Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Os riscos dos suplementos dietéticos

Androstendiona, efedra e creatina definen boa parte dos novos produtos destinados ao mercado dos suplementos dietéticos

Uno dos principais problemas relacionados coa saúde pública en España é a epidemia de obesidade na que nos atopamos inmersos. A pesar de que se detecta un incremento das persoas con aumento de peso e unha das prevalencias máis altas de nenos obesos, existe un forte incremento no consumo de suplementos dietéticos.

Os suplementos dietéticos non son alimentos, senón sustancias das que se pretende extraer propiedades complementarias á dieta, como modular o peso, incrementar o rendemento físico ou conseguir un aumento do tamaño dos músculos. O seu consumo incrementouse de forma notable non só en España, senón de forma xeneralizada nos países desenvolvidos. O aumento de consumo coincide coa epidemia de obesidade que se está rexistrando en paralelo. Hai quen cuestiona que se trate dunha simple coincidencia.

No noso país, o consumo de complementos dietéticos xera un valor de mercado estimado en máis de 92.000 millóns de euros. Desde que a finais dos anos 90 se liberalizase a comercialización e venda das vitaminas e algúns minerais, é frecuente observar publicidade na que se destacan as pretendidas bondades das sustancias comercializadas. Normalmente preséntanse como beneficiosas, aumentando o noso estado de benestar, diminuíndo a fatiga ou facilitando a nosa vida en xeral.

Estes conceptos fundaméntanse na idea xeral dos consumidores de que o consumo de minerais e vitaminas é beneficioso para a saúde, o cal pode inducir a un consumo reiterado destas sustancias. As consecuencias poden ser impredicibles no futuro, xa que de moitas delas descoñécense os efectos dun consumo reiterado durante longos períodos de tempo.

A pesar destas dúbidas, parece cada vez máis claro que as vitaminas antioxidantes teñen efectos beneficiosos para unha gran cantidade de persoas, sobre todo para aquelas que non posúan unha dieta adecuada destas moléculas. Con todo, estamos a atoparnos cunha proliferación da venda de diversas sustancias, asociadas por moitos consumidores ás vitaminas, que pouco teñen que ver con elas. Trátase en xeral de produtos que se presentan cunha clara campaña de mercadotecnia na que se sinalan propiedades beneficiosas, aínda que desde un punto de vista científico non todos os efectos son claros nin positivos.

Problemas para a saúde?

A falta de evidencias científicas suficientes pon en dúbida os supostos beneficios dos novos suplementos dietéticos
En primeiro lugar hai que diferenciar entre os micronutrientes, fundamentalmente vitaminas e minerais, e as chamadas «sustancias novas». As persoas que toman estas últimas están a realizar o que podería considerarse como un enorme experimento clínico sen control, con produtos, algúns deles baixo a fórmula de medicamentos, que non foron probados e que en gran medida están sen regular.

O consumo de vitaminas e minerais adoita ser libre, xa que ás doses que habitualmente atopamos entre os complementos nutricionais non van supor un perigo para a saúde. Outra cousa é que o seu consumo sexa esaxerado, incrementando a dose recomendada en tres ou catro veces, crendo que a maior consumo vanse a obter maiores beneficios. Nestes casos podémonos atopar cunha sobredosificación con posibles intoxicacións se hai consumos masivos das formas activas das vitaminas liposolubles, en especial vitamina A e D.

Respecto das «novas sustancias» que van aparecendo con supostos «efectos milagre», na actualidade carécese para a maior parte delas de evidencias científicas suficientes, aínda que os poucos estudos científicos dispoñibles suxiren que moitos deses produtos son ineficaces ou, no mellor dos casos, só producen cambios lixeiros no rendemento. O que é máis preocupante é que poden conter sustancias potencialmente nocivas entre as que cabe destacar a androstendiona, a creatina e a efedra.

A androstendiona pode perturbar o equilibrio hormonal do corpo cando se metaboliza en testosterona e estrógeno. Por conseguinte, pode inducir unha puberdade precoz e limitar o crecemento nos adolescentes.

Esta molécula, denominada «andro» polos seus partidarios, é un prol-hormona, é dicir, un de varios compostos formados no corpo durante a produción de testosterona (potente esteroide que traballa para o crecemento dos músculos). «Andro» foi obxecto de dous estudos específicos, o primeiro publicado pola revista Journal of the American Medical Association con mozas de entre 19 e 29 anos; e o segundo, publicado en novembro de 2000 por Arquives of Internal Medicine, con homes entre 35 e 65 anos. En ambos os casos os que non consumiron «andro» adquiriron a mesma forza e músculo que os que si o fixeron. O que se puxo de manifesto en ambos os estudos foi un aumento do colesterol LDL. O máis desconcertante foi un aumento considerable dos niveis de estrógenos, o que podería dar lugar a problemas de desequilibrios hormonais se os consumos son reiterados e durante longos períodos de tempo.

No caso da creatina, trátase dunha sustancia producida naturalmente polo organismo que se localiza fundamentalmente na musculatura. A súa función é incrementar a forza muscular, conseguindo unha mellor xestión da enerxía e unha menor fatiga. A toma de creatina oral en suplementos causa unha rápida ganancia de peso (0.5 a 2 Kg), o que se asocia a un incremento das masas musculares. Con todo, parece que ese aumento de peso débese a un incremento na retención de líquidos no músculo, o que induce a unha imaxe falsa dos seus efectos.

Non hai un estudo sistemático dos efectos secundarios a longo prazo do consumo de creatina, pero informouse de cambras musculares e incremento de posibles problemas renais existentes. No entanto, os seus efectos secundarios dependen moito dos niveis de inxesta, polo que en consumos controlados, sobre todo en persoas que teñan problemas de falta de ton ou forza muscular, non han de evidenciarse efectos negativos de consideración.

A pesar destas consideracións, a creatina tampouco unha panacea, posto que a súa acción é particularmente eficaz cando hai un incremento do exercicio físico. Se quen a consome non realiza actividade física algunha, dificilmente poderá observar beneficios.

Polo que refire a a efedra, é unha herba estimulante que actúa como a anfetamina e que algúns investigadores culpan de multitude de accidentes e lesións. Normalmente emprégase polos seus efectos na redución do peso corporal e por asegurar un mellor rendemento muscular. Con todo, ha de ser cualificado como de produto perigoso.

A efedra contén varios estimulantes, incluíndo efedrina e pseudoefedrina. Case todos os suplementos combinan efedra e múltiples ingredientes entre os que adoita haber polo menos outro estimulante, normalmente cafeína ou guaraná. A efedrina e cafeína funcionan en sinerxía, e o efecto é similar ao das anfetaminas.

Entre os efectos secundarios detectados está a aparición de hipertensión cos consecuentes accidentes cerebro e cardiovasculares, o que induce a recomendar un uso restrinxido e controlado

RECOMENDACIÓNS DE CONSUMO

Img diabetes2
A facilidade de acceso a complementos dietéticos e a información facilitada polos medios xerais de comunicación, están na raíz do elevado consumo que se rexistra sobre todo nos países desenvolvidos. Dada a falta de evidencias científicas máis sólidas, a recomendación básica é a prudencia e, por encima de calquera outra consideración, a consulta previa a un especialista.

En estados carenciales que comprometen á saúde, o uso destas sustancias, que nalgúns casos deriva en abuso, aproxímase moito ao que podería considerarse automedicación. Por iso é polo que a consulta a un especialista sexa o paso previo preceptivo.

Se o que se pretende é incrementar rendementos, musculares, intelectuais ou de calquera outro tipo, ou combater a fatiga, os complementos nutricionais poden axudar a este fin, pero convén, de novo, a consulta médica. A adversidade dos efectos secundarios e a eventual interacción con outras sustancias ou mesmo medicamentos poden facer desaconsejable o seu consumo por períodos prolongados.

Esta é, precisamente, a última recomendación a considerar: antes de tomar ningún produto desta natureza non só convén determinar en que medida vai contribuír a mellorar nosas potenciais carencias nutritivas, senón tamén valorar os efectos secundarios. É absolutamente necesario ler e entender a información de composición, así como as dosificaciones recomendadas.

Bibliografía

  • Bent S., Tiedt T.N., Odden M.C., Shlipak M.G. 2003. The relative safety of ephedra compared with other herbal products. Ann Intern Med. 138(6):468-471.
  • Broeder C.E., Quindry J., Brittingham K., Panton L., Thomson J., Appakondu S., Breuel K., Byrd R., Douglas J., Earnest C., Mitchell C., Olson M., Roy T., Yarlagadda C. 2000. The Andro Project: Physiological and Hormonal Influences of Androstenedione Supplementation in Men 35 to 65 Years Old Participating in a High-Intensity Resistance Training Program. Arch Intern Med.160:3093-3104.
  • Derave W., Eijnde B.O., Verbessem P., Ramaekers M., Van Leemputte M., Richter E.A., Hespel P. 2003. Combined creatine and protein supplementation in conjunction with resistance training promotes muscle GLUT-4 content and glucose tolerance in humans. J Appl Physiol. 94:1910-1916.
  • Leder B.Z., Longcope C., Catlin D.H., Ahrens B., Schoenfeld D.A., Finkelstein J.S. 2000. Oral Androstenedione Administration and Serum Testosterone Concentrations in Young Men. JAMA. 283:779-782.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións