Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Quecemento global e contaminación por metais de recoiro

Os moluscos son os acumuladores de cadmio por excelencia

img_ostrap

O aumento da temperatura inflúe na tolerancia das recoiro á contaminación por metais e no rendemento cardiovascular do bacallau. O aumento de temperatura en mares e océanos está a provocar o desprazamento dalgunhas especies. Varios estudos tentan avaliar o posible impacto do quecemento global sobre os recursos pesqueiros.

Img moluscos

O quecemento global inflúe na tolerancia das recoiro á contaminación por metais, segundo un traballo que presentou recentemente a investigadora Gisela Lannig, do Instituto de Investigacion Mariña e Polar Alfred Wegener (Alemaña), no encontro anual da Sociedade de Bioloxía Experimental, que se celebrou en Barcelona este verán.

En concreto, e segundo os resultados presentados pola investigadora, o aumento de temperatura fai que as recoiro sexan máis sensibles á contaminación por cadmio. As recoiro son organismos de sangue frío e os cambios na temperatura da contorna afectan o seu metabolismo. Lannig observou que cando as recoiro estaban a temperaturas de entre 20 e 24 graos Celsius, o efecto do cadmio sobre elas manifestábase nun incremento da taxa metabólica. Con todo, cando a temperatura aumentaba ata os 28 graos, o cadmio non parecía aumentar a taxa metabólica pero reducía de forma significativa as posibilidades de supervivencia das recoiro.

Contaminación por cadmio
Cando a temperatura aumenta ata os 28 graos, o cadmio reduce de forma significativa as posibilidades de supervivencia das recoiro

Un posible mecanismo que explique isto é que o aumento de temperatura incremente o dano causado polo cadmio nas mitocondrias das células da ostra. Estes corpúsculos, explica a investigadora, «son máis e máis sensibles ao cadmio a medida que a temperatura aumenta, polo que niveis de cadmio que a temperaturas máis baixas non son daniños para as mitocondrias convértense en moi tóxicos cos incrementos de temperatura».

O cadmio é un metal ubicuo na natureza e que se despraza facilmente a través da cadea alimentaria e que en doses elevadas pode resultar moi tóxico. A contaminación por cadmio non é algo estraño e de feito é fácil que se atope en todas as augas superficiais e en case todos os alimentos, aínda que sexa en doses non tóxicas nin para os humanos nin para organismos como as recoiro.

Os resultados que presentou Lennig advirten, con todo, de que esa contaminación non letal podería resultar prexudicial co quecemento global. Segundo advirten os especialistas, nos últimos anos observouse un incremento de ata un grao na temperatura superficial de mares e océanos. As recoiro, pola súa banda, son un produto de gran interese comercial, cuxo cultivo se incrementou nos últimos anos.

Segundo un informe de acuicultura da Organización das Nacións Unidas para a Agricultura e a Alimentación (FAO), a maior demanda de comidas precocinadas comportou tamén un aumento no uso de recoiro nunha gran variedade de pratos conxelados, como as recoiro tradicionais afumadas, a carne con salsa de recoiro ou outros produtos que incorporan como compoñente este molusco.

En realidade, xa hai un tempo que se sabe disto. En xullo de 2004, I.M Sokolova, investigador da Universidade do Norte de Carolina en Estados Unidos mostraba na revista Journal of Experimental Biology que o aumento da temperatura na auga potenciaba os efectos do cadmio sobre a función mitocondrial de Crassostrea virginica, ostra aclimatada a temperaturas de ao redor de 15 graos e que habitualmente se cultiva en Estados Unidos.

Tamén se sabía hai tempo que o cadmio induce a morte por apoptosis das células do sistema inmunitario dos vertebrados. É pronto para saber que consecuencias pode ter o quecemento global sobre a acuicultura, polo que estudos como estes son de gran interese, xa que axudan a debuxar os escenarios posibles.

Efectos sobre o bacallau

De forma similar, outra investigación do Instituto Alfred Wegener mostra que tanto o quecemento como o arrefriado da auga por encima duns puntos críticos inflúe negativamente sobre o rendemento cardiovascular do bacallau. Tal como explicaba o equipo o pasado outubro de 2004, «iso podería causar un desprazamento na distribución xeográfica do bacallau co quecemento global».

Un desprazamento que xa se está dando, segundo daba a coñecer recentemente un equipo da Universidade de East Anglia (Reino Unido) na revista Science. De acordo co traballo, nos últimos 25 anos ata 18 especies abandonaron os seus hábitats no mar do Norte, para desprazarse a máis de 100 quilómetros en dirección ao Ártico. Entre elas, especies como o bacallau, a bacaladilla ou a acerina. As estimacións do estudo británico é que para o 2050 algunhas destas especies xa non vivirán o Mar do Norte e, a cambio, o que se achará nesta auga serán máis especies de augas cálidas.

Aquí, investigadores do Instituto de Ciencias do Mar do CSIC revelaron que o Mediterráneo tamén está a sufrir as consecuencias dese quecemento, aínda que son efectos que nalgúns casos son difíciles de desligar da sobrepesca. Entre os datos que o avalan está o desprazamento cara ao norte do Mediterráneo da alacha, especie subtropical de aparencia similar á sardiña aínda que con menos valor gastronómico.

Segundo explica Anna Sabatés, investigadora do CSIC, «hai 20 anos, o punto máis ao norte no cal se podía atopar esta especie era o Delta do Ebro. Agora atópase en Blanes», é dicir, uns 200 quilómetros máis o norte. Tamén no Mediterráneo desapareceu o espadín, unha especie boreal abundante no norte do Mediterráneo, segundo datos da FAO, e está a diminuír tamén a presenza da caballa, moi valorada gastronómicamente.

A cambio, aumentou a presenza de peixes de augas máis cálidas como a anjova, moi valorado en pesca deportiva ou o «fadrí», peixe de pequeno cuxa distribución se limitaba nos anos 80 ás augas máis cálidas das illas Baleares e Mediterráneo oriental.

PRODUCIÓN MUNDIAL, MÁIS DE 4 MILLÓNS DE TONELADAS

Img salmon2
O cadmio está presente de forma habitual nos alimentos e, especialmente, nos moluscos, que son os acumuladores de cadmio por excelencia. Normalmente, en augas mariñas limpas a cantidade de cadmio presente é de entre 0.01 e 0.1 parte por billón; mentres que en augas contaminadas os valores son de ata 10 partes por billón. Se a presenza de cadmio está asegurada, a cuestión é ata que punto pode afectar este feito nas actuais condicións do quecemento global. Pode danar de forma xeneralizada o sector da ostricultura?

Segundo o informe que a FAO publicou en 2004 sobre o estado mundial da pesca e a acuicultura (informe SOFIA), estímase que a acuicultura tivo unha produción de moluscos no ámbito mundial en 2002 duns 11,7 millóns de toneladas, dos cales algo máis de 4 millóns de toneladas eran de recoiro (unha cifra moi superior á de mexillóns, máis populares no noso país, que quedaban «» en 1,4 millóns de toneladas).

A gran produtora de recoiro a nivel mundial é China que, segundo a FAO, no 2000 achegaba o 77% da produción mundial de recoiro. A cifra, con todo, é «dubidosa»: a FAO advirte que desde principios dos 90 as estatísticas de capturas e acuicultura en China poderían ser «demasiado altas» -algúns expertos advertiron do problema que se podería estar a enmascarar desa forma unha crise dos recursos pesqueiros.

Segundo o mesmo informe, en 2002 a produción pesqueira mundial foi duns 101 millóns de toneladas, aínda que se se inclúe a pesca e produción de «interior» (lagos, ríos…) a cifra elévase a uns 130 millóns de toneladas. Dese total, case 40 millóns de toneladas corresponden á acuicultura (dos cales uns 27,7 millóns procederían de China) e algo máis de 93 millóns de toneladas a capturas.

As estimacións para 2003 eran bastante similares: uns 132 millóns de toneladas de produción mundial, dos cales 42 son de acuicultura e algo máis de 90 millóns de captura. A tendencia xeral é, pois, un aumento na acuicultura e un descenso nas capturas.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións