Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Os mecanismos de acción da Legionella

O último episodio de pneumonía por Legionella declarado en Murcia afectou xa a máis de 470 persoas. A orixe da epidemia, segundo todos os indicios, podería situarse en torres de refrixeración e fontes públicas, lugares nos que o risco de contaminación adoita incrementarse durante o verán, dadas as elevadas temperaturas e a utilización masiva de sistemas de refrixeración.

Boa parte dos produtos alimenticios de primeira necesidade están a verse implicados en brotes de intoxicación alimentaria. O último en saltar foi a auga e o axente infeccioso implicado é una bacteria: Legionella pneumophila. O vehículo de transmisión máis frecuente paira este microorganismo son os aerosois, pero en ocasións, aínda que nunha baixa proporción, a bacteria pode estar presente na auga.


Este microorganismo pode adherirse ás superficies e formar biofilms. A partir dese momento, a fina capa formada polas bacterias pasa a ser un foco de diseminación. As superficies ás que se adhire non son só os canos de auga, que podería considerarse como un foco de contaminación primaria, senón tamén aquelas zonas nas que a auga pode condensarse. As áreas máis sensibles neste caso son as torres de refrixeración ou os equipos de aire acondicionado. Estes equipos posúen zonas onde a auga se condensa e convértese nunha concentración de risco.


Para que o microorganismo creza, até un número elevado, é necesaria una temperatura ambiental alta, por encima dos 20ºC. É evidente que coa chegada do verán os riscos increméntanse tanto pola calor como polo uso xeneralizado dos sistemas de refrixeración. En consecuencia, é necesario avaliar o risco asociado a esta bacteria, Legionella pneumophila, controlando a súa presenza na auga e eliminándoa cunha programa adecuado de limpeza e desinfección.

No campo da Seguridade Alimentaria, o obxectivo de calquera acción debería encamiñarse a obter un sistema eficaz de baixo custo que permita determinar os puntos máis importantes de contaminación. E, ao mesmo tempo, deberíase poder determinar a eficacia das medidas preventivas, en especial as de limpeza e desinfección.


Mecanismo de acción e poder patógeno

O microorganismo Legionella pneumophila afecta fundamentalmente aos adultos a partir dos 55 anos. Un dos factores desencadenamentos pode ser o tabaquismo porque elimina os cilios que de forma natural temos nos nosos bronquios. Os cilios evitan que os microorganismos se adhiran á superficie das células que forman o sistema respiratorio.

Por outra banda, o microorganismo por si só non ten capacidade paira colonizar o sistema respiratorio. Necesita un soporte sólido paira fixarse que lle dea peso paira poder entrar nos alvéolos pulmonares. Este soporte adoita ser o po ambiental. En consecuencia, é máis fácil que apareza un brote en lugares cunha elevada concentración de Legionella onde se realizan obras de construción de edificios.


O cadro clínico da enfermidade caracterízase por unha pneumonía con febre alta e malestar xeral. En principio, non se diferencia doutros procesos neumónicos pero pode ser facilmente diagnosticada ao detectarse antígenos do microorganismo polos ouriños. Isto significa que cunha sinxela proba clínica hospitalaria pódese confirmar cal é o axente causal da enfermidade. Aínda que existe tratamento antibiótico efectivo, pode haber até un 10% de persoas que falecen debido a complicacións ou a un mal estado de saúde previo á infección.


Control e eliminación


A limpeza pretende a eliminación dos residuos macroscópicos. Os microorganismos, aínda cando se eliminen os restos visibles, poden chegar ás superficies coa sucidade e desenvolver un sistema de adherencia garantíndose a ancoraxe e a posible multiplicación. Este sistema de adherencia, ou biofilm, é un grupo de bacterias que producen unhas excrecencias, a modo de microfilamentos, cunha elevada capacidade adherente. Así, os microorganismos agrúpanse en zonas moi limitadas, seguras, e ao mesmo tempo únense a un soporte sólido que lles proporciona estabilidade, nutrientes e espazo.


Una vez formouse o biofilm, poden adherirse a el novos microorganismos provenientes da multiplicación celular dos primeiros microorganismos, ou ben outros que caian nesta matriz. Coa limpeza elimínanse os restos macroscópicos, pero paira eliminar os biofilms é necesaria una adecuada desinfección. A Legionella é capaz de formar biofilms nas superficies de canos, tubaxes ou en torres de refrixeración; e pode convivir con outras bacterias do xénero Pseudomonas, que permitirán a súa supervivencia.


A desinfección das superficies “duras” e da auga é una das medidas básicas paira manter unhas boas condicións hixiénicas, tanto a nivel industrial como doméstico. O proceso de desinfección dependerá das condicións de aplicación dos desinfectantes químicos -tempo de contacto, concentración, temperatura e pH-, das características das superficies -composición química, carga superficial, hidrofobicidad e rugosidad- e do tipo de microorganismo contaminante.

Paira a eliminación de Legionella o axente máis eficaz é a lejía ou hipoclorito sódico, xa que posúe un elevado espectro de acción, non é caro e é moi fácil de utilizar. A concentración necesaria de hipoclorito debería de ser de entre 100 e 200 partes por millón -0,1 a 0,2 mg/L-, cun tempo de permanencia entre 10 e 20 segundos. Se consideramos que a lejía doméstica concentrada posúe, como máximo, un 5% de hipoclorito, paira chegar a esta concentración, abría que engadir de 2 a 5 ml de lejía por cada litro de auga, tendo en conta que un ml equivale aproximadamente a 20 pingas de lejía. Se o que se desexa é desinfectar augas de consumo, a concentración recomendable é inferior, 12 pingas de lejía concentrada por cada litro de auga durante 30 minutos.

A nivel lexislativo, este ano en Cataluña publicouse o Decreto 3304 de 12.01.2001 como consecuencia dun brote de Legionella na Barceloneta. Segundo este Decreto obrígase a desinfectar as instalacións de refrixeración cunha concentración de hipoclorito sódico entre 15-20 ppm -partes por millón- durante 30 minutos, mantendo posteriormente una concentración constante de 2 ppm.

Bibliografía

Bibliografía

  • Benito N, Rano A, Moreno A, Gonzalez J, Lúa M, Agusti C, Danes C, Pumarola T, Miro JM, Torres A, Gatell JM. 2001. Pulmonary infiltrates in HIV-infected patients in the highly active antiretroviral therapy era in Spain.J Acquir Immune Defic Syndr. 1;27(1):35-43.
  • Hayden RT, Uhl JR, Qian X, Hopkins MK, Aubry MC, Limper AH, Lloyd RV, Cockerill FR. 2001. Direct detection of legionella species from bronchoalveolar lavage and open lung biopsy specimens: comparison of lightcycler pcr, in situ hybridization, direct fluorescence antigen detection, and culture.J Clin Microbiol. 39(7):2618-26.
  • Helbig JH, Uldum SA, Luck PC, Harrison TG. 2001. Detection of Legionella pneumophila antigen in urine samples by the BinaxNOW immunochromatographic assay and comparison with both Binax Legionella Urinary Enzyme Immunoassay (EIA) and Biotest Legionella Urin Antigen EIA. J Med Microbiol. 50(6):509-16.
  • Pascual L, Perez-Luz S, Amo A, Moreno C, Apraiz D, Catalan V. 2001. Detection of Legionella pneumophila in bioaerosols by polymerase chain reaction. Can J Microbiol. 47(4):341-7.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións