Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Alimentos > As golosinas

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Responsabilidade compartida por unha morte por consumo de lambetadas

Una sentenza do Tribunal Supremo ditada fai unhas poucas semanas condenaba a unha empresa distribuidora pola morte accidental dun neno de tres anos tras inxerir una gominola. Do fallo despréndese a responsabilidade non só de quen distribuíu o produto, senón tamén de quen o adquiriu, incapaz de advertir un risco que podía carrexar serios riscos paira a saúde. A sentenza é un claro exemplo de responsabilidade compartida.

O consumo de lambetadas non parece que debese presentar problemas de envergadura, a non ser que se cometeu algunha incorrección durante o seu proceso de elaboración. Con todo, ocasionalmente poden sucederse situacións imprevistas con tráxicos desenlaces. Este é o caso da inxestión dunha gominola que provocou a morte a un neno de tres anos.

A noticia saltou aos medios de comunicación fai unhas poucas semanas pola publicación dunha sentenza do Tribunal Supremo pola que se dilucidaba a responsabilidade civil pola morte dun menor que inxerira un produto de gominola denominado “fresón”. A lambetada como produto tipicamente destinado aos máis pequenos, precisa dunhas pautas determinadas de control da súa seguridade, que deben de atender non só quen as fabrican, fornecen ou comercializan, senón tamén os pais que as pon a disposición dos seus fillos.

Os feitos sucederon en 1994. A gominola en cuestión producíase en Italia, aínda que en España era comercializada a través de una empresa de distribución que, á súa vez, púñaa a disposición de quioscos e outros comercios paira a súa venda directa ao consumidor.


A gominola cumpría as prescricións regulamentarias vixentes e foi fornecido á propietaria dun quiosco dunha pequena localidade de Albacete. O pai do neno, que contaba 3 anos de idade, foi quen adquiriu una bolsita de gominolas “fresón”. Deu una ao seu fillo. Tras a súa inxestión, o pequeno sentiu indisposto, falecendo mentres se producía o seu traslado a un centro médico.

O Médico Forense non procedeu á práctica da autopsia do menor por entender que a causa da morte era evidente: “asfixia mecánica por sofocación provocada pola obstrución das vías respiratorias debido á inxestión dunha lambetada, cuxos restos foron vomitados polo neno pouco antes de producirse o óbito.”

A Administración chegou tarde


Tras o suceso, os pais do neno presentaron una demanda civil contra a empresa distribuidora da lambetada en España e contra a propietaria do quiosco que vendeu a lambetada. En ningún caso, a demanda instouse contra a empresa fabricante da lambetada, cuxo domicilio estaba en Italia. A demanda seguiu o seu curso e dilucidáronse as responsabilidades civís con respecto aos demandados. Tampouco se expuxo a responsabilidade da Administración por un funcionamento normal ou anormal do servizo público de control e vixilancia do cumprimento da normativa sobre seguridade dos produtos.

A demanda interpúxose en reclamación da cantidade de 10.465.000 pesetas (62.895,92 euros) en concepto dos danos e prexuízos ocasionados pola morte do seu fillo, interesando una condena solidaria e conxunta, tanto da empresa subministradora como da propietaria do quiosco, que comprendese non só a cantidade reclamada en concepto de indemnización, senón tamén o interese legal desde a presentación da demanda e as costas xudiciais.

A Administración, pese ao contido da demanda, actuou tras o suceso. Aínda que a súa función de control e garantía do cumprimento da normativa sobre produtos perigosos ou defectuosos evidenciouse incumprida. Tras a emisión de diferentes informes sobre o perigo da lambetada, a Dirección Xeral de Consumo da Xunta de Comunidades de Castela-A Mancha procedeu a dar orde de prohibición da comercialización do produto ás Delegacións Provinciais da Consellería.

O mesmo Ministerio de Sanidade e Consumo, a través do Instituto Nacional de Consumo, elaborou un informe polo que se consideraba que a lambetada “fresón” “implica un serio risco paira a saúde e seguridade da poboación infantil debido ao tamaño, textura e constitución da materia que o forma”.

Oito anos paira una sentenza definitiva


Até a resolución definitiva do caso polo Tribunal Supremo, os pais do menor deberon de padecer as consecuencias negativas dun sistema xudicial lento, máis de oito anos desde os feitos até a sentenza definitiva, e o revés das súas pretensións tanto na súa formulación en primeira instancia, como en grao de apelación, e pola que se desestimaron integramente a demanda e o recurso de apelación formulado contra esta.

O Tribunal Supremo, a través da canle procesual do recurso de casación, como última instancia, e por tanto, definitiva, deu a razón aos pais do menor, pero só en parte. A reclamación inicial de danos e prexuízos quedou reducida á contía de 6.000.000 de pesetas (36.060,73 euros), declarándose responsable dos feitos á empresa distribuidora, pero absolvendo á propietaria do quiosco.

A sentenza do Tribunal Supremo non comparte os criterios das sentenzas precedentes, cuxa base paira a desestimación da demanda resultaba dunha interpretación ilóxica e irracional das probas practicadas. Nas sentenzas de instancia e de apelación entendíase que non quedaba acreditado que a causa exclusiva ou determinante da morte fose a inxestión da lambetada “ante a ausencia de medios propios da práctica forense”. Paira o Tribunal Supremo non había dubida algunha. A morte produciuse pola inxesta da gominola “fresón”, acreditada polo informe do médico forense e a súa decisión de non realizar a autopsia “ante a evidencia da causa” do falecemento.

A responsabilidade da empresa distribuidora da gominola en España prodúcese aínda cando o produto cumpría as prescricións regulamentarias vixentes na data do suceso. Pero iso non é causa suficiente de exención da responsabilidade, dado que a Lei Xeral paira a Defensa de Consumidores e Usuarios (cuxos preceptos eran aplicables na época dos feitos), non só esixe a observancia das normas aplicables, senón os “demais coidados e dilixencias que esixe a natureza do produto”.

O Tribunal Supremo e o lexislador son conscientes de que a normativa en determinados sectores da produción son incompletas. Neste sentido, o citado tribunal lembra, que aínda que non se lle esixe una dilixencia exorbitante, si que é preciso extremar os coidados e dilixencias que esixe a natureza do produto que distribúen.

E aínda que neste caso a normativa non establecía “un determinado tamaño, consistencia, flexibilidade ou elasticidade”, reprocha á empresa distribuidora o feito de que omitiera “a práctica da oportuna pericia, a pesar de que estaba obrigada a abundar nas cautelas, tanto en virtude de que o consumo principal do caramelo expresado situábase na poboación infantil, como pola consideración de que a súa inxestión podía pór en perigo a saúde ou a vida de devanditos destinatarios finais”.
Da mesma forma, resultaba de aplicación a denominada responsabilidade civil obxectiva, que xa foi introducida pola Lei Xeral paira a Defensa de Consumidores e Usuarios, asumindo os criterios básicos da futura Directiva sobre produtos defectuosos, e pola que se consideraba que non era preciso ser culpable ou neglixente para que se tivese que responder os danos causados ao consumidor. Nestes casos, o consumidor ou afectado debe de probar o dano, así como a relación entre o dano e o produto en cuestión.

A RESPONSABILIDADE DO PAI

O Tribunal Supremo entende que se dan perfectamente os criterios expostos paira a condena por responsabilidade civil da empresa distribuidora, pero non da propietaria do quiosco. As razóns da súa exoneración fundaméntanse no feito de que non existe relación ou nexo causal entre o dano producido e a conduta da vendedora, dado que a súa actuación é considerada correcta, por canto a lambetada “fresón” foi vendida directamente ao pai do menor, e non a este. A cuestión fose totalmente diferente se o menor adquirise directamente a lambetada da vendedora.

Lembremos que foi el quen adquiriu as gominolas no quiosco e quen posteriormente llas ofrece ao seu fillo. A resolución do Tribunal Supremo repróchalle a súa desatención con respecto ás regras mínimas de avaliación de seguridade do produto: “tivo que observar o tamaño do caramelo e considerar que, polas súas proporcións, era impropio paira o consumo dun neno de tres anos de idade e, con todo, decidiu a súa entrega a este”. E todo iso a pesar de que o produto carecía de indicación algunha que advertise de limitacións sobre o seu consumo. A desatención do pai ten consecuencias no resultado da sentenza, tanto desde o punto de vista da declaración dos suxeitos responsables, ao determinarse a “culpa compartida” da empresa distribuidora e do pai, como desde a cuantificación da indemnización por danos e prexuízos, xa que se produce una moderación da mesma con respecto á que era reclamada: de 10.465.000 (62.895,92 euros) a 6.000.000 de pesetas (36.060,73 euros).

Bibliografía

  • Referencia xudicial: Sentenza do Tribunal Supremo, Sala do Civil, de 10 de xuño de 2002.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións