Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Subproductos de orixe animal e seguridade alimentaria

Os subproductos de orixe animal requiren un tratamento e xestión adecuados para minimizar os riscos en alimentación

Falar de seguridade dos alimentos implica non só ter en conta os produtos que se adquiren e consomen, senón tamén os subproductos que se xeran, que poden re-entrar en diversos produtos de consumo, no abonado de campos de cultivo ou en moitos outros usos, incluíndo a súa destrución e eliminación. Nos anos 90 as crises alimentarias, como o mal das vacas tolas, puxeron en evidencia o papel dos subproductos animais non destinados ao consumo humano na propagación de certas enfermidades transmisibles. Unha correcta xestión destes subproductos, como evitar que entren na cadea alimentaria, constitúe unha das principais medidas de control.

Para a xestión e tratamento dos subproductos animais, algo fundamental para minimizar os seus riscos sanitarios e ambientais, estes clasifícanse en categorías, denominadas 1, 2 e 3, que dependen do nivel de perigo que se lles supoña. Así, e segundo unhas xornadas organizadas polo Departamento de Agricultura catalán en Monells, Xirona, dirixidas por Sergi Altarriba, da Escola de Capacitación Agraria do Empordà, na categoría 1 inclúense os subproductos relacionados co mal das vacas tolas en particular e coas encefalopatías esponxiformes transmisibles (EET) en xeral.

Ademais, considéranse os produtos derivados de animais aos que se lles administraron sustancias que estean prohibidas ou conteñan residuos de contaminantes ambientais, así como as augas residuais das plantas de transformación ou tratamento destes subproductos, posto que se puideron contaminar cos axentes infecciosos ou tóxicos. Finalmente incluíronse nesta categoría os residuos de cociña que proceden de medios de transporte internacional, xa que non se coñecen con precisión a composición ou os posibles riscos que poden supor, xunto coas mesturas dos subproductos da categoría 1 con calquera outra.

O material da categoría 2 inclúe o estiércol contido do aparello dixestivo, todos os materiais de orixe animal recolleitos ao depurar as augas residuais de matadoiros que non pertenzan á categoría 1, os produtos de orixe animal que conteñan residuos de medicamentos veterinarios e contaminantes cuxa concentración supere o nivel permitido pola lexislación comunitaria, os produtos de orixe animal distintos do material da categoría 1 que fosen importados de terceiros países e que non cumpran os requisitos veterinarios da comunidade, os animais que non estean incluídos na categoría 1 e que non fosen sacrificados para o consumo humano e as mesturas de material da categoría 2 con material da categoría 3.

Finalmente, na categoría 3 inclúense elementos moi diversos como as partes de animais sacrificados, ademais do leite ou o peixe que sexan aptas para o consumo humano pero que non se destinen a este fin por calquera motivo, o sangue procedente de animais que non sexan rumiantes, declarados aptos para o consumo humano e os residuos de cociña que non pertenzan á categoría 1.

Niveis de risco
Os subproductos son especialmente perigosos na alimentación animal se están contaminados con axentes infecciosos ou tóxicos que non foron inactivados

Os niveis de risco son moi variables, dependendo de se existe a posibilidade de que os animais teñan algunha EET, outras enfermidades, ou ben sexa aceptable para o consumo humano pero que se termine retirando do consumo por alteración ou imposibilidade de comercialización ou venda. A consecuencia é que, dependendo da categoría na que se inclúa, ese material poderá ser incinerado como residuo nunha planta de incineración autorizada ou transformado nunha planta autorizada mediante a aplicación dun método específico. En calquera caso, hanse de aplicar medidas para que o subproducto non volva á cadea alimentaria humana nin animal nin antes nin despois do tratamento. No entanto, nalgúns casos é posible que poidan ser empregados en industria cosmética ou como abonos para agricultura, incluída a ecolóxica.

Como demostrou a crise das vacas tolas, os subproductos son especialmente perigosos na alimentación animal se están contaminados con axentes infecciosos ou tóxicos que non foron inactivados completamente. De feito, non inactivar os priones supuxo unha transmisión desde os restos dun animal enfermo cara a outro san, o que supuxo a transmisión de EET cara a gando vacún, caprino e ovino, así como a carnívoros, especialmente os félidos, por todo o mundo.

Na actualidade, a categoría 1 reservouse case en exclusiva á prevención das EETs, coa finalidade de que estas vaian diminuíndo e mesmo desaparezan do panorama alimentario. Con todo, ese sistema non está relacionado co uso das fariñas de orixe animal. De feito, a inactivación dos subproductos cos que se obteñen esas fariñas podería dar lugar a un produto estable e seguro.

Quizais nun futuro póidase ver de novo o consumo destas na alimentación animal, pero para conseguir a súa aprobación será imprescindible que volva haber unha absoluta confianza en que os produtos empregados son completamente seguros para os animais, cousa que ata o momento é difícil de conseguir, basicamente polo rexeitamento que manifestan os consumidores. En canto ao material da categoría 2, unha excepción respecto dos subproductos é o estiércol dos animais. De feito, se o animal non presenta ningunha enfermidade manifesta, ese estiércol pode ser empregado de forma directa como abono orgánico. Este é a orixe dalgúns problemas que se están pondo de manifesto noutros países, especialmente en EEUU.

O emprego de abono orgánico sen tratamento algún pode dar lugar a unha transmisión de microorganismos patógenos desde as feces de animais portadores, non enfermos, cara aos consumidores deses alimentos biolóxicos. O caso máis claro é o de Escherichia coli Ou157:H7 en verduras e hortalizas, o que afectou a decenas de persoas en diferentes estados dese país. Por tanto, e de forma especial na agricultura ecolóxica, o control específico dos subproductos orgánicos é necesario para previr problemas nun futuro.

SUBPRODUCTOS E RISCO AMBIENTAL

Img harinapescado1
Os subproductos de orixe animal supoñen un serio risco desde o punto de vista da seguridade alimentaria. Con todo, o seu tratamento e posterior eliminación tamén poden dar lugar a problemas ambientais. De feito, a cantidade de residuos xerados é inxente, sobre todo se temos en conta a cantidade de animais consumidos cada ano, cada un dos cales poden chegar a producir dun 45% a un 60% de subproductos que hai que inactivar e destruír.

Toda esa cantidade producida, normalmente en forma de fariña, ocupa un espazo moito menor, pero aínda así a cantidade é tan importante que pode chegar a comprometer a viabilidade. Por iso, a incineración, especialmente nos fornos para a obtención de cementos e formigóns, ou o seu emprego para a obtención de biogás ou abonos pode ser unha solución, pero en todo caso parcial.

Estas solucións poden ser empregadas en países desenvolvidos, pero poden ser inviables naqueles que se atopan en vías de desenvolvemento. Nestes casos, poden utilizarse fariñas para a cría e engorde de gando, ou incuso subproductos non completamente inactivados, para o abonado de multitude de vexetais. É por iso que nun mundo globalizado, coa gran mobilidade de mercadoría entre todos os países, poden aparecer tamén perigos alimentarios derivados dunha contaminación inadecuada do medio ambiente.

En consecuencia, non só bastará co control da situación nos países da Unión Europea, senón tamén en todos aqueles de os que nos provemos de alimentos.

Bibliografía

  • Regulamento CE número 1774/2002, do Parlamento Europeo e do Consello, de 3 de outubro de 2002, polo que se establecen as normas sanitarias aplicables aos subproductos animais non destinados ao consumo humano (DO L 273, de 10 de outubro de 2002). Modificado por última vez polo Regulamento (CE) número 668/2004 da Comisión (DO L número 112 de 19 de abril de 2004).
  • Hsu WY, Simonne A, Jitareerat P. 2006. Fates of seeded Escherichia coli Ou157:H7 and Salmonella on selected fresh culinary herbs during refrigerated storage. J. Food Prot. 69(8):1997-2001

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións