Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Rastrexabilidade, responsabilidade e seguridade alimentaria

Segundo a norma, non se comercializarán alimentos que non sexan seguros, é dicir, nocivos para a saúde ou non aptos para o consumo humano

Os cambios legais que van producirse a primeiros de ano no ámbito da seguridade alimentaria han suscitado preocupación entre os distintos axentes implicados, en especial os relativos ao sector primario. Os cambios inciden directamente sobre aspectos relacionados coa rastrexabilidade, a responsabilidade e a seguridade alimentaria.

O primeiro de xaneiro de 2005 é a data fixada pola disposición regulamentaria para que sexan aplicables -entre outras- as disposicións que fan referencia aos requisitos xerais da lexislación alimentaria. A súa aplicación afectará a todas as etapas de produción, transformación e distribución alimentaria; e polo tanto, a todas as empresas alimentarias e de pensos producidos para alimentar aos animais destinados á produción de alimentos ou fornecidos aos devanditos animais.

Os requisitos xerais da lexislación alimentaria que comprende esa parcela regulamentaria son esenciais para preservar a saúde e o benestar dos cidadáns, así como os seus intereses sociais e económicos. Os eixos fundamentais da nova parcela proximamente aplicable contén uns contidos moi precisos sobre seguridade, rastrexabilidade e sobre todo, responsabilidade. Nin que dicir ten que a súa aplicabilidade determina un enfoque exhaustivo e integrado da seguridade alimentaria.

Pouco antes da súa aplicabilidade, xorden as dúbidas sobre se todos os operadores presentes ao longo da cadea alimentaria están preparados para asumir as obrigacións que dimanan da normativa comunitaria. A preocupación instalouse nalgúns sectores, especialmente na produción primaria, que nalgúns supostos concretos xa se manifestaron como incapaces de cumprimentalos neste breve espazo de tempo, coñecedores da responsabilidade que asumen cando o resto dos elos xa dispuxeron medidas para adaptar a súa produción, distribución ou comercialización a estes novos requisitos normativos.

A norma comunitaria afectará a todas as empresas do sector alimentario, incluídos os produtores de pensos
Aínda que é certo que a Comunidade optou por un nivel elevado de protección da saúde na elaboración da lexislación alimentaria, aplicándose a mesma de maneira non discriminatoria, é dicir, xa se comercialice cos alimentos ou os pensos no mercado interior ou no mercado internacional, os sectores afectados reclaman maior control sobre as materias primas e outros produtos alimenticios que nos chegan de terceiros países, onde quizais as normativas sobre a materia sexan menos rigorosas.

Alimentos seguros, toda unha complexidade
Os requisitos de seguridade que deben cumprimentar os explotadores das empresas alimentarias poden chegar a exporlles graves problemas de inseguridade á hora de implementalos. E é que xa non estamos naquela fase de dispersión lexislativa que nos acompañou anos atrás. A situación que se nos presenta parte dun principio xeral de prohibición que establece que non se comercializarán alimentos que non sexan seguros, que por definición regulamentaria comprende tanto aqueles que sexan nocivos para a saúde, como os que non son aptos para o consumo humano.

Os parámetros que deben terse en conta para determinar se un alimento non é seguro atenden, nalgúns casos, a factores que van máis aló da composición do produto, e inciden de maneira especial no comportamento ou nas expectativas do consumidor final, menos previsible. Así, o regulamento comunitario establece como esenciais as condicións normais de uso do alimento polos consumidores e en cada fase da produción, a transformación e a distribución; e a información ofrecida ao consumidor, incluída a que figura na etiqueta, ou outros datos aos que o consumidor ten polo xeral acceso, sobre a prevención de determinados efectos prexudiciais para a saúde que se derivan dun determinado alimento ou categoría de alimentos.

Noutros casos, e cando se trata de determinar a non nocividad dun alimento, deberán terse en conta outros elementos de gran complexidade, como son aqueles que teñen que ver cos probables efectos inmediatos e a curto e longo prazo dese alimento, non só para a saúde da persoa que o consome, senón tamén para a dos seus descendentes; os posibles efectos tóxicos acumulativos; e a sensibilidade particular de orde orgánica dunha categoría específica de consumidores, cando o alimento estea destinado a ela.

Polo que respecta á non aptitude dun alimento para o consumo humano, os factores a ter en conta quedan na órbita do propio produto. Deberá terse en conta se o alimento resulta inaceptable para o consumo humano de acordo co uso para o que está destinado, está contaminado por unha materia estraña ou doutra forma, ou está putrefacto, deteriorado ou descomposto.

Con todo, a norma lanza un claro aviso aos operadores, pois a conformidade dun alimento coas disposicións específicas que lle sexan aplicables non impedirá que as autoridades poidan tomar as medidas adecuadas para impor restricións á súa comercialización ou esixir a súa retirada do mercado cando existan motivos para pensar que, a pesar da súa conformidade, o alimento non é seguro. E é que o que está cada vez máis claro é que a seguridade dun alimento non depende exclusivamente do cumprimento da normativa vixente; e quizais si, cada vez máis, das expectativas do consumidor e dos dereitos que lle amparan.

Responsabilidade e avaliación de riscos
O Regulamento comunitario déixao moi claro: o explotador da empresa alimentaria é quen está mellor capacitado para deseñar un sistema seguro de subministración de alimentos e conseguir que os alimentos que fornece sexan seguros. E por iso asígnalle o papel de responsable legal principal da seguridade alimentaria.

A partir do día 1 de xaneiro de 2005, serán aplicables precisamente os preceptos do citado Regulamento que fan referencia á responsabilidade (artigos 17, 19 e 20). Así, os explotadores de empresas alimentarias e de empresas de pensos aseguraranse, en todas as etapas da produción, a transformación e a distribución que teñen lugar nas empresas baixo o seu control, que os alimentos ou os pensos cumpren os requisitos da lexislación alimentaria pertinentes para os efectos das súas actividades e verificarán que se cumpren devanditos requisitos.

No que refire a as responsabilidades respecto dos alimentos, a norma estable obrigacións para o control da súa seguridade e actuacións esixibles para cando non se cumpren os requisitos esixidos. Neste sentido, establécese que se un explotador de empresa alimentaria considera ou ten motivos para pensar que algún dos alimentos que importou, producido, transformado, fabricado ou distribuído non cumpre os requisitos de seguridade dos alimentos, procederá inmediatamente á súa retirada do mercado cando os alimentos deixasen de estar sometidos ao control inmediato dese explotador inicial e informará diso ás autoridades.

Pero a súa actuación non acaba aquí, pois no caso de que o produto poida chegar aos consumidores, o explotador informará de forma efectiva e precisa das razóns desa retirada e, se é necesario, recuperará os produtos que xa fosen fornecidos cando outras medidas non sexan suficientes para alcanzar un nivel elevado de protección da saúde.

Nas últimas fases da cadea alimentaria reserva certas funcións específicas de control aos responsables das actividades de venda polo miúdo ou distribución, a quen obriga a retirar os produtos que non se axusten aos requisitos de seguridade, e dentro dos límites da súa actividade; e de cooperación, nas medidas que adopten os produtores, os transformadores, os fabricantes ou as autoridades, a quen deberán comunicar a información pertinente para a súa rastrexabilidade.

Unha obrigación xeral de colaboración será esixible a todos os explotadores de empresas alimentarias coas autoridades no que se refire a as medidas adoptadas para evitar ou reducir os riscos que presente un alimento que fornezan ou fornecesen. E é que se calquera deles considera ou ten motivos para pensar que un dos alimentos que comercializou pode ser nocivo para a saúde deberá informar inmediatamente diso, así como das medidas adoptadas para previr os riscos para o consumidor final. Iso convértelles nunha especie de «avaliador de riscos» do seu propio produto, así como dos alleos que comercializan ou distribúen. Outras tantas obrigacións imponse para os explotadores de empresas de pensos.

CARA Á RASTREXABILIDADE TOTAL

Img codigo1
A rastrexabilidade total está próxima, polo menos sobre o papel, e se atendemos ao disposto no artigo 18 do Regulamento comunitario, que entrará en vigor a primeiros de ano. A partir desa data, segundo establece a norma, deberá asegurarse a rastrexabilidade dos alimentos, os pensos, os animais destinados á produción de alimentos e de calquera outra sustancia destinada a ser incorporada nun alimento ou un penso, ou con probabilidade de selo en todas as etapas da produción, a transformación e a distribución.

Neste sentido, os explotadores de empresas alimentarias e de empresas de pensos deberán poder identificar a calquera persoa que lles forneceu os citados produtos, pondo en práctica sistemas e procedementos que permitan pór esta información a disposición das autoridades competentes se estas así o solicitan.

De forma complementaria, esíxese que os alimentos ou os pensos comercializados ou con probabilidade de comercializarse na Comunidade deban estar adecuadamente etiquetaxes ou identificados para facilitar a súa rastrexabilidade mediante documentación ou información pertinentes, aínda que de acordo cos requisitos pertinentes de disposicións máis específicas, que nalgún caso poderán establecer excepcións sobre esta cuestión. A rastrexabilidade vai ser un instrumento moi importante para dilucidar responsabilidades por infracción dos requisitos esenciais da seguridade alimentaria.

No ámbito dos alimentos e pensos producidos a partir de organismos modificados xeneticamente introducíronse recentemente normativas específicas, a nivel comunitario, sobre rastrexabilidade e etiquetaxe. O Regulamento comunitario en cuestión establece un marco xurídico sobre a rastrexabilidade de produtos que conteñen ou están compostos por organismos modificados xeneticamente (OMG), e dos alimentos e pensos producidos a partir de OMG, co fin de facilitar a etiquetaxe precisa, o seguimento dos efectos no medio ambiente e, cando cumpra, sobre a saúde, e a aplicación das medidas de xestión de risco adecuadas, incluída, en caso necesario, a retirada dos produtos.

A aplicación do mesmo esténdese todas as fases da súa comercialización con respecto aos produtos que conteñen ou están compostos por OMG, os alimentos producidos a partir de OMG e os pensos producidos a partir de OMG, todos eles comercializados con arranxo á lexislación comunitaria.

Bibliografía

  • Regulamento (CE) número 178/2002, do Parlamento Europeo e do Consello, de 28 de xaneiro de 2002, polo que se establecen os principios e os requisitos xerais da lexislación alimentaria, créase a Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria e fíxanse procedementos relativos á seguridade alimentaria. (Diario Oficial das Comunidades Europeas número L 31, dun de febreiro de 2002).

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións