Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Os hidrocarburos na dieta

Un estudo advirte que o consumo medio de hidrocarburos aromáticos policíclicos a través da dieta é duns 8,57 microgramos ao

img_dieta1p 8

En España, o consumo medio diario de hidrocarburos aromáticos policíclicos a través da dieta é duns 8,57 microgramos ao día, segundo revela unha investigación dirixida polo Instituto Catalán de Oncoloxía (ICO). Os hidrocarburos aromáticos policíclicos (HAP) son un grupo de máis de 100 sustancias, das cales se sabe que un pequeno grupo son cancerígenos, entre eles os benzopirenos.

Img comer

Segundo o traballo que se acaba de publicar no número de outubro da revista Journal of Food Protection, os homes son os que consomen máis hidrocarburos aromáticos policíclicos, en concreto 9,87 microgramos diarios de media, mentres que as mulleres consomen 7,30 microgramos. De calquera forma, a inxesta media de 8,57 microgramos diarios é considerable «comparada coa exposición de 2 a 5 microgramos de HAP por día por paquete de cigarros nun fumador regular», explican os investigadores no artigo.

Iso non implica, advirte Raquel Ibáñez, primeira asinante do artigo e investigadora do ICO, que haxa máis risco. “Obviamente, se un fuma estará exposto a moitos máis HAP”, así que segue habendo máis risco se un fuma ou está exposto en zonas moi contaminadas.

Está moi aceptado que a dieta é unha das principais vías de exposición a HAP, xunto á inhalación (no caso de fumadores ou contornas contaminadas) e a pel (por contacto con produtos derivados do petróleo). Con todo, non hai suficientes estudos que poñan cifras a esa achega a través dos alimentos. «Se uno non está exposto a outras fontes, como o tabaco, a principal fonte de HAP será a dieta», explica Raquel Ibáñez.

Estudo sobre 40.690 persoas

Se uno non está exposto a outras fontes, como o tabaco, a principal fonte de PAHs será a dieta

Mostrar en números que constitúe exactamente esa primeira vía de exposición era o principal obxectivo do traballo, explica a autora. Para o estudo, que se enmarca no proxecto europeo EPIC, acrónimo de European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition, analizouse a dieta de 25.240 mulleres e 15.450 homes de entre 35 a 64 anos.

En total, 40.690 persoas. De EPIC xa se falou nestas páxinas anteriormente e é o máis ambicioso proxecto sobre dieta e cancro que se expuxo en Europa. Cunha cohorte de 540.000 individuos sans en toda Europa, tenta liquidar os erros habituais dos estudos epidemiolóxicos sobre alimentación.

A través dun cuestionario moi extenso, que inclúe 600 alimentos e bebidas, o tamaño das racións, a forma de cociñar e os períodos de consumo de alimentos, analizouse a dieta dos españois en cinco zonas de España: tres do norte (Asturias, Navarra, Guipúzcoa) e dúas do sur (Granada e Murcia). Para iso contouse coa participación das respectivas consellerías e direccións xerais de saúde.

O estudo contabiliza o consumo de HAP, aínda que centrándose na suma dos máis preocupantes. Hai máis de 100 HAP e non todos son cancerígenos nin todos están nos alimentos. Os que máis a miúdo se achan en alimentos son un conxunto de entre 9 e 17 HAP. Deles, os benzopirenos son os que máis claramente se demostrou a súa relación co cancro e de feito foron clasificados pola Axencia Internacional de Investigación sobre o Cancro (IARC, nas súas siglas inglesas) como probable carcinogénico.

0,14 microgramos diarios de benzopirenos

Se o traballo sitúa en 8,57 microgramos o consumo medio de HAP, só os benzopirenos supoñen un consumo medio de 0,14 microgramos diarios (0,12 microgramos no caso das mulleres e 0,16 microgramos no caso dos homes). A diferenza entre sexos explícase porque, en xeral, e segundo as cifras do estudo, os homes consomen máis carne, graxas e aceites, e peixe que as mulleres.

E é que os alimentos que máis contribúen á achega de benzopirenos e HAP son a carne e os produtos cárnicos, as graxas e aceites, os cereais e, en menor cantidade, o peixe e os moluscos. En realidade é moi difícil subtraerse á presenza destes contaminantes, explica Raquel Ibañez. Mesmo alimentos tan «inocentes» como as verduras e as froitas poden conter HAP se foron cultivados preto de cidades ou de estradas, algo que se demostrou xa nos anos 80.

Son as cifras preocupantes? En realidade é difícil sabelo. De entrada non está ben establecida unha relación dose-efecto para avaliar a capacidade de desenvolver unha enfermidade como o cancro a partir dos HAP dos alimentos. Doutra banda, as cifras non son moi diferentes doutros estudos. Recentemente, a Universidade de Barcelona avaliou o consumo de HAP nun grupo de poboación de Cataluña, cuns resultados moi similares: 0,12 microgramos de benzopirenos e 8,42 microgramos de HAP nos homes; 0.10 microgramos de benzopirenos e 6,29 microgramos HAP nas mulleres.

Outros estudos arroxan cifras máis elevadas: un traballo do Reino Unido en 1979, feito por investigadores do Departamento de Medio Ambiente, daba un consumo medio de 0,25 microgramos de benzopirenos. Seguindo cos benzopirenos, nos Países Baixos, un traballo do Instituto TNO-CIVO nos anos 80 daba un consumo medio de entre 0,12 e 0,29 microgramos; e en Finlandia, expertos da Comisión Europea revelaban que no ano 2002 o consumo medio era naquel país de 0,27 microgramos diarios.

As cifras contrastan con outras máis discretas. Un estudo dos anos 80 daba un consumo medio en Italia de 0,12 microgramos diarios ou, xa no extremo máis baixo, un traballo en Noruega revelaba un consumo medio de 0,026 microgramos diarios. Un traballo do Departamento de Saúde de Australia, que se publicou hai un ano na revista Environmental Health Perspectivas, propuña como dose segura a cantidade de 0.8 microgramos diarios por quilo de peso para o caso dos benzopirenos. De ser así, as cifras destes estudos non deberían preocupar.

Con todo, o problema de establecer unha conclusión final ten que ver con moitos aspectos: que os estudos se fixesen sobre suficientes persoas e alimentos; que a mostra de persoas sexa representativa; que se teña en conta a procedencia dos alimentos e, por último, a cocción (todos os procesos de combustión xeran HAP). Aínda por riba, os expertos apuntan que nos últimos anos a contaminación incrementouse notablemente e, con ela, a presenza de HAP nos alimentos. Aínda así, de aí a establecer a relación causa-efecto entre HAP e cancro hai un abismo. Hai que ter en conta tamén, apunta Raquel Ibáñez, moitos outros aspectos, entre eles a susceptibilidade xenética.

HAP NAS TROITAS

Xa hai tempo suxírese que os alimentos poderían estar a achegar ao organismo humano grandes cantidades de hidrocarburos aromáticos policíclicos. Doutra banda, a súa relación co desenvolvemento de cancro está «máis aló de toda disputa», tal como afirmaba un traballo que asinaban en 2002 Carl-Elis Boström e outros investigadores da Axencia de Protección ambiental de Suecia, quizá un dos máis extensos realizados sobre o tema, aínda que non no aspecto alimentario. Porque, no caso dos alimentos, aínda falta moita información.

Nese sentido, chegan traballos que demostran a extensión destes contaminantes na cadea alimentaria. O pasado xuño, un estudo dirixido por Joan Grimalt, do Instituto de Investigacións Químicas e Ambientais do CSIC, analizaba a presenza de HAP nas troitas de lagos de alta montaña e nas súas dietas. Case todos os organismos que forman parte da dieta das troitas, explicaban os autores, teñen presenza de HAP, especialmente de fenantreno. Este é o HAP máis habitual, xa que se xera en maior cantidade nos procesos de combustión e transpórtase a través da atmosfera, de partículas en suspensión e a auga.

O nivel total de HAP, explican os investigadores, “é maior nos organismos do litoral que nos que están nos sedimentos profundos”, aínda que estes últimos teñen máis cantidade doutros HAP de maior peso molecular. O traballo conclúe que a presenza dos contaminantes nas troitas dependerá moito das zonas onde se alimentaron. Con todo, din, a troita ten unha elevada capacidade para a degradación deses contaminantes porque teñen menores cantidades de HAP que o alimento da súa dieta.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións