Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

‘Superbacterias’ en alimentos

O uso excesivo de antibióticos en alimentación animal acelera o desenvolvemento de bacterias resistentes a algúns deles

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Xoves, 02deFebreirode2012

A Unión Europea prohibiu hai 10 anos o uso de antibióticos como aditivo habitual na alimentación do gando e animais de cría como promotores do crecemento e o engorde. Unha decisión definida como vangardista en seguridade alimentaria pero pouco imitada por outros países do mundo. O uso excesivo de antibióticos como as cefalosporinas acelera o desenvolvemento de resistencia a determinados antibióticos. A razón é simple: o contacto continuado das cepas de microbios a un axente bactericida como é un antibiótico establece unhas condicións tales que, se un só individuo muta e faise inmune ao seu efecto, non atopará competencia, dado que o resto de microorganismos desapareceron e xéranse todas as futuras poboacións a partir do resistente, que transmitirá a súa condición de “superbacteria” aos seus descendentes. Un estudo alemán demostra agora as negativas consecuencias do persistente abuso de antibióticos e da cría masiva e industrial de animais que provoca resistencias bacteriológicas en detrimento de a saúde dos consumidores.

Img patas
Imaxe: snowpea&bokchoi

Estímase que no ámbito europeo prodúcense unhas 25.000 infeccións ao ano con bacterias resistentes a antibióticos . Segundo datos recompilados pola Rede Europea de Vixilancia á Resistencia microbiana, con sede en Suecia, a resistencia a cefalosporinas aumentou dun 0,1% en 2000 ata o 4,3% en 2009 (segundo un estudo realizado con E.coli en pacientes holandeses). Así, a Axencia de Protección da Saúde, no Reino Unido, alertou o pasado ano acerca da proliferación neste país de infeccións causadas por cepas de E.coli resistentes a antibióticos como un risco sanitario emerxente ao duplicarse a súa incidencia no período 1994-2004. Un importante problema sanitario que nunca se deixou de lado pero que de novo toma protagonismo por mor dun recente estudo alemán segundo o cal máis da metade das mostras de pito analizadas en Alemaña teñen bacterias resistentes aos antibióticos.

Medida estadounidense

Pero non só preocupa en Europa. Tamén a Administración de Drogas e Alimentos (FDA) de EEUU está alarmada pola crecente ameaza dos microorganismos resistentes, polo que limitou o uso de certos antibióticos no gando, os porcos e as aves de curral. Segundo algunhas fontes, ata o 80% dos antibióticos utilizados neste país fornécense a animais de cría sans. A nova prohibición, que entraría en vigor en abril de 2012 e que se aplicaría ao gando, os porcos, os pitos e os pavos, ten entre os seus obxectivos reducir o risco de resistencia á cefalosporina e limitar o seu uso. Segundo avalan os expertos deste país, esta medida axudará a previr o desenvolvemento de resistencia bacteriana a esta clase de medicamentos.

As cefalosporinas son unha clase de antibióticos moi utilizados e vitais no tratamento dunha gran variedade de infeccións en humanos. O seu uso xeneralizado nos animais de cría leva a cabo co fin de previr certas infeccións que poden á súa vez atrasar o crecemento dos animais xa que combatelas cústalles enerxía, polo que se utilizan como aditivos de crecemento. Con todo, o uso destes antibióticos tamén leva ao xurdimento de cepas de bacterias resistentes aos antibióticos. Por tanto, e segundo estes especialistas estadounidenses, a decisión da FDA é moi sabia, e axudará a previr a aparición de resistencia bacteriana e así asegurará que esta clase de antibióticos sexa eficaz para o tratamento de infeccións en humanos.

“Superbacterias” en pitos alemáns

Unha mostraxe realizada por unha organización alemá nos supermercados e tendas de cinco grandes poboacións deste país (Berlín, Hamburgo, Colonia, Nuremberg e rexión de Stuttgart) demostra as negativas consecuencias do persistente abuso de antibióticos e da cría masiva e industrial de animais que provoca resistencias bacteriológicas en detrimento de a saúde dos consumidores. Segundo estas mesmas fontes, a crianza avícola intensiva implica ter a un número cada vez maior de animais nun espazo demasiado reducido, algo que só é posible se se utilizan grandes cantidades de antibióticos.

Con todo, este informe é, para moitos, incluídos os seus propios autores que así o recoñecen, pouco representativo da situación real tanto en Alemaña como noutros países da UE, polo que non hai que ser alarmista. A falta de criterio científico e estatístico, dado o escaso número de mostras analizadas, foi o argumento esgrimido por algúns sectores vinculados, avalando as boas prácticas na cría intensiva de aves neste país. Con todo, as autoridades alemás xa revelaron a súa intención de realizar un estudo máis profundo sobre o tema e tomar as pertinentes medidas.

As “superbacterias” son capaces de romper as moléculas de certos antibióticos e desactivalos

O obxecto sería reducir os riscos derivados da cría intensiva de aves e da posible utilización de medicamentos como antibióticos e minimizar o seu uso. Segundo a organización ecoloxista que realizou o estudo, en Alemaña empregaríanse ao redor de 785 toneladas de antibióticos ao ano na gandaría e a cría de animais de granxa. O Ministerio de Agricultura alemán propón presentar esta semana un proxecto para modificar a lei que regula o uso de medicamentos co obxecto de que os estados federados teñan mellores posibilidades de controlar a utilización de antibióticos.

As bacterias resistentes atopadas nas mostras de carne de pito, chamadas coloquialmente “superbacterias” pola súa natureza invulnerable, foron E.coli produtoras de encimas ESBL (Estendede Spectrum Beta-Lactamase) capaces de romper as moléculas de certos antibióticos como cefalosporinas e penicilinas desactivándoos, e Staphylococcus aureus resistentes á meticilina MRSA (Methicillin resistente S.aureus). Dúas bacterias que poderían desenvolver unha infección en humanos e constituír un elevado risco sanitario para o potencial consumidor. De ser transmitidas ás persoas, a súa condición de resistentes a determinados antibióticos dificultaría o seu tratamento e eliminación e faríanse perigosas en grupos de risco como nenos, anciáns ou enfermos crónicos.

Hai que ter en conta que a carne de pito consómese cociñada baixo intensa calor que aseguraría a súa higienización, é dicir, a eliminación do alimento destas superbacterias, resistentes ao antibióticos pero non á calor extrema. De aí a importancia de cociñar a fondo o produto e garantir temperaturas de seguridade no seu interior. O risco real estaría nunha presunta contaminación cruzada con outros alimentos de consumo en cru, ben mediante contacto directo ou a través das propias mans do manipulador ou das ferramentas de cociña tales como coitelos, táboas de cortar e mesmo trapos.

CONCIENCIA MUNDIAL

Dá a casualidade de que a Organización Internacional da Saúde Animal (OIE) alertou hai pouco do risco que o mal uso dos antibióticos nos animais pode favorecer a proliferación de bacterias resistentes aos mesmos e anunciou que este será un dos seus desafíos para o ano 2012. Esta organización revelou que un centenar de países no mundo non teñen a regulamentación adecuada sobre o uso dos antibióticos nos animais, e engadiu que os antibióticos son un tesouro que hai que preservar. A súa utilización é, segundo estes especialistas, esencial para ter unha produción animal suficiente que permita alimentar á poboación humana, mentres que un uso inadecuado nalgúns países favorece a aparición de bacterias resistentes, unha consecuencia que tamén se produce nos seres humanos.

Os responsables da OIE sinalaron que, polo momento, non se estableceu o traspaso de bacterias resistentes de animais ao ser humano, pero que se trata dunha eventualidade que non se pode descartar. Incidencia que, debido á globalización actual, resultaría moi perigosa, aínda no caso de producirse nun lugar remoto. Así, a concienciación sobre o adecuado uso dos antibióticos debe ser colectiva. Ademais deste aspecto cultural, deberá velarse para evitar a fraude e proliferación da venda de produtos veterinarios falsificados, práctica habitual en determinados países en vías de desenvolvemento, onde as doses reais non se corresponden coas indicadas nos prospectos, o que aumenta o risco de aparición de bacterias resistentes. A isto hai que engadir o incremento da venda de antibióticos a través de Internet, onde o control das autoridades é máis complicado.

RSS. Sigue informado

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións