Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Trazabilidad e calidade alimentaria

O control da seguridade alimentaria na UE corresponde desde 2003 á Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria, así como ás distintas axencias estatais ou autonómicas, no caso español. Por outra banda, a partir de 2005 todas as empresas alimentarias deberán contar obrigatoriamente cun sistema de trazabilidad perfectamente implantado. Ambos os aspectos centraron o Encontro Europeo que sobre esta temática celebrouse recentemente na Rioxa.

Seguridade, Trazabilidad e Calidade Alimentaria foron os temas básicos tratados durante os pasados días 26, 27 e 28 de marzo no V Encontro Europeo que sobre esta temática celebrouse na Rioxa. Na presente edición, e a diferenza de convocatorias previas, destacou a presenza de representantes de novos organismos públicos de control da seguridade alimentaria, antes inexistentes, como a Axencia Española de Seguridade Alimentaria e a Axencia de Seguridade Alimentaria Europea.

O consumidor demanda produtos sans e seguros, pero que tamén sexan producidos eticamente e dunha forma respectuosa co medio ambiente

Destacaron, así mesmo, o tratamento especial que se deu á trazabilidad, dado que no ano 2005 todas as empresas alimentarias deberán contar obrigatoriamente cun sistema de trazabilidad perfectamente implantado; e a xestión das situacións de crises alimentarias entre produtores e distribuidores de alimentos.


O control a través das Axencias de Seguridade Alimentaria


O control da seguridade alimentaria no ámbito da UE corresponde, desde 2003, á Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria, as Axencias de Seguridade Alimentaria dos diferentes Estados membros, e as Axencias de Seguridade Alimentaria que creen as comunidades autónomas no ámbito das súas respectivas competencias. Entre as súas funcións esenciais están garantir que os produtos que se pon en circulación no ámbito da UE sexan seguros. “A seguridade alimentaria é un dereito dos cidadáns e representa un valor engadido que debe introducirse na práctica diaria”, tanto a nivel de produción, como de elaboración, manipulación, distribución e comercialización de alimentos. Así o destacou o Subdirector Xeral de Xestión de Riscos Alimentarios da Axencia Española de Seguridade Alimentaria, Óscar Hernández Prado, durante a súa intervención.

Un aspecto esencial que determinará a eficacia do control da seguridade alimentaria estará baseado na coordinación adecuada que se realice entre as diferentes Axencias de Seguridade Alimentaria. Neste sentido, aínda non é momento de realizar balance dunha situación que é inicial e transitoria á vez, pois a Axencia española levaba funcionando desde hai apenas uns meses (desde novembro de 2002), e a nivel autonómico, aínda se está pendente da posta en marcha de distintas axencias como a catalá, cuxa andaina se espera que se inicie ao longo do mes de abril deste ano.


A Axencia Española de Seguridade Alimentaria, como órganismo autónomo, adscrito ao Ministerio de Sanidade e Consumo, pretende implantar un concepto integral de seguridade alimentaria (da granxa á mesa). A súa función principal é previr todas aquelas consecuencias que puidesen afectar á saúde pública derivada do consumo de alimentos a partir da aplicación do chamado método técnico-científico. É o denominado método de “análise de riscos” (que non de análises de perigos), e que debe desenvolverse nas súas distintas fases de avaliación, xestión e comunicación de riscos.


Desde a Axencia Española de Seguridade Alimentaria apuntouse que en canto á primeira fase de avaliación do risco en España estase aínda moi lonxe de Estados Unidos, país pioneiro na investigación sobre os riscos alimentarios. Con respecto á segunda fase, a de xestión do risco, precisouse que a Administración debe contar e estar adecuadamente conectada con todos os sectores implicados (especialmente coa industria alimentaria) a fin de adoptar todas aquelas medidas que sexan precisas paira eliminar ou minimizar o risco. E ao fío desta explicación sinalouse que a seguridade alimentaria é un “valor engadido dos países desenvolvidos”, por canto nos países en desenvolvemento a seguridade alimentaria vén referida exclusivamente á posibilidade de obter alimentos. Polo que refire á terceira e última fase, destacouse que a comunicación do risco é a tarefa que resulta ás veces máis difícil de acometer, por canto a información que debe ofrecerse ao cidadán debe ser detallada, completa e cunha linguaxe moi próxima a este.


Integración e trazabilidad


A trazabilidad implica coñecer as condicións dun produto en todas as fases que transcorren desde a granxa á mesa

Desde a Axencia Española de Seguridade Alimentaria destacouse como uno dos aspectos máis relevantes que debe acometerse a partir de agora, o da integración, paira o que se precisa dunha adecuada “coordinación interterritorial” (de todas as administracións), intersectorial (da granxa á mesa) e interestatal (todos os departamentos do Estado). Non cabe dúbida de que estamos nunha vía sen retorno cara a un concepto integral da seguridade alimentaria, que vai precisar dunha actuación da Axencia Española de Seguridade Alimentaria baseada na aplicación duns principios xerais como o de precaución, e de protección da saúde e do interese público xeneral.


Por parte do representante do Ministerio de Agricultura (MAPA) na Axencia Europea de Seguridade Alimentaria, Carlos Escribano Moura, fíxose especial fincapé sobre a relación entre a Política Agraria Común (PAC) e a Seguridade Alimentaria: “a seguridade alimentaria tamén é PAC”, dixo. E é que a reforma do modelo de agricultura europeo, a medio prazo, levaranos a novas esixencias da PAC, como son a seguridade alimentaria integral, o benestar animal e a ecocondicionalidad.


Na situación actual o consumidor quere saber como se procesaron e obtido os alimentos; e esixe, cada vez máis, una calidade integral do produto alimenticio que consome, é dicir, demanda que os produtos sexan por unha banda sans e seguros, pero que tamén sexan producidos eticamente e dunha forma respectuosa co medio ambiente. Neste sentido, a produción ha de orientarse cara ás novas demandas do consumidor; e iso vai requirir dun control integral da produción, é dicir, a trazabilidad do produto, na que se deben ter en conta as condicións de hixiene e sanitarias das explotacións, identificación total de provedores e alimentos, control de movementos, mostras de granxa, control da alimentación animal, e etiquetaxe integral, entre outras cuestións.


O consumidor, coa adopción das novas medidas lexislativas e de reforma do modelo de agricultura europeo, vai obter maiores garantías sobre a calidade dos produtos e dos procesos de produción utilizados, así como información adecuada sobre a dispoñibilidade e características destes produtos.

A XESTIÓN DUNHA CRISE ALIMENTARIA

Por parte do representante de AECOC (Asociación Española de Codificación Comercial) e de PULEVA FOODS presentouse no encontro da Rioxa o Manual de Xestión Coordinada de Crise entre Industria e Distribución Alimentaria. A necesidade de contar cun Manual destas características está propiciada por varios factores, entre os que destacan os seguintes: un consumidor cada vez máis preocupado pola saúde, un escenario legal cada vez máis esixente e una crecente capacidade de influencia dos medios de comunicación.

A definición que ofrece o citado manual sobre crise alimentaria é a seguinte: “Situación extraordinaria que afecta á seguridade alimentaria e á súa percepción por parte do consumidor, e leva cambios nas decisións de consumo”. Desde AECOC exponse a seguinte recomendación: as empresas deben estar preparadas aínda en situacións nas que non hai crises, a fin de poder xestionala adecuadamente paira cando se produza.

Os escenarios posibles das situacións de crises poderían definirse a partir da relación dunha empresa da industria alimentaria cun distribuidor; una empresa da industria alimentaria con varios distribuidores alimentarios ou varias empresas da industria alimentaria cun distribuidor alimentario; ou varias empresas da industria alimentaria con varios distribuidores alimentarios.

Ao obxecto de abordar a crise, recoméndase formalizar un Comité de Seguridade Alimentaria integrado por varias empresas paira optimizar todas as actividades e as relacións entre os participantes da cadea alimentaria e paira maximizar a seguridade ante crises alimentarias e a súa percepción por parte do consumidor.

Como primeiro punto do manual topámonos co denominado Código Ético de actuación en situacións de crises alimentarias. Como cuestión previa establécese o cumprimento da lexislación vixente e ter como obxectivo prioritario a seguridade dos produtos. E comprométense a seguir toda una serie de principios éticos, que van desde a cooperación e actuación coordinada, até a non utilización das situacións de crises como apoio paira as accións de mercadotecnia que afecten de forma negativa a devandita situación de crise, entre outros.

O Manual incorpora tamén aspectos preventivos. Por iso recomenda que “toda empresa estea preparada con procedementos preestablecidos paira poder actuar en caso de crise iniciada”; aínda que antes de calquera actuación, recomenda dous procesos crave: “a identificación e confirmación da crise e a clasificación da mesma”.

Entre os aspectos máis importantes que destaca o manual sobre unha crise está a comunicación. Dise que pode converterse nun factor esencial paira una boa xestión da crise, pois aínda que non pode evitala, si que pode mitigar os seus efectos e evitar alarma social cando non sexa necesario. Entre as regras de ouro da comunicación apúntase una básica: “Protexer o valor máis prezado da empresa, que son os consumidores, paira conservar a credibilidade e reputación da empresa”.

En caso de ter que xestionar unha crise alimentaria o Manual recomenda que as empresas teñan una dobre actuación: a xestión interna coa formalización de gabinetes de crises; e a coordinación co resto dos afectados a través do que se denomina Comité de Coordinación da Crise.

O Comité de Coordinación da Crise ten asignadas varias funcións “relevantes”. Entre outras:

  • a designación do coordinador do Comité,
  • a realización dun censo de empresas afectas pola crise,
  • solicitar información científica,
  • decidir sobre a necesidade de solicitar apoios externos,
  • designación dun portavoz ante os medios de comunicación,
  • definir estratexia e táctica de comunicación externa,
  • analizar a evolución da crise e reclasificar,
  • elaborar un informe sobre a posible evolución da crise,
  • definir un plan concreto sobre fluxos de mercadorías, e
  • declarar o fin da crise.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións