Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

O impacto das novas etiquetas dos OGM

Desde o 19 de abril, todos os produtos modificados xeneticamente ou que os incorporen na súa composición deberán advertilo na etiqueta

A nova normativa europea sobre trazabilidad e etiquetaxe paira os transxénicos persegue garantir a liberdade do consumidor a escoller, así como controlar a evolución de organismos modificados xeneticamente de orixe vexetal destinados á súa comercialización. Pero paira cumprir eses obxectivos, as diferentes administracións e laboratorios europeos enfróntanse a novos retos. Os principais son de orde tecnolóxica e de cumprimento.

O pasado febreiro, un estudo do British Food Journal asinado por Mark Partridge e Denis Murphy da Universidade de Glamorgan (Gales), revelaba que una parte importante da comida orgánica do mercado británico tiña trazas de soia transxénica. A peor parte da noticia era que oito do dez produtos contaminados estaban certificados como libres de transxénicos por organizacións como a Soil Association, aínda que a contaminación era mínima -de 0,1% ao 0,7%- pero púñase de relevo as dificultades no control da ruta que seguen os transxénicos no mercado.

Evitar isto é o que persegue a nova normativa sobre trazabilidad e etiquetaxe, que se aplicará desde agora e paralelamente á derrogación da moratoria sobre transxénicos. Os obxectivos xerais perseguen, entre outras cousas, garantir a liberdade de elección do consumidor, avaliar os posibles efectos sobre o medio ambiente dos transxénicos (no caso de plantas, por exemplo) e seguir ao longo de toda a cadea de produción e distribución os alimentos en previsión dun imprevisto risco paira a saúde humana.

Para que a normativa funcione deben definirse métodos validados de detección de transgenes

Iso implica una complexa rede de información que cobre todos os operadores e etapas do mercado: que está modificado xeneticamente e que non, a súa procedencia e destino, se se aplicará a alimentación humana ou animal, e información especifica de que modificación xenética fíxose. Un código de nove díxitos alfanuméricos é o que identificará ao produto biotecnológico na etiquetaxe. Este sistema europeo de codificación estará vinculado coa base de datos Biotrack da OECD, así como coa Biosafety Clearinghouse impulsada no protocolo de Cartaxena, de forma que se garanta que non hai duplicacións nos códigos.

Este é, en liñas moi parcas, o novo marco. Un beneficio incuestionable é que o consumidor poderá decidir libremente. Pero que isto funcione depende en gran medida da transparencia na información e da capacidade de análise e monitorización, e da dispoñibilidade de métodos validados de detección de transgenes (os xenes inseridos), sen os cales a trazabilidad non pasaría de ser boas intencións.

Validación de métodos
É o que están a facer de forma coordinada o Instituto de Saúde e Protección ao Consumidor (IHCP nas súas siglas orixinais), a Rede Europea de Laboratorios de OGM (ENGL) e o Joint Research Centre (JRC), que prepara mostras e envíaas xunto co protocolo de análise á rede de laboratorios, paira despois recoller os datos e comprobar se os resultados coinciden co contido real das mostras. Una vez validado un método, é proposto ao Comité Europeo de Normalización.

O desenvolvemento destes protocolos non é baladí. Cando en maio do pasado 2003 desatouse no Reino Unido o escándalo das proteínas «PCR-negativas», é dicir, indetectables -PCR (polimerasa chain reaction) é o test que se utiliza paira detectar a presenza de ADN específico- fixéronse evidentes as carencias neste sentido. Naquela ocasión, varias partidas de carne de pito ás que se inxectou proteínas hidrolizadas de vacún deron resultados discrepantes en diferentes laboratorios. Como era posible que nun laboratorio detectasen o ADN de vacún no pito e noutro o resultado fose negativo? A resposta estaba na diferenza de protocolos usados.

Outro problema no desenvolvemento de protocolos ten que ver co tempo. «Detectar transxénicos é difícil actualmente porque hai que saber que se está buscando», explica o británico Derek Matthews, un biológo molecular do Instituto Nacional de Botánica Agrícola. Necesítase saber, entre outras cousas, que secuencias xenéticas flanquean o ADN engadido ou a secuencia do propio transgen engadido. Esta información ha de ser facilitada polas empresas que desenvolveron o produto, pero estas son remisas polo medo a que outras compañías copien a tecnoloxía, e adoitan esperar até o último momento. O que afecta indefectiblemente á posibilidade de desenvolver con suficiente antelación o método de detección.

Non menos importante é a preparación de mostras de produtos moi procesados, xa que canto máis procesado está o produto, máis difícil é detectar o ADN. Non é o mesmo detectar material xenético nunha semente que detectalo no aceite desa mesma semente.

Preparación de mostras
Outro punto crucial é a preparación de mostras. Por exemplo, como se analiza un cargamento de varias toneladas de sementes ou cereais? Ou cantas sementes tómanse de varios sacos? Isto é especialmente relevante no caso que houbese que confirmar que o cargamento en cuestión está libre de transxénicos ou que non ten máis dun 0,5% de contaminación accidental.

Polo xeral, afirman Simon Kay e Claudia Paoletti, do IHCP europeo, asúmese que «a contaminación segue una distribución randomizada» o que é «moi probablemente falso». Os investigadores explican nun informe realizado paira a Comisión europea, que una cantidade de material particulado ten un nivel de heteroxeneidade que hai que ter en conta, xa que afectará á exactitude do resultado analítico.

Outras limitacións teñen que ver co feito de que paira unha análise necesítase un nivel mínimo de copias de ADN (e que a menos material xenético presente na mostra, maior probabilidade de erro) ou co risco de contaminación das mostras. Si no proceso de análise a mostra contamínase con ADN procedente doutra fonte (do propio analista, poñamos por caso, ou doutra mostra), ao procesar a mostra paira obter máis copias do ADN diana tamén se estarán obtendo máis copias do ADN intruso. A forma de contrarrestar é desenvolver protocolos precisos que prevexan eses riscos.

Nesa liña móvense dous proxectos de investigación, KeSTE e KeLDA, do JRC. No primeiro abordouse o desenvolvemento dun programa informático que axuda a avaliar e preparar as mostras; o segundo é un proxecto no que participa Rede Europea de Laboratorios de OGM (ENGL) e que supón o primeiro paso paira avaliar a distribución real de transxénicos nos cargamentos de soia que importan os estados membros da UE. Este proxecto achegará modelos estatísticos que axudarán á toma de mostras. Será, ademais, o primeiro que achegue datos reais dun produto dominante no mercado europeo de transxénicos.

TRAZABILIDAD MÁIS ALÓ DE EUROPA

Img virus1
A trazabilidad dos produtos biotecnológicos tamén se contempla no Protocolo de Cartaxena e no Codex Alimentarius OMS-FAO. Ademais, calquera produto que se introduza en Europa de países terceiros debe cumprir coa normativa de etiquetaxe. A este nivel, a trazabilidad suscita dúbidas importantes. Uno deles é o custo económico que pode supor paira os diferentes países, especialmente os que dispoñen de menos recursos. Era o que expuña Brasil e China na última reunión do comité do Codex Alimentarius, o pasado verán en Xapón.

Desde outra orde de cousas, a vinculación da trazabilidad co principio de preservación da biodiversidade do Protocolo de Cartaxena, o seu uso como garantía de información e como elemento crave na xestión de riscos, son aspectos nos que a maioría de países coinciden.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións