Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

O impacto económico dos sistemas globais de inocuidad

A implementación de sistemas que aseguren a inocuidad ao longo da cadea alimentaria requirirá de fortes investimentos nun mundo cada vez máis global

A actual tendencia á mundialización do comercio de alimentos levou á FAO a reformular os diversos aspectos que incumben ao seu inocuidad. Paira o organismo de Nacións Unidas, a única fórmula posible de limitar o risco de transmisión de toxiinfecciones é abordar de forma integral a cadea alimentaria, algo que, ademais de reformular os vínculos comerciais, obrigará a redeseñar os sistemas de produción e distribución con altos custos paira os axentes implicados.

En opinión do comité de expertos paira a seguridade alimentaria da FAO, a actual tendencia á globalización que se vive no mundo, dificilmente vai ter marcha atrás. Os efectos sobre o comercio, cada vez máis transnacional e en mans dun número cada vez máis reducido de axentes, aseguran os técnicos, obriga a reflexionar acerca das consecuencias da posible transmisión de riscos a través dos alimentos, tamén afectados por este fenómeno. Do mesmo xeito, esixe reformular cuestións que van máis aló do puramente normativo ou do cinguido a un país ou pequeno grupo de países. Os sistemas de produción, di a FAO, deben revisarse de acordo con una estratexia global que interesa a todas as partes en calquera recuncho do planeta.

A FAO tamén é da opinión que a medida que aumente o comercio de alimentos e produtos agrícolas, será cada vez máis difícil resolver os problemas de inocuidad de forma individual país por país, polo que vai ser necesario un esforzo de colaboración internacional encamiñado a elaborar estratexias integrais e preventivas.

Desde esta perspectiva, o aumento do comercio vai implicar custos potencialmente máis elevados, sobre todo a medida de que os temores asociados á seguridade dos alimentos pasen a ter alcance mundial e requiran accións de control, análise, verificación e certificación.

Consecuencias económicas

A falta de control nun mundo cada vez máis global pode ocasionar perdas desorbitadas ao sector produtivo

As consecuencias económicas que se derivan deste fenómeno poden alcanzar proporcións desorbitadas no caso de que un alimento ou una materia prima con destino ao sector alimentario resulte contaminada. Por pór un exemplo recente, a crise causada pola encefalopatía esponxiforme bovina (EEB) provocou uns custos asociados próximos aos 6.000 millóns de euros só no Reino Unido. Esta cifra non contempla outros custos vinculados coa abordaxe das diferentes crises relacionadas con este problema.

Ao mesmo tempo, a falta de cumprimento das normas internacionais de inocuidad pode ocasionar importantes perdas financeiras aos países exportadores de alimentos. Este é o caso dos países exportadores de cacahuete nos que a falta de controis de verificación de aflatoxina provocou non só a perda da oportunidade de negocio: tamén se resentiu a confianza dos importadores e, como consecuencia, dos propios consumidores.

A estreita relación entre a saúde e o desenvolvemento económico debe terse así mesmo en conta no contexto duns sistemas de inocuidad máis globalizados. Os alimentos (e a auga utilizada paira a súa produción, elaboración e preparación) constitúen un posible vector de transmisión de numerosos perigos microbiológicos, químicos e físicos.

Enfermidades transmisibles de alcance mundial

As enfermidades transmitidas polos alimentos, ou as afeccións causadas por estes perigos, expoñen problemas económicos e de saúde pública cada vez maiores, tanto nos países desenvolvidos como en desenvolvemento. Neste sentido, cabe constatar que a maior desconfianza xérase nos países desenvolvidos, importantes consumidores de alimentos. Curiosamente, é nestes mesmos países onde nos últimos anos déronse as maiores crises con alcance mundial, as cales hai que relacionar con insuficientes controis ou mesmo con fraudes nalgún paso da longa cadea de produción.

A aparición da EEB en Europa debe ser considerada, neste contexto, como una enfermidade transmitida polos alimentos, cunha repercusión mundial de extraordinaria importancia, xurdida grazas á capacidade dos países do primeiro mundo paira acceder ás grades redes de distribución mundial. O mesmo ocorre coa contaminación por dioxina, dunha única fonte, de pensos paira gañado en 1999, que se detectou en todos os continentes en cuestión de semanas. En ambos os casos, o risco potencial paira a saúde humana está a verse que é pequeno, posto que afectaron a un reducido número de persoas. Con todo, tiveron una enorme repercusión económica.

A situación nos países en desenvolvemento, segundo coinciden a FAO e analistas económicos, é ben distinta. Nas áreas máis deprimidas do planeta estímase que as enfermidades diarreicas transmitidas pola auga e os alimentos causan a morte a máis de dous millóns de persoas cada ano, no seu maior parte nenos menores de cinco anos, cifra equiparable ao número de mortes atribuíbles ao paludismo. Neste caso, a repercusión sobre a saúde pública é terrible, cunha perda importante de vidas, pero sen repercusións económicas elevadas, polo menos aparentemente.

A análise da FAO non fai máis que demostrar, de novo, o enorme desequilibrio entre países ricos e pobres, evidenciando a importancia que revisten os aspectos preventivos e de integración do enfoque baseado na cadea alimentaria con respecto ás novas necesidades dos sistemas de inocuidad dos alimentos. A Declaración de Roma sobre a Seguridade Alimentaria Mundial (1996) afirmou claramente que todas as persoas teñen dereito a alimentos inocuos, independentemente do volume da súa demanda real. Con todo, paira iso, os países en desenvolvemento necesitan uns recursos financeiros dos que non dispoñen.

Neste marco é importante lembrar que nos países desenvolvidos, a pesar de contar con sistemas de produción agrícola e de alimentos elaborados cuxo control debería asegurar o seu inocuidad, os brotes de toxiinfección transmitidos a través da cadea alimentaria continúan estando á orde do día. É por iso que a FAO insiste na necesidade de investir paira alcanzar un maior nivel de eficacia nuns procesos nos que, a pesar de que lograron reducir o número de brotes, aínda non son capaces de garantir a inocuidad que prometen. Paira eles é imprescindible una revisión constante.

A INOCUIDAD NO CONTEXTO MUNDIAL

A inocuidad dos alimentos debe examinarse nun contexto mundial dinámico e en evolución como parte do proceso de mundialización, que se caracteriza polo aumento do comercio internacional, a maior integración dos mercados, a adopción máis rápida de novas tecnoloxías, a maior concentración dos mercados e a transmisión de información.

Todos estes aspectos teñen consecuencias substanciales, tanto positivas como negativas, con respecto á inocuidad dos alimentos e á elaboración dun enfoque que abarque toda a cadea alimentaria. A crecente liberalización do comercio de alimentos e produtos agrícolas pode beneficiar tanto aos consumidores como aos produtores debido á maior variedade de alimentos e produtos ou ás novas oportunidades de obter ingresos derivados da exportación.

No entanto, as posibles consecuencias negativas desta tendencia inflúen na posibilidade de que as enfermidades transmitidas polos alimentos propáguense máis facilmente, e mesmo de forma máis rápida, entre os países ocasionando riscos paira a saúde aos consumidores e riscos financeiros aos produtores e elaboradores de alimentos que non cumpran as rigorosas e cada vez máis globalizadas normas de inocuidad.

A mundialización está tamén cambiando o modo no que se elaboran e comercializan os alimentos e os produtos agrícolas. Os produtos elaborados e os produtos agrícolas frescos comercialízanse cada vez máis no ámbito internacional, cunha maior concentración do poder de mercado nunhas poucas empresas alimentarias transnacionales e predominantes. Polo xeral, estas empresas teñen a capacidade financeira e tecnolóxica necesaria paira garantir que os seus produtos agrícolas e alimenticios frescos sexan inocuos e que poida rastrexarse máis facilmente calquera fonte de contaminación asociada.

Con todo, debido á natureza máis integrada e mundial destas empresas, una vez que alimentos contaminados ou nocivos entran na cadea alimentaria, é moi probable que se distribúan máis rapidamente e, por conseguinte, que se expoña a un maior número de persoas a máis riscos.

No contexto da inocuidad dos alimentos e dun comercio de alimentos máis globalizado, requirirase, por tanto, que os controis sexan desenvolvidos e pagos polas empresas elaboradoras, pero deberán ser supervisados estreitamente polas autoridades públicas, a fin e efecto de que os perigos queden en orixe e cheguen a ser diseminados a escala mundial.

Bibliografía

  • Anónimo, 2002. Informe do 28º período de sesións do Comité de Seguridade Alimentaria Mundial, 6-9 de xuño de 2002, Roma, CL 123/10.
  • Food Chain 2001 - "Food Safety - a Worldwide Challenge" Dr. Gro Harlem Brundtland, Director Xeral da OMS, Uppsala, Suecia, marzo de 2001.
  • Fao, 2003. COAG/2003/6 "Boas prácticas agrícolas".
  • FAO. 2003. COAG/2003/9 "Bioseguridad nos sectores da alimentación e a agricultura".
  • FAO, 2003. COAG/2003/Inf.3 "Informe resumido da Consulta de expertos FAO/OMS sobre dieta, nutrición e prevención de enfermidades crónicas".

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións