Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Tóxicos por exceso

Algunhas sustancias e alimentos inocuos en si poden actuar como tóxicos en cantidades excesivas

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Xoves, 22deXaneirode2009

Cando pensamos en sustancias nocivas para a saúde identificámolas con toxinas ou velenos que en cantidades máis ou menos pequenas alteran o normal funcionamento dun organismo, provocándolle danos e mesmo a morte. Con todo, hai sustancias, en principio tan necesarias e inocuas como a auga, que poden, inxeridas en grandes cantidades, ter o mesmo efecto nocivo que unha toxina. Este efecto de toxicidade por exceso é aplicable tamén ao sal e mesmo a algúns nutrientes dos alimentos que en cantidades elevadas actúan como tóxicos para o organismo.


Toxinas e doses son dous conceptos estreitamente unidos. Por definición, unha toxina ou veleno é unha sustancia que, incorporada a un ser vivo en pequenas cantidades, é capaz de producir graves alteracións funcionais, e mesmo a morte. Para os responsables en materia alimentaria resulta un laborioso traballo establecer as doses de seguridade (nalgúns casos, ausencia total) e marxes admisibles, tanto das sustancias tóxicas como das potencialmente tóxicas en certas circunstancias, ou para determinados grupos de poboación, para logo poder limitalas e regulalas legalmente.

Estes estudos, tan necesarios, establecen as cantidades de determinadas sustancias que poden conter os alimentos sen que o seu consumo sexa nocivo para a saúde, cantidades que son reevaluadas e modificadas se é necesario cada vez que novos traballos suxiren ou achegan novos datos sobre elas. Con todo, tamén existen sustancias tan aparentemente inocuas como a auga , as vitaminas liposolubles ou o sal común que, sen ser tóxicos no sentido estrito da palabra, poden actuar como tales en cantidades moi elevadas, provocando graves danos ao organismo e mesmo a morte.

O caso da auga

O noso organismo está formado por auga nunha porcentaxe moi importante. Este elemento, considerado como un nutriente, é necesario para un correcto funcionamento. Aínda que as recomendacións de consumo varían en función da dieta, o tipo de actividade, a época do ano ou situacións especiais como a lactación, o seu consumo saudable sitúase entre un litro e medio e dous litros de inxesta diaria. Hai que ter en conta que unha dieta equilibrada proporcionaría a través dos alimentos unha cantidade algo inferior a esta, polo que as necesidades totais do noso organismo (ao redor de tres litros), estarían totalmente cubertas.

Con todo, este consumo pode ser anormalmente aumentado en determinadas circunstancias, como un réxime de adelgazamento sen control profesional ou seguindo as recomendacións de persoal non cualificado. O consello sería beber “abundante” auga para depurar o organismo e inxerir menos alimentos calóricos. O termo abundante pode converterse nunha cantidade tal que colapse o organismo chegando a orixinar danos e mesmo a morte, polo que a esas doses excesivas a auga actuaría como unha toxina.

A auga é o compoñente máis importante do noso organismo e o medio no que levan a cabo todas as reaccións bioquímicas necesarias para a vida. Actúa como disolvente e substrato para as reaccións metabólicas e é necesaria para estruturar as células e os tecidos. É esencial para o funcionamento de todos os nosos órganos e intervén nos procesos de dixestión, absorción, metabolismo e transporte de nutrientes e outras sustancias do noso corpo. Tamén é o vehículo de eliminación de residuos. Ademais, regula a nosa temperatura corporal e mantén o equilibrio dos líquidos intra e extracelulares compensando a presión osmótica. Todos estes procesos poden verse alterados se a cantidade de auga é anormalmente elevada.

En casos extremos de gran inxesta, como dietas sen control, actividade deportiva moi intensa, trastornos hormonais ou desequilibrios psicolóxicos que provocan potomanía, é dicir, un consumo excesivo e compulsivo de auga, pódese producir unha intoxicación por auga. Entón o organismo vese alagado por este elemento, o que provoca que sodio e outros electrolitos como potasio, magnesio ou moléculas orgánicas dilúanse alterando o funcionamento do organismo e colapsando perigosamente as funcións vitais (respiración, función cardíaca ou función cerebral), o que pode provocar a entrada en coma e mesmo a morte.

Este proceso de intoxicación por auga ou hiperhidratación vese agravado nos casos de gran consumo en pouco tempo, xa que os sistemas que regulan o equilibrio hídrico do organismo son incapaces de realizar a súa función e manter os niveis normais de electrolitos no organismo.

Normalmente, os expertos apuntan o problema contrario, porque en xeral o consumo de auga entre a poboación é baixo. Con todo, e precisamente debido a este afán por relacionar a auga cun estilo de vida saudable, pódense chegar a cometer excesos no seu consumo. Os especialistas tamén indican que, aínda que en circunstancias normais a inxesta de auga está determinada pola sensación de sede, cando esta se produce o organismo xa está a sufrir un inicio de deshidratación, polo que resulta conveniente, especialmente entre nenos e anciáns, anticiparse a esta chamada de alerta.

O sal

O caso contrario sería un elevado consumo de sal en pouco tempo. A cantidade de sodio, un nutriente mineral necesario para o noso organismo, aumentaría perigosamente modificando o equilibrio hidrosalino e a súa proporción con outros minerais como o potasio e alterando funcións vitais como o correcto funcionamento do corazón, o que provocaría un colapso. Non estariamos a falar dun consumo de sal na dieta superior ao recomendado, este provocaría hipertensión arterial e risco de desenvolver enfermidades cardiovasculares a medio e longo prazo.

Estariamos a falar dun achegue puntual en exceso que actuaría como un tóxico por provocar unha cantidade anormalmente elevada de sodio no organismo. Os nenos son moito máis vulnerables ao exceso de sodio que os adultos xa que teñen menor capacidade para regulalo. Por esta razón, é importante non fornecer bebidas para deportistas ricas en sales a nenos pequenos con obxecto de axudarlles a reporse, por exemplo, dun proceso de deshidratación por vómitos e/ou diarreas, xa que poden resultar perigosas e causarlles unha intoxicación. Hai solucións rehidratantes específicas formuladas para ese fin e adaptadas á súa idade que se poden adquirir nas farmacias.

PREPARADOS VITAMÍNICOS

Img alimentos1
Algúns nutrientes, como as vitaminas liposolubles, presentes en pártea graxa dos alimentos, acumúlanse no noso organismo de tal maneira que, se se inxeren en exceso almacenándose en grandes cantidades, poden producir efectos tóxicos. Resulta diferente coas hidrosolubles ou solubles en auga, que se eliminan a través dos ouriños. Aínda que é difícil alcanzar niveis tóxicos de vitaminas liposolubles a través dunha dieta desequilibrada, non ocorre o mesmo se inxerimos preparados vitamínicos sen prescrición nin control facultativo coa falsa crenza de estar a reforzar a nosa alimentación ou, o que é máis grave, a dos máis pequenos, especialmente sensibles a este tipo de excesos.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións