Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Urxencia normativa en materia de lingua azul

A regulación vixente na Unión Europea obriga a comunicar os brotes de alto risco de transmisión e a adopción de medidas cautelares

Medidas lexislativas de urxencia e actualizacións inmediatas das mesmas foron os antídotos legais da Administración contra a declaración do recente brote de lingua azul, tanto para evitar a súa propagación entre os rumiantes, como danos económicos irreversibles para o sector gandeiro afectado por unha prolongación innecesaria das medidas restritivas.

A enfermidade da lingua azul ha resultado ser un problema de ámbito nacional de gran magnitude, que afectou a varias comunidades autónomas, e supuxo a inmovilización provisional de máis do 50% da cabana nacional de ovino, así como de boa parte do resto de rumiantes vivos (cabras, vacas ou cervos). A finais de outubro a epizootia afectaba a 11,5 millóns de cabezas de gando ovino, 1,7 millóns de cabezas de caprino, e a 1,8 millóns de cabezas de gando vacún en España.

O obxectivo prioritario das autoridades españolas centrouse en controlar e evitar a extensión da enfermidade mediante a adopción de medidas que pretenden facilitar o control e a loita contra a mesma. Neste sentido, e a fin de evitar que a prolongación das medidas restritivas adoptadas poidan afectar innecesariamente o sector gandeiro, o Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación (MAPA) ditou, en pouco espazo de tempo, actuacións lexislativas urxentes para paliar a gravidade da situación, que deberon actualizarse inmediatamente ante unha posterior avaliación do risco, e que restan pendentes de novas decisións comunitarias respecto diso, así como da evolución da enfermidade.

A UE prohibiu as exportacións das zonas españolas afectadas de animais vivos, seme e óvulos de rumiantes domésticos e silvestres

Recentemente, os expertos da UE acordaron reducir a dúas comarcas de Xaén a parte afectada polas restricións contra a lingua azul, mantendo as prohibicións que se aplican ao resto de provincias de Andalucía (Cádiz, Málaga, Sevilla, Huelva e Córdoba), Estremadura (Cáceres e Badaxoz) e Castela-A Mancha (Toledo e Cidade Real). Nestes casos a UE prohibe as exportacións procedentes destas provincias de animais vivos, seme e óvulos de rumiantes domésticos e silvestres, para evitar a transmisión da enfermidade.

Normativa básica en lingua azul
As medidas específicas de loita contra a febre catarral ovina ou lingua azul están reguladas, con carácter básico, mediante un Real Decreto aprobado a finais do ano 2001. O seu obxectivo era incorporar ao noso dereito interno as medidas de loita contra esta enfermidade, tendo en conta as características de cría das especies sensibles e as normas aplicables aos movementos dos animais e do seu esperma, óvulos e embrións, a partir das zonas sometidas a restricións por mor da aparición da enfermidade.

A consideración da lingua azul ovina como unha enfermidade incluída na lista A de o Código Zoosanitario Internacional da Organización Mundial da Sanidade Animal (OIE), cuxa propagación supón un perigo grave para a cabana que pode ter consecuencias moi desfavorables para os intercambios comerciais a nivel internacional, determina a necesidade de actuación por parte das autoridades autonómicas e estatais, mesmo cando se teñen só sospeitas sobre a afectación da enfermidade nalgún animal dunha explotación gandeira.

No caso que nos ocupa, o pasado 13 de outubro de 2004, o programa de vixilancia da lingua azul previsto no citado Real Decreto, aplicado pola Comunidade Autónoma de Andalucía, puxo de manifesto a circulación do virus da lingua azul na parte oriental da provincia de Cádiz. As autoridades europeas víronse na necesidade de actuar, ditando a Decisión de 14 de outubro de 2004, relativa a medidas de protección contra a lingua azul en España, pola que se prohibía o movemento de animais desde numerosas comarcas veterinarias de Andalucía cara á Unión Europea.

Sen prexuízo da devandita Decisión comunitaria, a extensión da enfermidade en España facía necesario e urxente adoptar, por parte do MAPA, distintas actuacións que impedisen a súa extensión, á vez que se facilitase o control e loita contra a mesma. As medidas serán aplicadas durante un breve período, á espera de novas decisións das autoridades comunitarias respecto diso, e da evolución da enfermidade.

Medidas cautelares e fundamento legal
A Lei de Sanidade Animal de 2003 outorga á Administración do Estado a base legal necesaria para poder actuar de forma contundente fronte á situación exposta. O obxectivo é previr a difusión no territorio nacional de enfermidades animais de declaración obrigatoria incluídas no Código Zoosanitario Internacional da Oficina Internacional de Epizootias ou na normativa nacional ou comunitaria, en especial daquelas de alta difusión. A intención é previr tamén a extensión destas enfermidades en caso de existencia de casos sospeitosos ou confirmados ou de grave risco sanitario.

Nestes casos, a Administración Xeral do Estado poderá adoptar, entre outras medidas, a prohibición cautelar do movemento e transporte de animais e produtos de orixe animal ou subproductos de explotación, nunha zona ou territorio determinados ou en todo o territorio nacional, prohibición cautelar da entrada ou saída daqueles en explotacións, ou a súa inmovilización cautelar en lugares ou instalacións determinados; prohibición ou limitacións da saída ou exportación do territorio nacional, de animais, produtos de orixe animal, produtos zoosanitarios e produtos para a alimentación animal, ou o cambio ou restricións do seu uso ou destino, con ou sen transformación.

As medidas específicas de carácter urxente respecto da lingua azul, adoptadas ata o momento polo MAPA, foron aprobadas por senllas Ordes ministeriais de datas 22 de outubro e 4 de novembro de 2004, que establecen prohibicións ou restricións ao movemento de animais, así como determinadas condicións nos casos en que devandito movemento se permite.

A última delas, tras a pertinente avaliación do risco, amplía os movementos permitidos de animais de especies sensibles nas zonas de risco sanitario e entre estas e a zona libre, establecéndose, no entanto, garantías adecuadas para impedir a extensión da enfermidade.

A adopción das citadas medidas é acorde co principio de libre circulación de produtos na UE, dado que o Tratado Constitutivo da Comunidade Europea permite a posibilidade de establecer prohibicións ou restricións á importación, exportación ou tránsito por razóns de protección da saúde e vida dos animais, como sucede no presente caso.

ACTUACIÓN BAIXO SOSPEITA

Img
A norma é contundente respecto da exigibilidad de actuación que debe producirse ante unha situación de confirmación da enfermidade, ou mesmo de sospeita: a notificación de forma inmediata á autoridade competente. En caso contrario, as consecuencias poden traducirse en responsabilidades civís, administrativas, ou mesmo, penais.

Neste sentido, a prevención é a mellor arma. Por iso, a normativa básica estatal sobre lingua azul prevé actuacións mesmo no caso de mera sospeita da enfermidade. Así, no caso de que nunha explotación situada nunha zona non sometida a restricións áchense un ou máis animais dos que se sospeite que poden estar afectados de febre catarral ovina, o veterinario oficial deberá aplicar inmediatamente os medios oficiais de investigación co fin de confirmar ou desmentir a presenza da enfermidade.

A tal fin, as autoridades sanitarias recollerán as mostras adecuadas para os exames de laboratorio e o diagnóstico da enfermidade así como para o seu posterior envío ao Laboratorio Nacional de Referencia para de confirmar, no seu caso, o diagnóstico da enfermidade e comprobar o tipo de virus.

As obrigacións do veterinario oficial nestes casos non son poucas. Entre outras, deberá pór inmediatamente a explotación presuntamente afectada baixo vixilancia oficial; ordenar a elaboración dun censo oficial dos animais; a realización dun reconto dos lugares que poidan constituír un medio para a supervivencia ou a instalación do vector, en particular os lugares favorables á súa reprodución, así como un estudo epidemiolóxico; visitar regularmente a explotación e efectuar un estudo clínico detallado ou a autopsia dos animais sospeitosos da infección ou morte, e confirmar a enfermidade, se o considera necesario, mediante exames de laboratorio; velar que non se trasladen animais procedentes da explotación ou con destino a ela; que se realicen tratamentos regulares dos animais mediante insecticidas autorizados, dos edificios utilizados para o seu estabulación e dos seus arredores; e que os cadáveres dos animais mortos na explotación sexan retirados e destruídos de acordo co disposto na normativa vixente.

A implantación das anteriores medidas pode facerse extensiva a outras explotacións no caso de que a súa implantación, a súa situación xeográfica, ou os contactos coa explotación na que se sospeite a existencia da enfermidade, permitan supor que existe posibilidade de contaminación. Tanto nun caso como noutro, o propietario ou o coidador de calquera animal do que se sospeite que poida estar afectado pola enfermidade, adoptará todas as medidas de conservación necesarias para garantir as obrigacións de prohibición de traslado ou de confinamento temporal de animais.

Bibliografía

  • ORDE do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación de 22 de outubro de 2004, pola que se establecen medidas específicas de protección contra a lingua azul. (BOE de 23 de outubro de 2004).
  • ORDE do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación de 4 de novembro de 2004, pola que se establecen medidas específicas de protección contra a lingua azul. (BOE de 6 de novembro de 2004).
  • Real Decreto 1228/2001, de 8 de novembro, polo que se establecen medidas específicas de loita e erradicación da febre catarral ovina ou lingua azul. (BOE número 287/2001, de 30 de novembro de 2001).

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións