Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Repercusión dos límites de aflatoxinas en froitos secos

A EFSA, nunha análise sobre os efectos dun posible incremento dos límites de aflatoxinas en froitos secos, considera que non hai risco para o consumidor

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Xoves, 23deXullode2009

A Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA, nas súas siglas inglesas) emitiu, a petición da Comisión Europea, unha opinión científica acerca dos efectos sobre a saúde derivados do incremento dos límites establecidos de aflatoxinas totais de 4 microgramos/kg a 10 microgramos/kg para froitos secos distintos a améndoas, abelás e pistachos. Segundo estes estudos, o aumento de límites propostos só incrementaría a exposición da maioría da poboación en menos dun 2%. Este grupo de expertos non considera que haxa, por tanto, risco para o consumidor ao elevar os límites máximos de aflatoxinas totais para todos os froitos secos.


As aflatoxinas son micotoxinas que poden aparecer nos alimentos e nos pensos por contaminación de fungos, principalmente do xénero “Aspergillus flavus” e “Aspergillus parasiticus”, como consecuencia de condicións de alta humidade e temperatura. Por este motivo resultan especialmente problemáticos en climas tropicais, aínda que están repartidos por todo o mundo.

Estas aflatoxinas, consideradas como genotóxicas (capacidade dun produto químico de modificar o ADN, o material xenético) e carcinogénicas, poden afectar a todo tipo de froitos secos (améndoas, abelás, pistachos, anacardos, entre outros), cacahuetes, froitas desecadas, especias, aceites vexetais crus, cereais e millo. Ademais, as aflatoxinas resisten os tratamentos habituais aos que se someten os alimentos. Por todo iso, xa no ano 1998 a Unión Europea estableceu límites máximos nalgúns destes produtos, baseándose no principio ALARA (As Low As Reasonable Possible), é dicir, “tan baixo como fose posible”.

Sobre contidos
Os expertos consideran esencial manter a exposición alimentaria a aflatoxinas tan baixa como sexa posible

No ano 2007, e como consecuencia da proposta de fixar limites máximos no Codex Alimentarius, a Comisión Europea solicitou á EFSA, no marco dos debates xerados nas reunións da Comisión do Codex Alimentarius (CCA) da FAO/OMS que avalaban niveis superiores de seguridade, unha avaliación do risco ante a posibilidade de fixar límites máximos de aflatoxinas totais superiores aos 4 microgramos/kg establecidos pola lexislación europea. A EFSA avaliou nese momento a petición da Comisión Europea, valorando a posibilidade de que se producise un aumento potencial do risco para a saúde dos consumidores no caso de que se autorizasen contidos máis elevados de aflatoxinas para améndoas, abelás e pistachos.

O grupo Científico de Contaminantes da Cadea Alimentaria (CONTAM) da EFSA concluíu entón que subir o límite de 4 microgramos/kg, máximo de aflatoxinas permitido na UE, a 8 ou 10 microgramos/kg totais en améndoas, abelás e pistachos tería pouco impacto desde o punto de vista de exposición a través da dieta, risco de cancro e marxes de exposición. No seu ditame, os expertos concluíron que o aumento dos contidos máximos permitidos de aflatoxinas neste tres froitos secos só tería efectos menores sobre a exposición alimentaria total estimada a partir de todas as fontes e, por tanto, sobre o risco de cancro.

Con todo, os científicos sinalaron que era esencial manter a exposición alimentaria a aflatoxinas tan baixa como sexa razoablemente posible, e reducir a exposición das fontes, que son os contribuíntes principais na exposición alimentaria total a aflatoxinas. A pesar do ditame recibido, a Comisión Europea non tomou ningunha decisión definitiva respecto diso.

Novo debate

Como consecuencia da aprobación dos novos límites de aflatoxinas totais en xuño de 2008 no Codex Alimentarius FAO/OMS, fixados en 10 microgramos/kg como máximo en améndoas, abelás e pistachos procesados, está a debaterse nos grupos de expertos de contaminantes agrícolas da Comisión Europea a posibilidade de aliñación da lexislación europea cos límites fixados polo Codex Alimentarius, non só para améndoas, abelás e pistachos, senón para outros froitos secos.

Os xestores do risco consideran que isto facilitaría a aplicación práctica da lexislación, especialmente no relativo ás mesturas de froitos secos. Hai que ter en conta ademais que os contidos máximos de aflatoxinas propostos polo Codex Alimentarius FAO/OMS para froitos secos, que deben establecerse internacionalmente, teñen como obxectivo facilitar o comercio mundial.

Por iso, a Comisión Europea solicitou á EFSA unha nova avaliación acerca dos efectos sobre a saúde pública derivados dun posible incremento dos límites legais establecidos de aflatoxinas totais de 4 microgramos/kg a 10 microgramos/kg para froitos secos distintos a améndoas, abelás e pistachos.

Para o actual informe, o panel CONTAM considerou os preto de 35.000 resultados de aparición de aflatoxinas en diferentes produtos alimenticios, incluídos froitos secos diferentes a améndoas, abelás e pistachos que foron sometidos a estudo en 20 Estados membros para a avaliación de risco realizada en 2006. A próxima data límite que requiría a Comisión para a actual avaliación solicitada non permitiu á EFSA solicitar informacións adicionais complementarias, polo que este organismo europeo confiou na información xa existente sobre aflatoxinas en alimentos recollida en 2006.

O control das principais fontes

Os datos sobre o consumo de froitos secos distintos das améndoas, abelás e pistachos dos Estados Membros non estaban a disposición do Grupo CONTAM, por tanto utilizáronse as bases de datos pertencentes a GEMS/Food Consumption Cluster Diets do Sistema Mundial de Vixilancia do Medio Ambiente/Programa de Vixilancia e Avaliación da Contaminación dos Alimentos (SIMUVIMA/Alimentos), da FAO/OMS, para estimar a exposición dietética.

As estimacións previas indicaban que o aumento dos niveis máximos de aflatoxinas totais en améndoas, abelás e pistachos de 4 a 8 ou 10 microgramos/kg suporían un incremento na exposición dietética total media ás aflatoxinas na zona estudada do 1%. Ao examinar un aumento potencial da aflatoxina total noutros froitos secos de 4 a 10 microgramos/kg observouse que só preto do 0,5% de tales froitos terían concentracións nestes rangos fóra das noces de Brasil, co 2,4%.

Segundo os datos do GEMS/Food Consumption Cluster Diets, o impacto do aumento sería mesmo menor que o estimado no estudo do tres froitos secos na opinión inicial da EFSA. Así, espérase que o aumento proposto no nivel máximo lexislado aumente a exposición dietética total en menos do 2% para a maioría da poboación.

Ademais, se como se estima, os froitos secos que exceden os niveis máximos da aflatoxina son consumidos ocasionalmente, a exposición total na dieta media a longo prazo sería máis alta, pero á súa vez o impacto de elevar o nivel máximo para todos os froitos secos de 4 a 10 microgramos/kg sería menor.

De acordo coa información que estaba dispoñible en 2007, o panel de CONTAM da EFSA concluíu, tras examinar datos da FAO e da OMS, que o aumento dos niveis para as aflatoxinas totais de 4 a 10 microgramos/kg para todos os froitos secos non afectaría negativamente á saúde pública. Reitera, con todo, a súa anterior recomendación acerca da exposición humana ás aflatoxinas desde todas as súas fontes que debe basearse no principio ALARA, así como sobre a necesidade de reducir o número de alimentos altamente contaminados que entran no mercado, con independencia dos produtos implicados.

CON HISTORIA

Os efectos das micotoxinas son coñecidos desde hai moitos anos. Durante a Idade Media en Europa presentáronse epidemias que causaron a morte a miles de persoas e cuxa causa foi o ergotismo, micoticoxicosis orixinada polo fungo “Claviceps purpurea” (cornezuelo). Con todo, a principios da década dos 60 un brote dunha rara enfermidade de orixe descoñecida causou a morte en Gran Bretaña de miles de cabezas de gando, pitos e pavos. Entón, a enfermidade foi denominada Enfermidade X dos Pavos.

Científicos da época concluíron que a causa estaba asociada a unha fariña de maní importada do Brasil que lles servía como alimento. De alí, logrouse illar unha sustancia produto do crecemento dun fungo que ao ser fornecida a animais sans reproducía a descoñecida enfermidade, demostrándose que dita sustancia fora producida por unha cepa de “Aspergillus flavus”, de onde derivou o seu nome: aflatoxinas. Simultaneamente, descubriuse en California a aparición masiva de cancro de fígado en troitas arco iris de varias piscifactorías comerciais, illándose naquela ocasión aflatoxinas no penso utilizado.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións