Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Ovos contaminados: que leccións deixounos este problema?

A presenza de residuos de fipronil en ovos está relacionada co uso fraudulento desta sustancia para o tratamento de insectos en aves de curral

O 20 de xullo as autoridades belgas comunicaban, a través do Sistema de Alerta Rápida para Alimentos e Pensos da Unión Europea (RASFF), a detección de contido elevado de fipronil en ovos procedentes de Holanda. É entón cando empezan a tomarse medidas para controlar que non entren máis destes ovos na cadea alimentaria de Bélxica nin de ningún outro país. O problema: Bélxica tiña coñecemento do asunto un mes e medio antes, pero non alertou ás autoridades sanitarias naquel momento. Desde entón, esta crise alimentaria ha ido crecendo, cruzou fronteiras europeas e causou tensións entre distintos países. O artigo explica como funcionou a rastrexabilidade neste caso e por que é necesario perseguir a fraude alimentaria.

Imaxe: urbanbuzz

Este verán retiráronse do mercado millóns de ovos en distintos países europeos despois de descubrirse que algúns estaban contaminados con fipronil, un insecticida de uso común en veterinaria pero prohibido para animais destinados a consumo e para limpar e desinfectar gaiolas de galiñas produtoras de ovos. O fipronil está considerado pola Organización Mundial da Saúde (OMS) como “tóxico moderado”. Ata o momento, os ovos contaminados detectáronse en 40 países, incluídos os 24 dos 28 estados membros da UE (non están afectados Lituania, Portugal, Chipre e Croacia). A pesar da alarma, e segundo os datos sobre a toxicidade desta sustancia e as concentracións detectadas e tendo en conta os hábitos de consumo, o risco sobre a saúde parece ser baixo, pois se calcula que un adulto tería que inxerir dez ovos ao día para sufrir efectos, segundo a Axencia Francesa de Seguridade Alimentaria, Ambiental e Laboral (Anses). A presenza de residuos de fipronil está relacionada co uso fraudulento desta sustancia para o tratamento de insectos en aves de curral.

A rastrexabilidade funciona

Na Unión Europea, o Sistema de Alerta Rápida para Alimentos e Pensos (RASFF) creouse en 1979. Este método permite compartir información entre os seus membros, é dicir, entre as autoridades nacionais de seguridade alimentaria, a Comisión Europea e a Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA). Os Estados membros teñen a obrigación legal de notificar de inmediato ao RASFF se teñen información de ameaza para a saúde humana. Este procedemento posibilita que, cando un país detecta un alimento en mal estado, póidao comunicar ao RASFF. As axencias de seguridade alimentaria dos distintos países reciben a información e empeza un labor de coordinación para saber que partidas están afectadas e se entraron ou non á cadea de produción.

En canto notificouse a alerta dos ovos contaminados, os países europeos han podido localizar, a través dos códigos de ovos, as partidas sospeitosas

É o que sucedeu coa crise dos ovos: en canto púxose a alerta, os países puideron saber, a través dos códigos dos ovos, se se importaron partidas sospeitosas. Neste caso, o sistema de identificación e rastrexabilidade dos ovos permitiu localizar, ademais, as explotacións de orixe e a súa distribución e, por tanto, proceder a retiralos da comercialización e avisar aos consumidores. Ademais da distribución de ovos e ovoproductos a países europeos, tamén se detectou a repartición a terceiros países como Hong Kong e Líbano.

En España é a Axencia Española de Consumo, Seguridade Alimentaria e Nutrición (AECOSAN) a que recibe as comunicacións do RASFF e informa, a través do Sistema de Intercambio Rápido de Información (SCIRI), ás autoridades competentes de cada comunidade autónoma.

Aínda que a localización dos ovos faise a través do proceso de rastrexabilidade, unha das preocupacións é que os ovos contaminados haxan entrado na cadea alimentaria a través de produtos procesados como galletas, pasteis e ensaladas. Mediante este sistema de control, aplícanse medidas tanto sobre as granxas de produción como sobre os ovos e outros produtos que poidan estar afectados, bloquéase a produción destas granxas, localízase e retírase do mercado.

Control á fraude alimentaria

O problema da crise dos ovos con fipronil foi que a voz de alarma deuse con moito atraso. Aínda que a finais de novembro de 2016 xa se tiña coñecemento do asunto, non foi ata o 20 de xullo cando Bélxica avisou ao sistema de alerta rápida. A mestura do pesticida fipronil con produtos de granxas para limpar considérase un acto fraudulento e, segundo os expertos, os efectos sobre a saúde dos consumidores son pouco probables. Trataríase, por tanto, de fraude alimentaria.

A pesar da rapidez coa que se actúa a través do RASFF, ás veces, como no caso dos ovos contaminados, prodúcense certos fallos na coordinación que dificultan o labor de control para a que está deseñada esta ferramenta europea. Por iso é polo que a Comisión Europea teña previsto reunirse o 26 de setembro con ministros e representantes das autoridades dos países afectados para avaliar a situación e estudar medidas de mejoramiento do RASFF. Un dos fallos recoñecidos por Holanda nesta crise foi o feito de que se producisen “erros de comunicación” que non permitiron “actuar máis rápido”.

A crise dos ovos contaminados ha volto a minguar a confianza do consumidor cara á seguridade dos alimentos e o seu control e ocasionou numerosas perdas económicas ao sector. Vytenis Andriukaitis, comisario europeo de Saúde e Seguridade Alimentaria, recoñecíao ao afirmar que, aínda que o risco para a saúde é baixo, “si tivo un gran impacto na confianza do consumidor”, ao que deben darse explicacións e asegurarlles que estas accións son castigadas.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións