Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Saúde pública e protección dos consumidores

A UE e as súas institucións han ido establecendo nos últimos anos un maior nivel de protección dos consumidores, sobre todo nos ámbitos con maior risco para a súa saúde

ImgImagen: Patti Gray

A UE creou recentemente un grupo de diálogo coas partes interesadas nos ámbitos da saúde pública e a protección dos consumidores co fin de reforzar a recente cultura da consulta e o diálogo, necesaria na proposta de textos lexislativos da Comisión. Este grupo debe asesorar sobre as mellores prácticas no proceso de consulta e axudala a adaptar os seus procesos de participación das partes interesadas ás súas necesidades nos ámbitos da saúde pública e a protección dos consumidores.

A Decisión define o labor e a estrutura do Grupo de Diálogo coas Partes Interesadas nos ámbitos da saúde pública e a protección dos consumidores, que ha de estar composto dunha representación equilibrada de interesados tanto da industria (federacións e empresas individuais) como das organizacións non gobernamentais ás que afectan os diferentes ámbitos políticos nos que traballa a Dirección Xeral de Sanidade e Protección dos Consumidores.

Os membros do grupo, establecido desde o 10 de outubro, serán designados de forma que se garanta o máximo nivel de competencia, unha ampla gama de coñecementos especializados pertinentes e, en consonancia con estes criterios, a distribución xeográfica máis ampla posible dentro da Comunidade, así como o equilibrio entre homes e mulleres. A Comisión poderá consultar ao Grupo sobre calquera asunto relacionado coa mellora xeral do proceso de consulta coas partes interesadas nos ámbitos da saúde pública e a protección dos consumidores.

Política de defensa dos consumidores
Coa incorporación, en 2004, de dez novos Estados, e a máis recente de 2007 con Bulgaria e Romanía, a UE conta xa con máis de 500 millóns de consumidores. Os Estados membros elaboraron nos últimos anos políticas para defender os intereses específicos dos consumidores, cuxo papel económico e político na sociedade actual resulta primordial para dar maior seguridade e estabilidade ao mercado único. O feito é que ao mesmo tempo que lles recoñecían determinados dereitos fundamentais puxeron en marcha políticas tendentes a reducir as desigualdades, loitar contra as prácticas desleais, promover a saúde e a seguridade e mellorar o nivel de vida en xeral.

O Tratado de Maastricht eleva a protección dos consumidores ao rango de auténtica política comunitaria

Os métodos utilizados para garantir estes dereitos reflicten diferentes sistemas xurídicos, tradicións socioculturais e contextos institucionais e políticos. Algúns Estados optaron por un enfoque regulamentario e apoiáronse nunha estrutura administrativa completa para tratar os problemas relacionados cos consumidores. Outros adoptaron un enfoque máis pragmático, preconizando un grao de autorregulación dos mercados ou dos sectores. Por último, algúns gobernos deron prioridade á lexislación sobre os produtos alimentarios, mentres que outros preferiron concentrarse nas denominacións comerciais ou na subministración de bens e servizos.

A existencia desta diversidade de regulamentacións e de estruturas xustificou que se elaborase unha política no ámbito comunitario para que os consumidores tivesen a suficiente confianza de desempeñar un papel activo no mercado único, sen deixar de gozar dun elevado nivel de protección.

Nivel de protección comunitario
Na actualidade o Tratado da UE encomenda á Comunidade a tarefa de garantir aos consumidores un alto nivel de protección, así como de promover o seu dereito á información e a organizarse para salvagardar os seus intereses. Ademais, ao definirse e executarse outras políticas e accións comunitarias a norma fundamental, obriga a que se teñan en conta as esixencias da protección dos consumidores.

Con todo, non sempre foi así. A concepción dunha política en materia de consumo apareceu a mediados dos anos setenta. E é que o propio Tratado de Roma non prevía a instauración de dita política, e a primeira vez que os xefes de Estado e de Goberno manifestaron a súa vontade política na materia foi no Cume de París de 1972. Pouco despois, en abril de 1975, a Comisión presentou o primeiro programa de acción relativo á protección dos consumidores no que eran recollidas o cinco categorías de dereitos fundamentais que constituirán a base da lexislación comunitaria na materia:

  • O dereito á protección da saúde e a seguridade.
  • O dereito á protección dos intereses económicos.
  • O dereito á indemnización dos danos.
  • O dereito á información e á educación.
  • O dereito á representación.

Este programa preliminar subliñaba o aspecto transversal da política dos consumidores, sinalando que os obxectivos mencionados habían de integrarse nas políticas específicas da Comunidade, como a política económica, a política agrícola común e as políticas de medio ambiente, transportes e enerxía, as cales afectan os consumidores en maior ou menor medida.

Pero haberá que esperar ata a Acta Única, que entrou en vigor o 1 de xullo de 1987, para constatar un verdadeiro avance da política dos consumidores, pois non foi ata entón cando foi incorporada a noción de consumidor e foron sentadas as bases dun recoñecemento xurídico da política dos consumidores. A partir de entón, o Tratado faculta á Comisión a propor medidas destinadas a protexer aos consumidores tomando como base «un nivel de protección elevado». Esta evolución positiva veu confirmarse co Tratado de Maastricht, que eleva a protección dos consumidores ao rango de auténtica política comunitaria. Por mor diso, abríanse novas perspectivas, concretadas en varios Libros Verdes como o da Lexislación Alimentaria, entre outros.

Co Tratado de Amsterdam dáse un novo impulso á política dos consumidores. Entre os seus obxectivos principais figuran a protección da saúde, a seguridade e os intereses económicos dos consumidores, así como a promoción do seu dereito á información, á educación e a organizarse para salvagardar os seus intereses. Ademais, establece que os intereses dos consumidores deben terse en conta ao definir e executar as demais políticas comunitarias. Por último, outras disposicións do Tratado, sobre todo en materia de saúde pública, oriéntanse cara a unha maior protección dos consumidores.

DA CRISE DA EEB Ás NOVAS PRIORIDADES

Debido á crise da encefalopatía esponxiforme bovina (EEB), a UE fixo fincapé na saúde do consumidor e na seguridade alimentaria. E a Comisión viuse obrigada a reorganizar os servizos encargados da saúde humana alimentaria, separando os servizos que se ocupan, respectivamente, da elaboración de textos lexislativos, a consulta científica e os controis, por unha banda, e mellorando a transparencia e a difusión da información, por outro. De aí a profunda reestruturación da DX XXIV (na actualidade, DX SANCO), encargada en diante non soamente da política dos consumidores senón tamén da protección da súa saúde.

Esta evolución, destinada a fortalecer a confianza dos consumidores, foi confirmada polo Consello Europeo de Luxemburgo en decembro de 1997, establecendo entre as prioridades políticas da Unión Europea a produción e comercialización de alimentos inocuos. Nese contexto, adoptouse o Plan de acción para a política dos consumidores 1999-2001, que definiu tres grandes ámbitos de intervención: a representación e a educación dos consumidores; a saúde e a seguridade dos consumidores; e os intereses económicos dos consumidores.

A Estratexia para a Política dos Consumidores 2002-2006 estivo baseada en tres obxectivos: un alto nivel común de protección dos consumidores, a aplicación eficaz das normas sobre protección dos consumidores, e a participación das organizacións de consumidores nas políticas da UE.

En abril de 2005, a Comisión presentou as prioridades para 2007-2013 nunha nova proposta, denominada Programa de acción sobre saúde e protección dos consumidores, que substituirá os programas existentes no ámbito da política dos consumidores e da saúde pública. O obxectivo é protexer aos cidadáns ante riscos e ameazas que non poden controlar por si sós nin poden abordar eficazmente os seus Estados membros, mellorar a súa capacidade para tomar decisións máis fundadas sobre os seus intereses en materia de saúde e consumo e integrar os obxectivos de saúde e consumo en todas as políticas comunitarias.

Bibliografía

NORMATIVA

  • Decisión da Comisión de 5 de setembro de 2007, pola que se constitúe un grupo de diálogo coas partes interesadas nos ámbitos da saúde pública e a protección dos consumidores. DOUE número L 234, de 6 de setembro de 2007.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións