Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Seis anos de vacas tolas

Por xavi 29 de Novembro de 2006
Vacas en el campo, vacas locas
Imagen: Matthias Zomer

Desde o inicio do mal das «vacas tolas», en novembro de 2000, contabilizáronse en España un total de 671 animais afectados de encefalopatía esponxiforme bovina (EEB). A evolución seguida ao longo do tempo, aínda que foi crecente, confirma a diminución dos casos apreciada en 2004. A maioría de casos rexistráronse en Galicia e en Castela e León, como se ha ido evidenciando desde o inicio da enfermidade. Con todo, as prevalencias máis elevadas corresponden a Baleares, Asturias, e Aragón, mentres que en Andalucía é mínima. No sexto ano de evolución da enfermidade é probable que xa se pasou o efecto reductor que tivo o sacrificio masivo de animais e que a cifra actual marque a situación media en España.

Seis anos de vacas tolas

Os DATOS DO SEXTO ANO DE VACAS TOLAS EN ESPAÑA EVIDENCIAN UN CERTO CONTROL DA ENFERMIDADE

A evolución seguida pola encefalopatía esponxiforme bovina en España desde que en novembro de 2000 désese a coñecer o primeiro caso en Galicia garda un patrón similar ao rexistrado no Reino Unido para estes primeiros anos, nos que se aprecia unha evolución ascendente ata que se alcanza o máximo e, posteriormente, evidénciase unha diminución cunha pendente menos acusada, o que nos leva a pensar nunha evolución de máis de 10 anos para que chegue a desaparecer. Os datos deste sexto ano, como era esperable despois de apreciar a diminución do 2004, evidencian un certo control na enfermidade.

Grafica eeb11

Se a evolución apreciable continúa como ata agora, o volume total de animais infectados será relativamente baixo, o que confirmaría que as medidas adoptadas para a diminución do risco aos consumidores foi acertada, xa que se conseguiu acurtar o tempo necesario para apreciar unha diminución nos casos animais. Na maioría dos países, esta diminución apreciouse ao cinco anos de instaurar os controis e prohibir, de forma eficiente, o consumo de fariñas de orixe animal por parte do vacún. En España isto observouse a partir do catro anos dos primeiros casos.

Análise dos casos

ANDALUCÍA, CANARIAS E GALICIA SON As COMUNIDADES QUE MÁIS ANÁLISES REALIZAN. ESTREMADURA E ARAGÓN As QUE MENOS

Galicia e Andalucía foron as comunidades autónomas que, en números absolutos, maior cantidade de análise realizaron este ano para o control da enfermidade, feito que se ha ido observando durante os últimos anos. Con todo, o número de cabezas de gando por comunidades autónomas actúa como factor corrector, posto que cada unha delas non analiza segundo o seu propio criterio senón segundo os establecidos en base á confirmación en función das cabezas de animais sacrificados. Tendo en conta esta situación, as comunidades que máis análises efectúan en relación coa súa cabana bovina foron Andalucía, Canarias e Galicia (23,11%, 14,79% e 12,64% respectivamente). No extremo contrario, Estremadura e Aragón non chegan ao 3%.

A reposición de animais de maior idade por outros máis novos pode introducir un rumbo á comparación. En primeiro lugar porque calquera animal sacrificado con máis de 24 meses de idade, dependendo da comunidade autónoma, ou calquera que morrese na granxa, debe ser analizado para a EEB. En segundo lugar, as prohibicións e controis impostos deben evitar o consumo de fariñas de orixe animal, polo que os datos deberían ter unha mellor correlación cos animais maiores.

Comunidades AutónomasTest Prionics CC.AA.Test Prionics LNR AlgeteTotais% Animais analizados% Animais analizados >24 meses
ANDALUCIA118.5710118.57123,1138,04
ARAGON4.99114.9921,9911,31
ASTURIAS20.8042420.8284,557,07
BALEARES3.02713.0288,0815,32
C. VALENCIANA2.57312.5743,748,28
CANARIAS3.03613.03714,7926,02
CANTABRIA22.5521322.5656,109,79
CASTELA E LEON93.4741293.4865,8411,29
CASTELA-A MANCHA23.813523.81810,8319,92
CATALUÑA22.187622.1933,1113,03
ESTREMADURA16.925116.9262,393,65
GALICIA135.55973135.63212,6419,06
A Rioxa1.95501.9554,337,98
MADRID8.46108.4619,3816,77
MURCIA2.36002.3604,1036,22
NAVARRA10.5371710.5547,8415,12
PAIS VASCO14.593314.5967,8713,37
TOTAL505.418158505.5767,7214,46

De acordo con esta última apreciación, en Andalucía, Murcia e Canarias a porcentaxe de animais analizados de máis de 24 meses atópase por encima do 25% do total da súa cabana. Sorprendentemente, como o resto de anos analizados, Estremadura, unha comunidade na que o 90% da súa cabana é maior de 24 meses, aínda que chegou a analizar pouco máis do 3% dos animais.

Varios poden ser os motivos. Como se sinalou, cada comunidade analiza en base a dous criterios. O primeiro, ao sacrificio de animais maiores a 24 meses, xa que a todos eles hai que tomarlles unha mostra en matadoiro para eliminar o risco do consumo de produtos procedentes de animais que están a desenvolver a enfermidade. O segundo, pola análise dos animais que enferman ou que teñen unha sintomatología sospeitosa. Por tanto, unha comunidade realizará poucas análises se ten unha escasa capacidade de sacrificio, é dicir, SE o número e a capacidade dos matadoiros de vacún é baixa ou non se detectan animais enfermos ou sospeitosos en granxa.

Localización dos casos

GALICIA E CASTELA E LEÓN SON As COMUNIDADES CON MÁIS CASOS CONFIRMADOS E ONDE SE OBSERVA UN MAIOR INCREMENTO ENTRE 2005 E 2006

A aparición de casos positivos, como xa se veu sinalando en informes anteriores, garda relación coa idade da cabana e, especialmente, co número de vacas leiteiras. No noso país a maior parte da produción de carne baséase en tenreiros (menos de 12 meses), mentres que os animais leiteiros teñen maior idade. A enfermidade, por outra banda, obsérvase en animais de máis de 30 meses. Por todo iso, a probabilidade de apreciar animais enfermos será superior en zonas onde predomine a produción de leite.

Tras o primeiro ano de evolución da enfermidade, no ano 2000, chamou a atención a situación de Cantabria, xa que cunha cabana importante só se detectaba en novembro de 2001 un único positivo e tres no total dese ano. Na actualidade acumula 22 casos.Se consideramos o número de casos positivos acumulados, segundo a diferente capacidade produtiva dos animais, máis do 60% son vacas leiteiras e preto do 25% con capacidade mixta (leite e carne). En conxunto suporía máis do 85% do total. A distribución do censo gandeiro non é uniforme nas diferentes comunidades autónomas, como tampouco o é o número de animais maiores de 24 meses. Castela e León, Galicia e a certa distancia Andalucía, son as que maior cifras acumulan. Con todo, para un total de 671 casos acumulados no noso país ata finais de 2006, o maior número de positivos dáse en Galicia.

Comunidades AutónomasTest Prionics CC.AA.Test Prionics LNR AlgeteTotais% Animais analizados% Animais analizados >24 meses
ANDALUCIA118.5710118.57123,1138,04
ARAGON4.99114.9921,9911,31
ASTURIAS20.8042420.8284,557,07
BALEARES3.02713.0288,0815,32
C. VALENCIANA2.57312.5743,748,28
CANARIAS3.03613.03714,7926,02
CANTABRIA22.5521322.5656,109,79
CASTELA E LEON93.4741293.4865,8411,29
CASTELA-A MANCHA23.813523.81810,8319,92
CATALUÑA22.187622.1933,1113,03
ESTREMADURA16.925116.9262,393,65
GALICIA135.55973135.63212,6419,06
A Rioxa1.95501.9554,337,98
MADRID8.46108.4619,3816,77
MURCIA2.36002.3604,1036,22
NAVARRA10.5371710.5547,8415,12
PAIS VASCO14.593314.5967,8713,37
TOTAL505.418158505.5767,7214,46

O estudo da cabana debe complementarse con outro parámetro importante como é a demanda dos consumidores. A pesar de que esta se recuperou, o número de casos non se disparou como se esperaba. Unha explicación posible sería o sacrificio masivo dos animais de maior idade, o que comportaría eliminar a maior parte dos afectados. En termos de saúde pública, este tipo de actuacións comportan unha notable redución do risco, xa que se asegura que ningún animal enfermo chega ao consumidor.

Casos confirmados

Existen grandes diferenzas entre os datos das distintas comunidades con casos confirmados. A maioría detectáronse en Galicia (257) e Castela e León (161), onde ademais se observa un maior incremento entre o ano 2005 e 2006. A estas comunidades séguenlle Asturias (60), Cataluña (57), Baleares (23), Cantabria (22), Navarra (21) Estremadura (16) e Aragón (14).

As comunidades con maiores prevalencias do problema continúan sendo Baleares (132 animais analizados para obter un caso positivo), Asturias (347 análise/caso) e Aragón (357 análise/caso). A estas comunidades seguen Cataluña, Navarra, Galicia e Castela e León, todas elas con menos de 1.000 análise/caso, situación que se mantén similar desde o inicio da crise. Estes resultados mostran as comunidades cunha maior prevalencia da EEB, confirmándose a evolución dos anos anteriores nos que se aprecia claramente, que conforme avanza o tempo as diferentes comunidades vanse agrupando naquelas que tes menos de 1.000 análise por caso e aquelas con máis de 1.000 análise por caso.

O número de análise media para obter un positivo, a escala nacional, está a ser constante en relación ao ano anterior, posto que de media atopámonos con 753 casos por análises. Debido a que estamos no sexto ano de evolución é probable que agora xa se pasase o efecto reductor artificial que tivo o sacrificio masivo de animais sospeitosos nos primeiros meses da enfermidade e que esta sexa a cifra aproximada que marque a situación media no noso país.

No entanto, a evolución segue sendo considerablemente diferente segundo as comunidades autónomas. En principio, conforme se vai controlando a enfermidade, o número de análise para obter un caso debería ser similar entre as diferentes áreas xeográficas. Iso significaría que iría aumentando a cifra ata practicamente non detectarse máis. Esta non é a situación por agora, o que nos indica que será necesario máis tempo, quizais ata os 10 anos previstos, para apreciar esta situación.

O mapa da situación en España

Os datos que reflicten os mapas demostran que existe unha uniformidade nos resultados que se van obtendo, de forma que as comunidades autónomas agrúpanse entre aquelas que necesitan menos de 1.000 análise para un caso e as que se atopan entre por encima dos 2.000. A situación está a diferenciarse entre o centro-sur e o norte do país. Así, no norte o número de análise para detectar un caso mantense baixo, mentres que no centro-sur as cifras son significativamente diferentes.

Por outra banda, este ano detectouse o primeiro caso de enfermidade en humanos. Iso non supuxo, con todo, unha incidencia importante no consumo de carne. As cifras en España, comparadas coas do Reino Unido, indican que son esperables entre un ou dous casos humanos nestes primeiros 10 anos de evolución.

Mapa animales eeb

Mapa porcentajes eeb11