Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Susana Monereo, endocrinóloga do Hospital Universitario de Xetafe

«A regra de ouro para poder adelgazar é non ter fame»

Os índices de obesidade en todo o mundo continúan aumentando. A pesar de que a xente xa empezou a tomar consciencia de que se trata dunha enfermidade, converterase «probablemente na causa máis importante de morte evitable», afirma Susana Monereo, xefa da sección de Endocrinoloxía e Nutrición do Hospital Universitario de Xetafe.

Imaxe: Alberto Sáinz

Monereo foi tallante na súa intervención na Universidade Internacional Menéndez Pelayo (UIMP), en Santander, durante a celebración o pasado mes de setembro dun encontro entre expertos europeos sobre seguridade alimentaria e nutrición. «Hoxe sabemos que a obesidade en España é a segunda causa de morte evitable e potencialmente prevenible despois do tabaquismo. E como o tabaquismo tende a diminuír, a obesidade probablemente será a causa máis importante de morte evitable». Monereo dá consellos, explica causas e repasa algúns dos tópicos sobre esta enfermidade convertida en epidemia.

A xente non se volveu obesa dun día para outro e con todo parece que a epidemia actual de obesidade pillou a todos un pouco por sorpresa.

É verdade que a obesidade creceu moito no últimos vinte anos e que a epidemia nos estalou nas mans. Isto débese a dúas cousas. A enfermidade empezou a xurdir como epidemia nos anos cincuenta, pero os estudos que desvelaron que a obesidade é unha enfermidade e as súas reviravoltas coñécense desde fai só dez ou doce anos. Iso atrasou a concienciación do problema.

Xa está a xente tomando consciencia?

Si, pero é unha campaña longa. Creo que hai moita xente consciente de que a obesidade é unha enfermidade, pero que non é capaz de vencela.

Pero no caso de nenos pequenos que comen moitos doces e pastelería, aí non son eles, senón quen os coidan.

Estamos a ver que os sectores máis afectos de obesidade son os de nivel cultural máis baixo, e probablemente sexa a educación o que fai que ti ensines ao teu fillo a comer ben. As causas que conducen á obesidade son moitísimas, van desde o tempo libre que lle poidas dedicar á alimentación ata a cultura e a parte xenética, que é moi importante. Pero para que esa herdanza maniféstese fai falta que os factores ambientais promóvana. Ademais, unha vez que a obesidade aparece a célula graxa «enferma», e iso fai que se perpetúen os mecanismos para manterse obesos.

Canta xente ten éxito tras un tratamento para adelgazar?

Non me gusta ser catastrofista, pero as cifras que temos é que o 90% das persoas que empezan unha dieta recuperan o peso ao cinco anos.

Refírese a unha dieta controlada por un médico.

«O 90% das persoas que empezan unha dieta recuperan o peso ao cinco anos»Si, o fenómeno é aínda máis rechamante cando non se fai un tratamento regulado, senón que se comete calquera barbaridade ou unha dieta milagre. Entón non só o peso recupérase máis rápido, senón que se recupera moito máis. Calquera tratamento da obesidade ten que pasar por un cambio nos hábitos, non para comer moito ou pouco, senón para comer distinto. Tamén os hábitos de vida. Unha persoa pode facer a dieta máis equilibrada do mundo, pero se non cambia a súa forma de pensar e de actuar fronte aos alimentos, recuperará ese peso.

Cal é a maneira correcta de pensar?

O primeiro é que o peso non se mantén só. Hoxe, nun ambiente que favorece tanto a obesidade, xa non podemos confiar en que por facer unha dieta o peso váisenos a quedar así; hoxe en día só manteñen o peso as persoas concientes de que hai que facer esforzos por mantelo. Isto é moi importante. Os hábitos que cambiaches durante a dieta tes que mantelos.

Hai quen di que precisamente para non engordar o que hai que facer é non facer dieta.

É que a regra de ouro para poder adelgazar é non ter fame. O máis importante é comer ben, non saltarse as comidas e comer de case todos os grupos de alimentos. E son moi importantes os hidratos de carbono. Pero hidratos de carbono de combustión lenta: unha verdura, unha froita… Son alimentos que masticas, que comes máis lento, e que ves volume. E enchen os depósitos de glicosa, porque cando os depósitos de glicosa baléiranse, cada catro ou cinco horas, aparece a fame, fame da xustificada.

Iso de que hai xente que come de todo e non engorda é un mito.

Hai excepcións, pero a maioría dos que non engordan, cando analizas o que comen ao longo dun período, ves que axustan moi ben o que comen co que gastan. En xeral, neste ambiente en que os alimentos son baratos, a actividade física é tan baixa, como non fagamos un esforzo continuo para coidar o peso, este aumentará.

Non deriva ese esforzo nunha obsesión?

Si, iso é o triste. Cando esa obsesión non a podemos controlar, e se cadra estamos a cometer erros sistemáticos crendo que o estamos facendo ben e en cambio estamos a engordar. Por exemplo, a teima para comer moita ensalada. Está moi ben, pero hai que comer outras cousas. A ensalada normalmente aderézase con aceite, que son moitas calorías. Pero non leva hidratos de carbono, co cal ao cabo dun tempo imos ter moita fame e imos picar. Ese tipo de erro, de non saber que estás a facer mal, xera unha ansiedade enorme, e ao final te acabas metendo unha chea do que non debes e entras nun círculo vicioso moi perigoso, que acaba levando aos trastornos da alimentación.

Segue sendo crecente a curva de pacientes con trastornos da conduta alimentaria?

Vai en aumento a cantidade de persoas cunha conduta non de bulimia pura, senón todo o camiño que hai entre o que empeza a comer con ansiedade e acaba dándose cheas ou se levanta a comer pola noite. A maioría de casos teñen que ver coa ansiedade. Doutra banda, hai moitos problemas que confundimos coa fame: se estamos tristes comemos…

Canto se sabe dese vínculo corpo-mente nas ganas para comer?

Moito. Hoxe sabemos que as sensacións de fame e saciedade prodúcense no sistema nervioso central e están reguladas polas mesmas sustancias que regulan a emoción. Por exemplo, niveis baixos de serotonina producen fame, e cando se fornecen fármacos, esa fame, sobre todo a ansiedade por hidratos de carbono, mellora.

Ata que punto entón pode curarse a obesidade con ansiolíticos?

É importante diferenciar cal é o problema de base. Se a persoa o que ten é un trastorno ansioso, tratando a ansiedade ou curando o problema de base mellorará a súa forma de alimentarse.

A obesidade deberían entón tratala os psicólogos?

Non tratala, pero si ser unha parte importante no tratamento. De feito os equipos son cada vez máis multidisciplinares. Hai unha parte da sociedade, máis mulleres que homes, cun trastorno psiquiátrico leve, que non están conformes coa súa imaxe e comen para acougar esa ansiedade, o que lles fai engordar máis, e así entran nun círculo vicioso.

Que casos ve na súa consulta?

Nós vemos os máis graves, e claro que hai moita xente que temos que mandar ao psicólogo ou ao psiquiatra porque teñen moita ansiedade e comen dunha maneira desaforada. Vémolo moito nos nenos. Os nenos con grandes obesidades comen coma se non tivese fondo, moi rápido, cunha gran ansiedade.

Por que lles pasa iso? Hai un patrón claro de condutas, de tipo de familia ou colexio, por exemplo?

Non. Hai nenos con pais preocupadísimos. Por exemplo, vemos que se tes unha alteración nos péptidos que regulan a saciedade, pois necesitas saciarche doutra maneira. Se ese neno vivise nun medio onde non houbese alimentos, aguantaríase.

O TRATAMENTO FARMACOLÓXICO DA OBESIDADE

Para Susana Monereo, endocrinóloga do Hospital Universitario de Xetafe, «a vía futura de tratamento da obesidade é farmacolóxica». Refírese a fármacos capaces de remediar as alteracións xenéticas que conducen á obesidade. Pero non hai que enganarse. «O fármaco que che permita comer de todo e non engordar, un que adelgace mágicamente, non existe e non vai existir en moito tempo», sinala a experta.

Serán, idealmente, fármacos que regulen os mecanismos fisiológicos de control da saciedade, pero moi específicos para cada paciente. Mentres cheguen, «o punto crave está en previr a obesidade. O mellor consello é previr. Como? Con educación fisica, alimentaria… en todos os ámbitos á vez. Non podes ensinar a comer e logo que o neno pase o intre vendo a tele».


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións