Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Protección da calidade agroalimentaria

A promoción de produtos agroalimentarios de calidade precisa dun sistema legal eficaz contra as prácticas fraudulentas.

Os sistemas legais das diferentes comunidades autónomas lanzáronse sen reparos á protección sobre os produtos agrarios e alimentarios, que se basean nun diferencial de calidade polas súas características específicas, pola súa orixe xeográfica ou por métodos e técnicas respectuosas co medio ambiente.

A última comunidade en establecer os sistemas legais que protexan os produtos alimentarios e agrarios foi A Rioxa, que a primeiro de xuño de 2005 aprobou a Lei de Sistemas de Protección da Calidade Agroalimentaria, que se adapta ás especificacións propias da Comunidade Autónoma e das súas figuras de calidade, permitindo o crecemento e desenvolvemento daquelas existentes e o nacemento doutras futuras dentro dun marco xurídico adecuado.

A norma rioxana ofrece unha nova orientación baseada en tres alicerces fundamentais, que consisten no mantemento ou incremento das rendas do sector agrario, a diferenciación baseada na calidade, e a satisfacción dos consumidores, aos que se considera que outorgan maior importancia á calidade que á cantidade na alimentación e senten máis atraídos por todos os aspectos relacionados coa calidade e a seguridade agroalimentarias.

En Cataluña, onde xa se aprobou unha norma parecida hai apenas dous anos, están agora polo labor de aprobar unha norma de desenvolvemento que concrete máis aqueles aspectos máis xerais da Lei, a fin de adaptar definitivamente o sistema de protección agroalimentario á realidade do territorio.

Unha lei de calidade
Os sistemas de protección da calidade agroalimentaria permiten seguir o rastro dun produto agroalimentario
A administración rioxana había investido tempo e diñeiro no fomento e desenvolvemento das distintas figuras da calidade agroalimentaria (agricultura ecolóxica, produción integrada, produtos ligados ou non a unha orixe xeográfica ou non, ou figuras baseadas en marcas de garantía ou colectivas) pero carecía, como noutras comunidades autónomas, dun marco legal eficaz e adaptado especificamente ao territorio e aos seus produtos locais que, ademais, garantise externamente as características esenciais dos mesmos ao consumidor mediante sistemas de autocontrol por parte dos operadores, e mediante controis externos, nalgúns casos, baseados no cumprimento dunha norma técnica, regulamento ou prego de condicións.

Do que se trataba era de ordenar e regular no territorio de aplicación os sistemas de protección da calidade agroalimentaria desenvolvidos por normas comunitarias, estatais ou da propia Comunidade Autónoma, abrindo a posibilidade a que puidesen considerarse outras figuras dignas de protección para os produtos agroalimentarios, e que se puidesen crear como diferenciación da calidade baseada nun control e/ou certificación sobre cumprimento de determinadas normas reguladoras.

O triplo control
Os sistemas de protección da calidade agroalimentaria están baseados nun dobre mecanismo de control, co obxectivo de garantir aos consumidores o seguimento dun produto agroalimentario desde a súa orixe ata o consumidor final. O primeiro deles está baseado no autocontrol realizado polos operadores que interveñen no sistema, e o segundo, nun control externo, ou ben por un organismo independente autorizado, ou por un órgano administrativo ou organismo público.

O sistema en cuestión compleméntase cos controis que a administración pública pode realizar no marco das súas competencias en materia de calidade agroalimentaria, e que pode realizar tanto con respecto aos operadores como sobre as entidades de control e/ou certificación independente autorizada. Tal e como dispón a Lei rioxana, os sistemas de protección articúlanse en dous niveis. Por unha banda, as figuras de calidade en base a regulamentacións europeas ou nacionais con carácter específico do sector agrario (Denominacións de Orixe Protexidas (D.Ou.P.), Indicacións Xeográficas Protexidas (I.G.P.) e Especialidades Tradicionais Garantidas (E.T.G.), a Agricultura Ecolóxica e as Indicacións Xeográficas de Viños da Terra, así como calquera outras que puidesen aprobarse conforme ás normas comunitarias e estatais de referencia.

Doutra banda, existen as figuras de calidade en base a regulamentacións de carácter xeral, onde se comprenden en concreto as figuras de calidade denominadas Marcas de Garantía e Marcas Colectivas, así como outras que puidesen establecerse conforme á normativa vixente. No ámbito do autocontrol, os operadores son os responsables primeiros do cumprimento das normas que lles afectan, debendo executar as actuacións necesarias para acreditar o citado cumprimento, tanto fronte ás entidades externas de control e/ou certificación, como ao órgano da Comunidade Autónoma responsable da Superior Inspección.

DA INSPECCIÓN Á SANCIÓN

Img meat2
A Superior Inspección sobre o cumprimento correcto da norma corresponde á Consellería que ostente as competencias en materia de calidade agroalimentaria, agricultura e gandaría. Neste sentido, poderán realizar en calquera momento inspecciones a través de técnicos cualificados, tanto en campo como en instalacións dos operadores. Ademais, poderán controlar ás entidades de control e/ou certificación externas, xa sexa reclamándolles en calquera momento todo tipo de documentación relativa ao cumprimento das normas técnicas EN-45.004 ou 45.011, ou solicitándolles calquera tipo de información relativa á figura ou figuras de calidade de que se trate.

Así mesmo, verificará que por parte das entidades externas leve a cabo o programa de control baseado nas propias normas da figura de calidade, regulamentos ou pregos de condicións, e sempre de acordo aos límites mínimos de control aprobados pola Consellería competente en materia de calidade agroalimentaria, agricultura e gandaría. Tal e como apuntabamos, existe outro tipo de control, realizado polas entidades externas de control e/ou certificación, realizado para comprobar a adecuación dos produtos agroalimentarios á normativa de aplicación.

Os aspectos a controlar refírense especialmente ás propiedades dos seus produtos (natureza, identidade, cualidades substanciais, composición, contido, especie, orixe e procedencia); o uso adecuado das figuras de calidade; a actividade e identidade dos operadores; así como a cantidade, a aptitude para o uso e as condicións de uso dos produtos. Así, o persoal das entidades externas ten asignadas para este fin toda unha serie de funcións, paralelas ás que realizan os técnicos das administracións competentes, que parecesen, nalgúns casos, máis propias destes últimos.

Neste sentido, comprobará as condicións en que se efectúa a produción, a transformación e a comercialización con incidencia na calidade agroalimentaria; controlará e inspeccionará a designación, denominación, presentación e inscricións de calquera natureza dos produtos, envases, embalaxes, os documentos comerciais, a publicidade e a documentación dos sistemas de garantía da rastrexabilidade; detectará fraudes, adulteración ou falsificación prexudiciais para o sector agroalimentario ou para os consumidores; e verificará a fiabilidade dos sistemas de rastrexabilidade dos produtos utilizados polos operadores agroalimentarios.

No caso de que detectasen posibles infraccións nos controis realizados están obrigados a comunicalas á administración competente. E é que, xa sexa pola comunicación realizada polos órganos externos de control ou en base ás actas e informes correspondentes dos técnicos da administración, as autoridades competentes poderán iniciar os correspondentes expedientes sancionadores contra os infractores por unha posible infracción administrativa en materia de protección da calidade e conformidade da produción e comercialización agroalimentarias.

As sancións moi graves poden levar aparelladas multas de ata 500.000 euros, podendo pasarse devandito importe ata o décuplo do valor das mercadorías non conformes. Ademais establécese unha cláusula antifraude, pola que se establece que a imposición das sancións pecuniarias debe efectuarse de forma que a comisión das infraccións non resulte máis beneficiosa para os infractores que o cumprimento das normas infrinxidas.

Bibliografía

NORMATIVA
Lei 5/2005, de 1 de xuño, dos Sistemas de Protección da Calidade Agroalimentaria na Comunidade Autónoma da Rioxa. Boletín Oficial da Rioxa número 76, de 7 de xuño de 2005.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións