Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Os efectos tóxicos do clembuterol

A normativa comunitaria e nacional prohiben o uso desta sustancia paira alimentación animal

Img chuletas Imaxe: Matt Moser

As propiedades biolóxicas do clembuterol sobre o organismo converteron este fármaco anabolizante nun produto popular no mundo do deporte. Estas mesmas características propiciaron o seu uso en veterinaria paira acelerar o engorde do gando, aínda que a día de hoxe a lexislación comunitaria e nacional prohíbeo. O clembuterol, que tantos quebradizos de cabeza dá a algúns deportistas, é una das sustancias que se detectan a través de próbalas antidopaxe nas competicións. A posibilidade de que a orixe dalgúns destes positivos estea no consumo de carne con esta sustancia, cuxos controles paira evitala son moi estritos, é remota.

Img
Imaxe: Matt Moser

O clembuterol defínese como un axente agonista dos receptores adrenérgicos, utilizado de forma frecuente como broncodilatador no tratamento da asma bronquial, bronquite asmática e bronquite espástica. Actúa despois de unirse a estes receptores e provoca reaccións no organismo que conseguen una relaxación da musculatura bronquial e favorecen a respiración. A dose recomendada en saúde humana é de 10 a 20 µg (microgramos), dúas veces ao día.

Ademais desta acción terapéutica, o clembuterol caracterízase por un forte efecto anticatabólico, é dicir, é una sustancia con capacidade paira diminuír a taxa de redución proteica na célula muscular e provocar así un maior desenvolvemento da mesma. A esta acción anabólica únese o lixeiro efecto que ten este axente sobre a temperatura corporal, a cal, despois do uso do composto, aumenta. Este incremento da temperatura favorece o consumo de graxa no organismo.

Estas propiedades son as que fixeron do clembuterol un dos compostos máis utilizados por atletas e deportistas que desexan aumentar a masa muscular, aínda que é una sustancia con efectos tóxicos si consómese de forma descontrolada e en doses elevadas. Os efectos máis destacables en doses da orde de 100-140 µg/día en homes e de 80-100 µg/día en mulleres son: palpitaciones, nerviosismo, tremores, tremor involuntario dos dedos, dor de cabeza, aumento da transpiración, insomnio, posibles espasmos musculares, aumento da presión sanguínea e náuseas.

Presenza en tecidos

O uso terapéutico deste fármaco en veterinaria pode comportar a detección de residuos nos tecidos procedentes dos animais tratados e que se destinarán ao consumo humano. Por este motivo, as autoridades sanitarias han prohibido o uso destas sustancias en alimentación animal e en todas as fases de produción, transformación e comercialización. Os controis paira asegurar que isto se cumpre céntranse sobre todo en tecidos fixados como diana, que son os que poden concentrar maiores cantidades, e establécese un límite máximo de residuos (LMR) permitidos despois da utilización deste fármaco (expresado en µg/kg sobre as bases do peso fresco), que autoriza a Unión Europea.

Este LMR baséase no tipo e na cantidade de residuos que se considera que non constitúen un risco toxicolóxico paira a saúde humana e exprésase segundo a dose diaria admisible (ADI). Paira calculala utilízanse estudos experimentais realizados nos animais de laboratorio e a aplicación dun factor de seguridade á dose á que non se observan efectos.

Paira asegurar que este límite máximo de residuos non se supera, deben fixarse uns tempos de espera en función da posología e especie de destino do fármaco que debe respectarse paira garantir que o consumo dos diferentes órganos non supón ningún risco no consumidor. Este tempo de espera é o período que se ha de respectar desde o cesamento do tratamento e antes do sacrificio do animal produtor de alimentos. É un período que se calcula coa aplicación duns modelos estatísticos e intervalos de confianza de forma que se garante que no 95% dos animais tratados cunha especialidade determinada e segundo unha pauta concreta, as concentracións de clembuterol nos tecidos estarán por baixo dos niveis máximos establecidos.

Utilización en animais e toxicidade

O clembuterol é un fármaco que se absorbe ben por vía oral, tanto en humanos como nas especies de destino, e que despois da súa absorción distribúese cara aos tecidos e traspasa mesmo nalgunhas especies a barreira placentaria. Esta sustancia rexistra catro metabolitos no fígado e ril, pero só uno deles ten actividade farmacolóxica con efecto broncodilatador moi inferior ao da propia molécula. Ademais, a proporción do metabolito é dun 1-2 % dos residuos extraíbles nestes dous órganos.

A toxicidade do clorhidrato de clembuterol, a forma empregada como axente terapéutico, é de moderada a alta. Ten una LD50 (dose letal 50) de 80-180 mg/kg (peso-volume). Estudos de toxicidade realizados en ratas, despois de administrar o fármaco en doses repetidas en diferentes períodos de tempo (de 1 a 18 meses), deron como resultado un aumento da respiración e a frecuencia cardíaca e chegáronse a detectar lesións no miocardio e hepatotoxicidad. En doses tóxicas, o clembuterol pode implicar un efecto teratogénico (cancerígeno).

Nas especies de destino non se confirmaron efectos adversos significativos, excepto aumento do ritmo cardíaco e una caída da presión diastólica. Algúns estudos realizados en humanos sans e en mulleres embarazadas mostraron que o clembuterol ten una boa tolerancia na maioría de pacientes cando se administran doses terapéuticas e os únicos efectos adversos detectados foron nerviosismo, palpitaciones e tremor muscular. En pacientes con enfermidade coronaria non se observaron efectos sobre o sistema cardiovascular e funcións respiratorias, mentres que os pacientes con enfermidades obstructivas respiratorias crónicas móstranse máis susceptibles ao efecto broncodilatador do fármaco.

RISCOS ASOCIADOS Ao USO ILEGAL

En vacún, despois do tratamento con clembuterol, as concentracións que se atopan nestes órganos finalizado o tratamento son elevadas, pero aos seis días da administración, os niveis diminúen a un 16%. Por tanto, se se administra clembuterol ás especies de destino de forma terapéutica e baixo prescrición veterinaria, e despois respéctanse os tempos de espera fixados paira a especialidade administrada, o risco paira o consumidor de carnes e órganos procedentes dos animais tratados será mínimo.

Uno dos principais problemas é que, aínda que parte do fármaco administrado se excreta ou metaboliza, hai una cantidade moi importante que queda retida no organismo, sobre todo en fígado (onde se atoparán as maiores concentracións), en músculo e na retina dos animais tratados (é por iso que uno dos órganos que se utilizan no control do uso ilegal da molécula son os ollos).

En consecuencia, a inxesta por parte do consumidor dos órganos procedentes de animais tratados, de forma descontrolada, con elevadas cantidades de clembuterol, pode comportar sintomatología derivada do uso do fármaco e, en función da susceptibilidad da persoa que consuma este axente, a dimensión da afección pode chegar a ser grave.

Os atletas que desexan aumentar a súa masa muscular inxeren una dose media de 80-100 µg/día durante 6-8 semanas, con intervalos de descanso, e está descrito que este tratamento, ademais dos efectos anteriores, podería chegar a causar a destrución dos receptores adrenérgicos, o cal podería ter efectos claros sobre a tiroides e provocar disfunción metabólica e intolerancia á temperatura.

Bibliografía

  • Goodman & Gilman. As Bases Farmacolóxicas da Terapéutica (1996). Novena Edición. Sección II. Fármacos con accións nas unións sinapticas e neuroefectoras.
  • EMEA/MRL/030/95. Clenbuterol Hydrochloride. Summary Report (1)
  • EMEA/MRL/723/99. Clenbuterol. Summary Report (2)
  • Illegal use of b-adrenergic agonists: European Community. Kuiper,H.A.; Noordam,M.E.; Van Dooren.Flipsen,M.M.H.; Schilt,R.;Roos,A.H. (1998) Journal of Animal Science, 76,195-207.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións