Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Principio de responsabilidade e seguridade alimentaria

A responsabilidade pola venda dun produto defectuoso recae sobre o produtor, salvo cando non poida identificarse, segundo a normativa comunitaria

img_etiquetap 1

Unha recente Sentenza do Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas (TJCCEE) resolveu un curioso caso sobre responsabilidade polos danos derivados de produtos alimentarios defectuosos. Un xulgado danés atribúe ao provedor alimentario a responsabilidade de fornecer un alimento en malas condicións, aínda que o elaborou un terceiro. A partir de agora, e dependendo do Estado membro, o provedor poderá ser considerado responsable das accións ou omisións do produtor, e asumirá o pago da indemnización polos prexuízos ocasionados, a condición de que a lexislación nacional recolla esta ampliación.

Img barometro1

O litixio principal do caso danés iniciouse tras a reclamación xudicial efectuada por dous consumidores daneses que, tras inxerir ovos en mal estado, sufriron salmonelosis. Os ovos en cuestión adquiríranos nunha tenda pertencente á cadea BILKA, e esta de o produtor SKOV. Os prexudicados demandaron exclusivamente ao provedor BILKA, quen atribuíu, no seu defensa, a responsabilidade ao produtor SKOV, culpable da subministración de ovos en mal estado, aínda que non fora demandado no proceso principal.

Mediante sentenza de 22 de xaneiro de 2002, o Tribunal danés de Primeira Instancia, Aalborg Byret, estimou que os ovos eran defectuosos, que existía unha relación de causalidade entre este defecto (ovos en mal estado) e o prexuízo (salmonelosis) e que non se demostrou culpa algunha dos prexudicados. Neste sentido, condenouse a BILKA a indemnizar aos prexudicados e a SKOV a reembolsar dita indemnización a BILKA. Ambos os operadores económicos expuxeron recurso ante o Vestre Landsret (tribunal de apelación danés), que foi o órgano xudicial encargado de suspender o procedemento en curso e expor ao Tribunal de Xustiza prejudiciales ao redor da interpretación da Directiva e o dereito danés sobre a extensión da responsabilidade aos provedores.

Un dereito moi especial
A norma comunitaria impón a carga de responsabilidade ao produtor, e só en determinados supostos ben delimitados ao importador e ao provedor
Antes da transposición da Directiva comunitaria sobre a materia, tanto a responsabilidade do produtor como a do provedor polos danos causados por produtos defectuosos estaban reguladas en Dinamarca pola xurisprudencia (decisións consolidadas dos xuíces). Esta xurisprudencia tiña en conta as normas xerais da responsabilidade civil, baseadas no concepto de culpa. Con todo, a evolución da xurisprudencia conduciu a que, en determinados casos, estimásese a responsabilidade do produtor mesmo sen que existise culpa. En canto ao provedor, debía asumir a responsabilidade dos operadores económicos que interviñesen antes que el na cadea de produción e de distribución.

Tal e como especifica a sentenza, Dinamarca adaptou o seu Dereito interno á Directiva mediante a Lei número 371, de 7 de xuño de 1989, relativa á responsabilidade polos danos causados por produtos defectuosos, modificada pola Lei número 1041, de 28 de novembro de 2000. Esta Lei, por unha banda, puxo a cargo do produtor o réxime de responsabilidade polos danos causados por produtos defectuosos establecido na Directiva e, doutra banda, recolleu a norma jurisprudencial existente segundo a cal o provedor debía asumir a responsabilidade dos operadores económicos que interviñeron sucesivamente en todas as fases do proceso.

En todo o demais, continuaron aplicando as normas jurisprudenciales anteriores. A norma danesa considera provedor a quen comercializa un produto, no marco da súa actividade comercial, sen que sexa considerado produtor. A pesar de que a Lei establece o principio de responsabilidade do produtor, tamén dispón que o provedor responderá directamente os defectos dun produto fronte aos prexudicados e aos sucesivos provedores na cadea de distribución. Segundo a disposición legal de referencia, o provedor que resarcise aos prexudicados os danos causados por un produto defectuoso se subrogará nos dereitos destes fronte aos operadores anteriores.

O marco comunitario
O obxecto do procedemento xudicial exposto ante o Tribunal de Xustiza non é outro que ver o alcance da Directiva comunitaria sobre responsabilidade civil polos danos causados por produtos defectuosos e o alcance do dereito nacional sobre esta materia. A Directiva en cuestión, aprobada en 1985, respondía á idea de aproximar as lexislacións dos Estados membros en materia de responsabilidade do produtor, atendendo ao feito de que existían considerables diverxencias entre os ordenamentos xurídicos dos diferentes Estados membros que podían falsear a competencia, afectar a libre circulación de mercadorías dentro do mercado común e favorecer a existencia de distintos graos de protección do consumidor.

O réxime de responsabilidade que a Directiva establece ten a súa base na afirmación de que unicamente o criterio da responsabilidade obxectiva do produtor permite resolver o problema, tan propio dunha época de crecente tecnicismo como a actual, da xusta repartición dos riscos inherentes á produción técnica moderna. Desta forma, o produtor sería responsable dos danos causados polos defectos dos seus produtos. Enténdese por produtor á persoa que fabrica un produto acabado, que produce unha materia prima ou que fabrica unha parte integrante, así como toda aquela persoa que se presenta como produtor pondo o seu nome, marca ou calquera outro signo distintivo no produto.

Doutra banda, a Directiva considera como produtor ao importador dun produto alimenticio á Comunidade, xa sexa para a súa venda ou calquera outra forma de distribución no marco da súa actividade comercial; así como ao subministrador dun produto, cando non poida ser identificado o produtor, o importador ou non se informe sobre quen llo forneceu.

O produtor, principal responsable
O Tribunal de Xustiza xa tiña declarado noutras resolucións xudiciais que a marxe de apreciación que dispoñen os Estados membros para regular a responsabilidade fíxase exclusivamente na propia Directiva, polo que, para determinar a devandito marxe, debe estarse ao tenor, obxecto e sistema desta. Neste sentido, lembra que a Directiva pretende obter, nas materias que regula, unha armonización completa das disposicións legais, regulamentarias e administrativas dos Estados membros.

A norma comunitaria, tras ponderar as respectivas funcións dos distintos operadores económicos que interveñen nas cadeas de fabricación e de comercialización, decidiu imputar a carga da responsabilidade ao produtor, e só en determinados supostos ben delimitados ao importador e ao provedor. Ao propio lexislador comunitario pareceulle oportuno considerar responsable ao produtor, pois aínda recoñecendo que a posibilidade de esixir a responsabilidade do provedor con arranxo ao disposto na Directiva facilitaría as actuacións xudiciais, afirma que esta vantaxe sería moi custosa na medida en que, ao obrigar a todos os provedores a asegurarse contra tal responsabilidade, conduciría a un notable encarecemento dos produtos.

Ademais, dita vantaxe levaría a unha multiplicación dos recursos, posto que o provedor dirixirase, á súa vez, contra o seu propio provedor, remontándose ata o produtor. Debido a que na gran maioría dos casos o provedor limítase a revender o produto tal e como o comprou, e que unicamente o produtor ten a posibilidade de intervir na súa calidade, considerouse oportuno concentrar no produtor a responsabilidade polos danos causados por produtos defectuosos.

TRASLADO DA RESPONSABILIDADE

Img barometro2
O Tribunal de Xustiza considera que a lei danesa amplía inxustificadamente o círculo de responsables contra os que o prexudicado ten dereito a exercitar unha acción con arranxo ao réxime de responsabilidade obxectiva establecido pola Directiva, máis aló dos límites fixados por esta. Trátase dunha cuestión debidamente harmonizada e delimitada na figura principal do produtor, salvo determinadas excepcións. Neste sentido, tan só prevese a responsabilidade do provedor no suposto en que non poida identificarse o produtor.

Por tanto, o traslado da responsabilidade ao provedor a través dunha norma nacional, segundo a cal o provedor debe asumir sen restricións a responsabilidade do produtor, non se axusta ao establecido na Directiva, segundo a sentenza. Non acolle a alegación do Goberno danés de que dita interpretación pode implicar para Dinamarca unha diminución do nivel de protección do consumidor, pois unha eventual extensión aos provedores da responsabilidade que establece a Directiva é competencia do lexislador comunitario, a quen corresponde, no seu caso, modificar as disposicións de que se trate.

A sentenza conclúe que a Directiva ha de interpretarse no sentido de que se opón a unha norma nacional segundo a cal o provedor debe asumir, noutros supostos ademais dos enumerados taxativamente (non identificación do produtor), a responsabilidade obxectiva que esta Directiva establece e imputa ao produtor. Con todo, o Tribunal de Xustiza non se opón a unha norma nacional que obrigue ao provedor a asumir sen restricións a responsabilidade culposa do produtor, pois o réxime previsto pola Directiva non exclúe a aplicación doutros réximes de responsabilidade contractual ou extracontractual sempre que estes baséense en fundamentos diferentes, como a obrigación de saneamento por vicios ocultos ou a culpa.

A extensión de responsabilidade ao provedor pola norma danesa non vai limitar o seu dereito de repetición contra o produtor, tras resarcir aos prexudicados polos danos causados por un produto defectuoso, posto que se subroga nos dereitos destes fronte ao produtor. Neste sentido, o provedor considerado responsable fronte aos prexudicados pode, como norma xeral, ser indemnizado polo produtor en condicións que garantan a seguridade xurídica.

Bibliografía

SENTENZA

  • Sentenza do Tribunal de Xustiza (Gran Sala), de 10 de xaneiro de 2006, no asunto C-402/2003, que ten por obxecto unha petición de decisión prejudicial exposta, con arranxo ao artigo 234 CE, polo Vestre Landsret (Dinamarca), mediante resolución de 26 de setembro de 2003, recibida no Tribunal de Xustiza o 29 de setembro de 2003, no procedemento entre Skov Æg e Bilka Lavprisvarehus A/S, e entre Bilka Lavprisvarehus A/S e Jette Mikkelsen, Michael Due Nielsen.
NORMATIVA
  • Lei danesa número 371, de 7 de xuño de 1989, relativa á responsabilidade polos danos causados por produtos defectuosos, modificada pola Lei número 1041, de 28 de novembro de 2000.
  • Directiva 85/374/CEE do Consello, de 25 de xullo de 1985, relativa á aproximación das disposicións legais, regulamentarias e administrativas dos Estados membros en materia de responsabilidade polos danos causados por produtos defectuosos (DO L 210). Modificada por Directiva 1999/34/CE, do Parlamento e do Consello, de 10 de maio de 1999 (DO L 141)

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións