Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Programa ministerial paira o control de salmonella

Dous de cada cinco intoxicacións alimentarias que se detectan en España están causadas por salmonellas presentes en ovos e ovoproductos

O pasado 6 de xullo de 2004 os Ministerios de Sanidade e Consumo, e o de Agricultura, Pesca e Alimentación, presentaron conxuntamente o Programa de Control de Salmonella en Ovos e Ovoproductos a fin de reducir a súa incidencia na poboación. En España o ovo e os seus derivados son un produto de consumo frecuente e de primeira liña na cesta da compra. Tamén son o principal axente de transmisión de salmonelosis.

O sector de produción de ovos e ovoproductos experimentou no noso país un significativo crecemento nos últimos anos, o que levou á vez una necesidade de maior control paira garantir a seguridade alimentaria e a calidade destes produtos paira preservar eventuais problemas de saúde pública e reducir a incidencia de intoxicacións alimentarias.

En España hai actualmente 2.051 granxas de produción de ovos, que albergan a máis de 47 millóns de galiñas. O sector é un dos primeiros de Europa, non só en cantidade (España foi en 2003 o segundo produtor da Unión Europea, por detrás de Francia), senón tamén en calidade e competitividade. Esta evolución foi acompañada dun aumento do consumo de ovos e dunha crecente corrente exportadora cara a outros países. En 2003 exportouse fóra das nosas fronteiras o 35% da produción nacional. Co obxectivo de garantir que os alimentos que chegan ao consumidor sexan seguros e de calidade, o Ministerio de Sanidade e Consumo, así como o de Agricultura, Pesca e Alimentación presentaron oficialmente o pasado 6 de xullo de 2004 o «Programa de Control de Salmonella en Ovos e Ovoproductos».

Os datos sobre intoxicacións
A mellor medida preventiva da salmonelosis é o control en orixe nas granxas de aves poñedeiras e ovos
A presentación do Programa veu acompañada dunha exposición dos últimos datos consolidados correspondentes ao cuadrienio 1998-2001. Durante este período, segundo informaron ambos os ministerios, dos 3.818 brotes de intoxicación alimentaria notificados en España, o 38% (1.469) estaba relacionado co consumo de ovos e derivados, e o 85,5% dos mesmos asociáronse a Salmonella . Cos datos na man, non cabe dúbida de que o ovo e os ovoproductos teñen una íntima relación coa salmonelosis, una das infeccións alimentarias de maior importancia a nivel mundial, e provocada por unha bacteria que se atopa de forma natural no intestino de humanos e animais, sendo as feces dos mesmos un foco de contaminación dos alimentos e da auga.

Os alimentos implicados de forma máis frecuente nesta infección son os ovos crus (presentes en mahonesas, clara batida, sopas ou leite con xema, ou ben, pouco cociñados) así como as aves mal cocidas, e alimentos cociñados que se manteñen indebidamente a temperatura ambiente e sen refrigerar durante un tempo máis ou menos prolongado.

O verán, co aumento de temperaturas, é a época do ano de maior risco paira o consumidor, quen ostenta un papel fundamental paira diminuír o número de brotes de salmonella durante as fases de manipulación, preparación e conservación de alimentos. Uno dos feitos que o Programa tomou en consideración é que o ovo e os seus derivados son un produto de primeira liña na cesta da compra no noso país.

As medidas contra a salmonela
A prioridade do citado Programa -segundo deuse a coñecer desde o Ministerio de Sanidade- é diminuír a incidencia e prevalencia de infeccións por salmonella relacionadas co consumo de ovos e de ovoproductos mediante actuacións de control no conxunto da cadea alimentaria. Como medida legal de acompañamento, e de forma inmediata, proponse incorporar, ás normas sobre comercialización de ovos e ovoproductos, o control das explotacións, a trazabilidad e a etiquetaxe.

Desde o Ministerio de Agricultura destacouse o feito de que nos últimos meses xa se puxeron en marcha importantes iniciativas no marco da produción e comercialización de ovos coa finalidade de asegurar a calidade e a sanidade dos produtos, así como outras, consistentes en mellorar a información a disposición dos consumidores sobre os ovos que adquiren.

A nova iniciativa é o resultado dun Grupo de Traballo no que participaron, baixo a coordinación da Axencia Española de Seguridade Alimentaria, a Dirección Xeral de Gandaría (Subdirección Xeral de Sanidade Animal) do MAPA, representantes das Comunidades Autónomas, os Centros Nacionais de Epidemiología e de Microbiología, a Axencia Española do Medicamento e representantes do sector a través da Organización Interprofesional do Ovo e os seus Produtos (INPROVO).

Durante o proceso de elaboración do Programa púxose en evidencia a importancia de abordar o control da salmonelosis desde unha perspectiva global, coa participación activa das Administracións, tanto nacionais como autonómicas, e dos axentes económicos.

A fin de cumprir cos seus obxectivos, o Programa prevé una perspectiva integral do problema en toda a cadea alimentaria. Non en balde, tivéronse en conta aspectos diversos, pero complementarios, como a microbiología, a epidemiología, a profilaxis hixiénica e terapéutica, o control oficial e o autocontrol, a comunicación e a educación paira a saúde.

Entre os aspectos que se consideran que deben mellorar destacan os relacionados coas condicións sanitarias das explotacións avícolas e das industrias e establecementos do sector; os sistemas de detección, comunicación e intercambio de información relativa ás salmonelosis de orixe alimentaria; e co control, seguimento e xestión dos casos de presenza de salmonella en avicultura, ovos e ovoproductos.

No paquete de medidas adoptadas, e coa finalidade de que estas sexan plenamente eficaces paira reducir a incidencia deste tipo de intoxicación, prevíronse aquelas que son de carácter preventivo e informativo paira o consumidor, ao considerar que xoga un papel fundamental nesta cuestión. Con todo, como precisou a propia Ministra de Agricultura, Pesca e Alimentación, con anterioridade á presentación do Programa desenvolvéronse medidas, algunhas das cales prepararon o terreo paira a aplicación efectiva do Programa presentado, consistentes no rexistro das máis de 2.000 granxas de produción de ovos que hai en España e a posta en práctica das novas normas de comercialización, que inclúen a etiquetaxe dos ovos nacionais e importados.

O paquete de medidas complementarase cunha Guía de boas prácticas paira a prevención e control de salmonelosis zoonósicas en avicultura de posta, en fase de redacción paira a súa difusión entre gandeiros; e un control oficial máis intenso por parte das comunidades autónomas, a fin de verificar a implantación efectiva dos Sistemas de Autocontrol baseados nos principios de APPCC (Análises de Perigos e Puntos de Control Críticos) nos centros de embalaxe de ovo e nas industrias elaboradoras de ovoproductos.

As liñas do Programa
O programa desenvolverá as seguintes liñas de actuación no ámbito xeral:

  • Coordinación entre as distintas Administracións Públicas, así como co sector, a fin de realizar actuacións conxuntas.
  • Adopción de medidas e procedementos paira o seguimento de salmonella ao longo de toda a cadea alimentaria, que contemplen sistemas de vixilancia en explotación e establecementos e medidas en caso de aparición de mandas ou ovos positivos.
  • Establecemento de serotipos (tipos concretos de Salmonella) obxecto de especial actuación pola súa importancia paira a saúde pública.

Con respecto á actuación desde as granxas até o consumidor, prevense un conxunto de medidas e accións máis concretas:

  • Elaboración e difusión das Guías de Boas Prácticas de hixiene en avicultura de posta.
  • Implantación dun Programa Nacional de Vixilancia e Control, en avicultura de posta (con base normativa, OM do MAPA), das especies do xénero salmonella de maior importancia paira a saúde pública.
  • Implantación de controis oficiais con regularidade en granxas de poñedeiras.
  • Establecer sistemas paira a eliminación, transformación e tratamento dos subproductos de orixe animal non aptos paira o consumo humano.
  • Incrementar a dispoñibilidade de medicamentos paira galiñas poñedeiras e potenciar a investigación do desenvolvemento de medicamentos inmunológicos na avicultura de posta.
  • Establecer un programa paira a implantación efectiva e completa dos Sistemas de Autocontrol nos establecementos ou no seu caso Guías de Boas prácticas de hixiene fomentando a incorporación do concepto trazabilidad dentro do plan de autocontrol.
  • Intensificar as tarefas de control oficial verificando a aplicación dos sistemas de autocontrol ou guías de boas prácticas especialmente nos Centros de embalaxe de ovos e nos establecementos de restauración colectiva.
  • Evitar a dispersión na recollida e tratamento da información no Control Oficial homoxeneizando os datos paira permitir a súa comparación e análise integrada.
  • Realización de campañas divulgativas, dirixidas á poboación en xeral, de correctas prácticas de manipulación de ovos e de alimentos que conteñan ovo.
  • Harmonizar os procedementos e elaborar protocolos normalizados de toma de mostras e análises en granxas e sobre ovos e ovoproductos.
  • Coordinar os estudos epizootiológicos e epidemiolóxicos paira coñecer e controlar a incidencia real da salmonelosis no ser humano e a prevalencia actual de salmonella en granxa.
  • Realizar un estudo de investigación de custos sanitarios e non sanitarios da salmonelosis en España.
  • Aplicar os mesmos marcadores epidemiolóxicos que se aplican nas cepas de orixe humana ás salmonellas illadas en aves de posta, ovos e ovoproductos paira poder realizar estudos comparativos.
  • Ampliar a investigación de salmonella até polo menos o serotipado.

O EXEMPLO SUECO

Img huevosb
As medidas suecas paira erradicar a presenza de salmonella tanto en ovos como en galiñas poñedeiras veñen de longo. A regulamentación gobernamental foi introducida por primeira vez en 1961 como resposta lexislativa á gran epidemia causada por este axente que azoutou a ese país en 1953. A norma sueca prevé o control da calidade das galiñas poñedeiras de ovos, a súa liñaxe e os seus pensos.

A idea básica do seu plan é que os animais deben estar libres de salmonella no momento do seu sacrificio, ha de impedirse a contaminación en cada un dos elos da cadea de produción, debe monitorizarse a cadea de produción en puntos de control críticos paira detectar si houbo contaminación e han de adoptarse as medidas necesarias paira eliminar o organismo tras detectarse a contaminación.

Os «avós» das poñedeiras impórtanse, por exemplo, debendo garantir a súa procedencia de pais sen salmonella. Una vez no país, permanecen en corentena durante 15 semanas, durante as cales llas analiza catro veces paira a detección do microorganismo. Se se detecta, sacrifícase ás aves.

Desde 1990 compróbase a presenza de salmonella no 90% das aves de curral poñedeiras, antes da matanza así como durante o período de produción de ovos; o procedemento obrigatorio desde 1994. Desde 1991, as poñedeiras son alimentadas unicamente con pensos termotratados durante a cría e frecuentemente durante o seu período de produción. E é que segundo din os expertos, o control de aves probablemente sexa o factor máis importante na prevención de contaminación por salmonella en Suecia.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións