Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Renace a polémica dos aditivos

O uso indiscriminado de aditivos, algúns deles caracterizados coa letra E, é vinculado por distintas asociacións británicas con desordes metabólicos e de conduta

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 17deXuñode2003

Unha xeración de nenos e nenas máis obesos, hiperactivos e violentos está a emerxer nos países industrializados. Son o que comen: bebidas tachadas de «suaves», chucherías e snacks cunha carga de aditivos sintéticos, azucres e cafeína máis que esaxerada. A British Dietetic Association sinala que algúns aditivos caracterizados coa letra E teñen carácter deletéreo e úsanse sen control na composición das lambetadas máis preferidas polos nosos mozos.

Forman parte da cultura alimentaria moderna. Colorantes, conservantes, emulsionantes, estabilizantes e edulcorantes constitúen una garantía de seguridade en moitos alimentos elaborados. Noutros casos, visten con sensacións organolépticas un sabor insípido, unha cor apagada ou un aroma neutro. Son moitos e están rexistrados en series de tres cifras precedidas pola letra E. As autoridades sanitarias velan pola salubridade dos alimentos que se serven destes aditivos e ordenan que na súa etiquetaxe fágase constar a identificación; con todo, son poucos os estudos que se penetraron nos seus efectos sobre o organismo humano, limitándose na maioría dos casos a descartar efectos tóxicos ou oncogénicos.

Co auxe experimentado nos anos 80 por parte dos alimentos biolóxicos, chegou tamén una campaña de descrédito contra os aditivos alimentarios. Por todas as partes empezaron a aparecer listas de sustancias con toxicidade potencial ou indución de efectos cancerígenos, sen un contraste ou un asesoramento bromatológico adecuado, que obrigaron á industria alimentaria a maquillar moitos dos seus produtos como artesanais ou naturais e a obviar a inclusión de sustancias conservantes non sempre sintéticas (hai aditivos de orixe natural) nos preparados. Por exemplo: o conservante E-330 (ácido cítrico) consta nalgunhas listas negras como «potencialmente cancerígeno» cando, en realidade, trátase dun aditivo natural inofensivo. A confusión provén do feito de que este antioxidante exerce un papel moi destacado no ciclo metabólico, coñecido como ciclo de Krebs (en honra do apelido do científico que o estudou). Pero krebs significa tamén «cancro» en alemán.

Cultura da incultura

O uso excesivo de aditivos podería ter relación coa crecente taxa de obesidade, hiperactividade ou conduta violenta entre a poboación infantil

A proliferación da chamada «comida rápida», composta de alimentos conservados paira o seu consumo inmediato, non perecedoiros e de baixo orzamento non parece resentirse da mala fama que lle outorgan dietistas e nutricionistas. Os gustos intensos, os nomes rechamantes e o consumo fácil arraigan máis no groso da civilización occidental que os sabores ancestrais e as comidas de elaboración complicada ou conservación difícil. As grandes multinacionais da alimentación fan o seu agosto con iogures, barritas de chocolate, bebidas refrescantes, snacks ou chucherías en cuxo etiquetaxe se desglosa una composición que poucos len e menos saben interpretar.

No Reino Unido, a British Dietetic Association (BDA) iniciou recentemente una campaña contra o consumo de chucherías, argumentando que prexudican o desenvolvemento correcto das xeracións máis novas. Premios, concursos, etiquetaxes rechamantes e publicida disfrazan, segundo a BDA, a relación deste tipo de alimentos coas elevadas taxas de obesidade, hiperactividade ou conduta violenta entre a poboación pediátrica.

No ollo do furacán aparecen os aditivos, cuxa seguridade se disputan partidarios e detractores cunha marxe de afectación que reclama un pouco de orde: acéptase que entre un e sete de cada mil nenos sofre os efectos deletéreos de conservantes, colorantes ou edulcorantes. Ante a falta de criterios científicos ben fundamentados respecto diso, a Food Standards Agency (FSA), a axencia de seguridade alimentaria británica, decidiu iniciar un estudo nacional paira delimitar o efecto dos aditivos en nenos de tres a cinco anos e determinar, entre outras cousas, se o dano causado polas lambetadas aplícase só aos azucres ou tamén a conservantes e colorantes. A lexislación da Unión Europea distingue minuciosamente as distintas familias de aditivos, pero non especifica, por exemplo, si son naturais ou sintéticos.

Mentres tanto, no ranking de colorantes, antioxidantes e conservantes «malditos» figuran aditivos como a tartrazina (E-102), amarelo quinoleína (E-104), amarelo alaranxado (E-110), azorubina (E-122), vermello cochinilla (E-124), vermello allura (E-129), azul patente (E-131) ou ácido benzoico (E-211).

O caso das gominolas
Chuches por excelencia, as gominolas infantís elabóranse cunha pasta de azucre, xenerosa en canto a aditivos, que se presenta de formas, cores e tamaños moi diversos. Os hidratos de carbono asumen até un 80% da súa composición, o que os converte en produtos moi calóricos (360 calorías por 100 g no mellor dos casos). O seu valor nutritivo é nulo, e constitúen una plataforma perfecta paira problemas de saúde como a obesidade ou a carie.

Trátase, sobre todo, de produtos baseados nunha auténtica alquimia de aditivos, fundamentalmente colorantes (E-102, E-104, E-110, E-122, E-124, E-129 e E-131) con indución potencial de alerxias ou garantías de seguridade enganosas. A tartracina (E-102), por exemplo, pode producir reaccións adversas (alerxias non graves con manifestacións cutáneas ou respiratorias) en persoas asmáticas e en alérxicos ao ácido acetilsalicílico.

CULTURA DOS ADITIVOS

Img plastics1

O significado da letra E paira identificar a un aditivo non sempre é accesible. A miúdo, a información é parca ou inexistente, cando non confusa. En España, a Organización de Consumidores e Usuarios (OCU) dispón dunha clasificación alcanzable e ordenada, consultable por Internet, de todos os aditivos autorizados na nosa xeografía. «A pesar de todos os controis, a inocuidad dalgúns aditivos púxose recentemente en dúbida ou non está o suficientemente acreditada», xustifican.

A OCU propugna una certa cultura á hora de comprar. Cando se opta polos produtos elaborados, aconsella una lectura detida das etiquetas e toma partido polos alimentos que teñan menos aditivos. «É fácil que algúns aparezan camuflados baixo o seu nome común, como no caso do sorbitol, no canto de usar o seu rechamante código comunitario, o E-420».

Así mesmo, a organización fai un chamamento a prescindir dos colorantes (E-100 a E-199), «totalmente innecesarios». Convídase a ensinar a nenos e nenas a evitar os alimentos de cores moi rechamantes ou moi intensos, «pois é case seguro que levan estes colorantes».

Doutra banda, móstrase suspicaz cos produtos publicitados «sen conservantes nin colorantes», pois, segundo a OCU, «poden levar outro tipo de aditivos». Tampouco considera que os termos «artesanal» ou «natural» sexan garantía de nada. «Non hai que dar ningún crédito ás falsas listas de aditivos e produtos de risco que circulan de man en man», subscribe a OCU, «aínda que digan contar co aval de médicos e/ou institucións sanitarias». Nestas listas, explican, cualifícanse os aditivos de bos ou malos, sen ningún criterio científico.

En cambio, a listaxe da OCU asigna una cualificación a todos os aditivos con letras que van da Á a H (A aceptables, B aceptables nalgúns casos, C con problemas en doses altas, D con reaccións alérxicas, E nos que falta información, F con dúbidas respecto da súa toxicidade, G enganosos e H potencialmente perigosos).

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións