a problemas de visión e inmunológicos

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 21deMaiode2003

O déficit de vitamina A constitúe un dos maiores problemas de saúde pública no mundo. Segundo a A OMS, uns 250 millóns de nenos en idade preescolar padecen una deficiencia subclínica desta vitamina. Pero o problema non é exclusivo dos países en desenvolvemento: en España, máis dun terzo da poboación consome dietas con baixo contido en vitamina A.

A publicación recente en España do libro branco titulado As vitaminas na alimentación dos españois dá conta de que o 43% dos homes e o 37% das mulleres son consumidores de dietas deficientes en vitamina A.

A orixe do déficit atópase moitas veces na fonte alimenticia: un informe levado a cabo por Roche Vitaminas subliña que os animais que proporcionan a maior subministración de vitamina Á o noso organismo son criados a miúdo con pensos de escaso valor vitamínico. Esta circunstancia pode cambiar ben pronto, a partir de una normativa que introducirá o termo «óptima nutrición vitamínica» (ONV, OVN en siglas inglesas) nas etiquetaxes que acompañen a ovos, peixes ou carnes.

Vitamina A e inmunidade

O déficit de vitamina A continúa sendo un dos maiores problemas de saúde pública no mundo

Practicamente todos os micronutrientes teñen una estreita relación co bo funcionamento do sistema inmune. A vitamina A e os compostos con actividade de retinol modulan una ampla diversidade de procesos biolóxicos e participan na diferenciación de células do sistema inmune especializadas en tecidos. É sabido que a hipovitaminosis A provoca cambios histopatológicos que van desde a atrofia até afectacións na distribución e diferenciación celular.

Os mecanismos de resposta innata ven alterados ante un déficit de vitamina A, o que relaciona estreitamente devandito déficit cunha susceptibilidad a infeccións. A carencia de vitamina A en os tecidos provoca, ademais, respostas inflamatorias capaces de liberar de forma descontrolada moléculas oxidantes que, á súa vez, poden dar pé a enfermidades crónicas. A vitamina A ten una función importante nos tecidos e inflúe na inmunidade das mucosas, tida actualmente pola barreira máis importante entre o organismo e as agresións ambientais. Recentemente vinculouse á vitamina A e os seus compostos coa actividade do retinol na modulación das células relacionadas co proceso inflamatorio e dexenerativo causado pola bacteria Helicobacter pylori.

Os inmunólogos sosteñen que a vitamina A pode combater activamente as infeccións causadas por algúns organismos que causan intoxicación alimentaria.
Con todo, noutro tipo de infeccións como é o caso da pulmonía podería non ser tan proveitosa. No Centro Occidental de Investigación da Nutrición Humana de Davis (California), o fisiólogo Charles B. Stephensen leva tempo examinando as diferenzas nas interaccións da vitamina A con todo o sistema inmune.

Stephensen forneceu aos linfocitos T de animais de laboratorio cantidades suficientes dunha forma de vitamina A chamada 9-cis ácido retinoico, e simulou un ataque a devanditas células. Esta investigación demostrou que os linfocitos T-2 axudantes (helper) son máis sensibles que os T-1 ao influxo da vitamina A, e son tamén máis eficaces á hora de combater as agresións causadas por patógenos. O investigador estadounidense espera poder reproducir pronto o seu experimento con voluntarios adultos sans.

Desde unha perspectiva fisiopatológica, parece ser que o déficit de vitamina A produce una pequena redución no tamaño do timo, que é o principal órgano produtor de linfocitos T. En consecuencia, o déficit vitamínico asóciase a unha diminución de linfocitos, mentres que una suplementación favorece a súa recuperación e a acción coordinada dos linfocitos T con macrófagos e células natural killer.

Estudos epidemiolóxicos unidos a numerosos modelos experimentais afianzaron a importancia da vitamina A e as súas metabolitos no desenvolvemento e funcionamento do sistema inmune, así como o papel dos retinoides no rexeitamento a certos tumores inmunogénicos. O efecto pleiotrópico dos retinoides apoiouse recentemente no descubrimento de diversos receptores nucleares de retinoide nun amplo repertorio de células do organismo. Por outra banda, a identificación da familia de receptores nucleares de retinoides permitiu enlazar os seus efectos biolóxicos co control da expresión génica.

Os retinoides, mediante estudos realizados con células T, pasaron a converterse en «mensaxeiros intracelulares» de importancia crecente nas reaccións inmunes. Descubriuse así mesmo un metabolito da vitamina A, o 14-hidroxi-retro-retinol (HRR), relacionado coa activación e proliferación de linfocitos.

Precaucións
Os expertos tamén advirten, con todo, do risco que encerra un exceso de vitamina. Una administración excesiva de leste micronutriente ao organismo pode dar lugar a un descenso da densidade mineral ósea (osteoporose), a malformacións fetales en embarazadas, crises epilépticas ou perdas de conciencia por aumento de presión intracraneal.

En Europa persiste o san costume de incorporar vitaminas ao organismo a partir da dieta. Só un 15% dos europeos recorre a preparados de suplementación vitamínica, por un 70% de norteamericanos.

Benjamín Caballero, membro do Consello de Alimentación e Nutrición da Academia Nacional de Ciencias de EEUU advirte de que non hai demasiada diferenza entre a dose recomendada e una dose prexudicial.

Xavier Soria, do Hospital Universitario Germans Trias i Pujol de Badalona, relaciona tamén un abuso de vitamina A con os casos de prurito sen dermatosis evidente en pacientes con insuficiencia renal. «O seu mecanismo patogénico é difícil de explicar, xa que o prurito non se correlaciona cos niveis de urea e creatinina; nestes pacientes obsérvase excesiva sequedad cutánea, aumento da sensibilidade á histamina e maior densidade de mastocitos». O especialista catalán apoia a eficacia da fototerapia UVB (290-320 nm) nestes pacientes «a que diminúe, precisamente, os niveis tanto de vitamina A como de mastocitos».

A HISTORIA DUNHA VITAMINA CONTRAOFENSIVA

Img investigacion1

En 1913, mentres analizaba as virtudes dunha dieta sa en ratas de laboratorio, un equipo de investigadores observou que os roedores non podían desenvolverse en forma normal cunha dieta purificada de hidratos de carbono, proteínas, graxas e minerais sen contar con fontes alimenticias do tipo da manteiga, o aceite de fígado de bacallau ou o extracto de xema de ovo. Deduciron entón que estas sustancias contiñan un factor indispensable paira o crecemento e que bautizaron como liposoluble A.

Durante os anos 20 buscáronse fontes ricas en liposoluble A e o aceite de fígado de rodaballo levou a palma. Steenbock, con todo, demostrou que o caroteno, compoñente normal das plantas, podía substituír na dieta a unha vitamina A tida por entón de orixe exclusivamente animal.

En 1930 Moore foi un pouco máis lonxe e demostrou a conversión do beta-caroteno en vitamina A levada a cabo no metabolismo das ratas. Estableceuse entón o papel de certos carotenoides como “provitaminas A ,”e un ano máis tarde Karren ocupouse de deseñar as fórmulas estruturais químicas de semellantes compostos.

Transcorridos máis de tres cuartos de século desde o nacemento da vitamina A, o seu déficit segue considerándose un dos maiores problemas da salúd pública en todo o mundo. A OMS estima que 250 millóns de nenos en idade preescolar padecen una deficiencia subclínica desta vitamina, e preto de tres millóns padecen una enfermidade visual típica de devandito déficit como é a xeroftalmia clínica. De feito, aproximadamente un 10% do total de nenos cegos, o é por mor da deficiencia de vitamina A e cerca do 70% morre no trancurso do primeiro ano.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións