Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Trazabilidad e etiquetaxe dos transxénicos en España

A norma española sobre etiquetaxe e trazabilidad entrou en vigor o pasado mes de abril
Por Juan Ramón Hidalgo Moya 7 de Xullo de 2003

A norma española sobre transxénicos ordena que a etiquetaxe dos produtos ou compoñentes que conteñan organismos modificados xeneticamente determínese reglamentariamente. A previsión regulamentaria aínda non foi cumprimentada.

O pasado 26 de abril de 2003 España aprobou a Lei pola que se establece o réxime xurídico da utilización confinada, liberación voluntaria e comercialización de organismos modificados xeneticamente. A norma española ordena, entre outras cuestións, que os requisitos de etiquetaxe dos produtos ou compoñentes de produtos comercializados que conteñan organismos modificados xeneticamente ou una combinación deles determínese reglamentariamente.

A previsión regulamentaria española aínda non foi cumprimentada, e haberá que esperar aínda algún tempo máis para que iso leve a cabo. Á espera de acontecementos lexislativos anunciados, e polo que respecta a determinados alimentos e ingredientes alimenticios que conteñen aditivos e aromas modificados xeneticamente ou fabricados a partir de organismos modificados xeneticamente (OMG), a cuestión resólvese co disposto en regulamentos comunitarios específicos aprobados en 1998 e en 2000, basicamente, a máis diso outras normativas máis específicas.

Con todo, haberá que estar atentos ao que o noso lexislador máis inmediato xa puxo en marcha paira emendar a situación. Por unha banda, a Comisión Europea, e por outro, o Parlamento Europeo e o Consello, teñen en fase de tramitación senllas Propostas de Regulamentos, una sobre alimentos e pensos modificados xeneticamente, e outra, relativa a trazabilidad e etiquetaxe dos OMG. Una vez aprobadas, a implantación desde a orixe dun sistema de trazabilidad eficaz vai proporcionar una completa información sobre o produto final que vai poder porse a disposición do consumidor.

No caso dos OMG, trazabilidad e etiquetaxe vanse a complementar perfectamente paira salvagardar «aparentemente» dous dereitos básicos do consumidor: o dereito á información, e o dereito á saúde e á seguridade con respecto aos produtos que consome.

A política de información da UE

A eficacia do control e da veracidade das etiquetas dependerá da responsabilidade dos operadores económicos

A necesidade de informar o consumidor sobre a presenza de OMG a través da etiquetaxe do produto final é una opción genuinamente europea que impide, de momento, una armonización mundial sobre a comercialización deste tipo de alimentos, como así se pretende desde Estados Unidos ou outros países da súa contorna.

A información que se ofrece ao consumidor final sobre a presenza de alimentos transxénicos ou provenientes de OMG constitúe hoxe en día una das maiores problemáticas entre ambos os espazos económicos. E é que a UE o tivo sempre ben claro: os alimentos transxénicos que son importados desde terceiros países deben ser previamente identificados.

Desde Europa a información ao consumidor converteuse nun auténtico cabalo de batalla a través do cal se xustificaron distintas regulamentacións. Entre outras, a esixencia de contidos mínimos nas etiquetas achega do contido de OMG e trazabilidad, una norma que xa recibiu un ditame favorable por parte do Parlamento europeo, pero que está pendente aínda de que se aprobe o seu regulamento.

As razóns esgrimidas paira iso foron dúas fundamentalmente: seguridade alimentaria e información ao consumidor. En canto á primeira delas, desde Europa manifestouse a necesidade de realizar máis estudos paira descartar un potencial perigo paira a saúde humana a longo prazo. E con respecto á segunda, quíxose respectar un dereito fundamental dos consumidores europeos a estar informados as características dos produtos que se pon á súa disposición, a fin de que poidan libremente decidir sobre a súa aceptación ou rexeitamento.

Trazabilidad e etiquetaxe

A Proposta de Regulamento do Parlamento Europeo e do Consello sobre trazabilidad e etiquetaxe de OMG atópase moi avanzada. O pasado 2 de xullo de 2003 o Parlamento Europeo emitiu o seu preceptivo ditame sobre as dúas propostas presentadas pola comisión. Nela ponse de manifesto que una política eficaz neste ámbito constitúe una «rede de seguridade» no caso de que se produzan efectos adversos imprevistos. Neste sentido considera de vital importancia conservar e transmitir toda aquela información relativa aos OMG e os produtos producidos a partir destes en todas as fases da súa comercialización.

O interese da Comisión céntrase ademais na necesidade de que este fluxo de información, que debe aparecer no produto final, non se interrompa ao longo da cadea alimentaria. Por iso propón como complemento á necesidade de conservar certa información, a implantación dun sistema de trazabilidad adecuado. A implantación dun sistema eficaz de trazabilidad ademais vai poder facilitar a tarefa de control e comprobación das indicacións que a normativa prevé paira a etiquetaxe dos produtos.

INFORMACIÓN OBRIGATORIA

Img seguridad2A Proposta de Regulamento crea un marco harmonizado que amplía as obrigacións dos operadores económicos de alimentos, dado que a partir da súa aprobación deberán instaurarse sistemas e procedementos paira poder determinar de quen proceden os produtos e a quen se fornecen; e doutra banda, deberán transmitir información concreta que indique se un produto contén OMG e cales son, ou si está producido a partir de OMG.

A información obtida deberá conservarse durante un período de cinco anos e deberá estar en condicións de pola a disposición das autoridades competentes que a soliciten, aínda que non se especifica a forma en que ha de transmitirse e conservarse dita información. A eficacia do control oficial e da veracidade do contido presente na etiquetaxe vai depender dunha actuación responsable de todos aqueles operadores económicos involucrados na primeira fase da cadea alimentaria.

Todos eles están obrigados a transmitir e conservar a información mencionada desde que se produce o OMG e comercialízase por primeira vez até a súa utilización final como alimento ou penso ou paira ser procesado. A información obtida sobre a identidade dos OMG contidos nun produto na primeira fase da súa comercialización é esencial paira garantir a totalidade do sistema.

A Proposta de Regulamento esixe que os operadores económicos transmitan e conserven información relativa aos OMG en todas as fases de comercialización do produto, mesmo cando se trata de produtos preenvasados, nos que deberán facer constar a seguinte indicación: «Este produto contén organismos modificados xeneticamente». No caso de que se trate de produtos que non estean envasados (incluídos os que se distribúen a granel) deberá transmitirse esa información xunto co produto, por exemplo, achegando documentación adecuada. Dita información non só facilitará a etiquetaxe do produto final, senón que no caso de que se observasen efectos imprevistos poderá retirarse una vez comercializado, evitando consecuencias negativas paira a saúde das persoas.

As dúbidas externas

A fin de paliar as dúbidas que puidese existir sobre os produtos importados de terceiros países, e especialmente sobre os produtos básicos a granel que poidan conter una mestura descoñecida de OMG, a Proposta establece a obrigación paira os operadores que importen á UE esas mercadorías de especificar si conteñen OMG e a súa identidade.

Esta obrigación trasladarase aos importadores paira o suposto de que os exportadores non poidan facilitar dita información, probablemente a través de mostraxes e análises dos produtos que deberán reflectirse en posteriores directrices harmonizadas en toda na Comunidade.

Bibliografía
NORMATIVA

  • Lei 9/2003, de 25 de abril, pola que se establece o réxime xurídico da utilización confinada, liberación voluntaria e comercialización de organismos modificados xeneticamente. BOE de 26 de abril de 2003.
  • Proposta de regulamento do Parlamento europeo e do Consello relativo á trazabilidad e etiquetaxe dos organismos modificados xeneticamente e a trazabilidad dos alimentos e pensos producidos a partir destes, e polo que se modifica a Directiva 2001/18/CE. Diario Oficial número C 304 E de 30 de outubro de 2001.
  • Regulamento (CE) nº 1139/98 do Consello de 26 de maio de 1998 relativo á indicación obrigatoria, na etiquetaxe de determinados produtos alimenticios fabricados a partir de organismos modificados xeneticamente, de información distinta da prevista na Directiva 79/112/CEE. Diario Oficial número L 159 de 03 de xuño de 1998.