Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Uso de corticoides en produción animal

Os corticosteroides son esteroides sintetizados pola cortiza suprarrenal. En medicamento veterinario, estes compostos de sínteses son utilizados basicamente no control de enfermidades metabólicas e inflamatorias nas diferentes especies de abasto, sobre todo en bovino e porcino. Tamén se empregan fronte a situacións de shock, colapso ou indución do parto.

Ademais de posuír un efecto terapéutico, estes elementos exercen unha acción metabólica, xa que aumentan o apetito e a inxesta calórica e redistribúen a graxa do organismo, o que provocou interese na posibilidade de ser utilizados con fins de mellora do rendemento produtivo. Con todo, hai que ter en conta que doses excesivas destes elementos provocan unha redución da masa muscular (catabolismo proteico) e actúan sobre outras hormonas como a do crecemento, que ven bloqueadas pola presenza excesiva deste tipo de compostos.

Doses excesivas destes elementos provocan unha redución da masa muscular
Os corticoides clasifícanse segundo a súa actividade preferente: aqueles que regulan o metabolismo dos hidratos de carbono (glucocorticoides) e aqueles que afectan o equilibrio de electrolitos (mineralocorticoides). O principal glucocorticoide é o cortisol ou hidrocortisona, mentres que a aldosterona é o máis importante mineralocorticoide. O cortisol actúa facilitando a excreción de auga e mantendo a presión arterial, afecta os procesos infecciosos e produce unha degradación das proteínas intracelulares. Ademais, caracterízase por aumentar a glicosa en sangue e os niveis de calcio e fosfato liberados polo ril. É característica a liberación do cortisol polas glándulas suprarrenales como resposta fisiológica do organismo fronte á tensión.

Novas moléculas de sínteses

O interese por algunhas das propiedades que este tipo de sustancias posúen levou o desenvolvemento e síntese de novas moléculas de natureza similar ao cortisol, que se utilizan en medicamento humano e veterinario. Entre estas moléculas de sínteses destacan dexametasona, prednisolona, metilprednisolona ou betametasona, todas elas obtidas a partir de modificacións químicas do cortisol. Estas variacións permiten separar entre a actividade glucocorticoide (de maior interese desde un punto de vista terapéutico) e a mineralocorticoide (pouco desexada debido á retención de sodio que provoca). A maior ou menor acción gluco ou mineralocorticoide caracteriza cada unha destas sustancias e condiciona a elección dunha ou outra ante unha sintomatología determinada.

Desde o punto de vista veterinario, os efectos que provocan (sobre a hipófisis e glándulas suprarrenales) son proporcionais á dose que se fornece e á duración do tratamento. De forma xeral, se a duración do tratamento é curta (menor de 7-10 días) a función adrenal recupérase sen problemas de forma inmediata tras suprimir o tratamento, pero se se prolonga por un período superior a 2 semanas, os cambios nas glándulas establécense e se se suspende de forma brusca a medicación provócase unha insuficiencia suprarrenal aguda, razón pola cal a retirada do tratamento deste tipo de compostos debe ser paulatina.

De todo o exposto anteriormente derívase que o uso terapéutico dos corticosteroides pode orixinar 2 efectos tóxicos: por unha banda os que sobreveñen por supresión do tratamento e por outro os que aparecen por un uso continuado. En medicamento veterinario e produción animal, a súa utilización terapéutica está supeditada ás especificacións de especie, dose, pauta e vía de administración que marca cada unha das especialidades autorizadas no mercado. Por tanto, estes compostos están sometidos á lexislación vixente en canto ao uso de medicamentos en veterinaria; así se controla de forma moi específica a posible aparición de residuos de corticoides en carnes e vísceras procedentes de animais tratados con eles.

Límite máximo de residuos

Todas estas moléculas teñen un Limite Máximo de Residuos (LMR) fixado no anexo I do Regulamento 2377/90. Este límite máximo de residuos baséase na cantidade e tipo de residuos que se considera que non constitúe un risco para a saúde do consumidor e exprésase en base á dose diaria admisible dun fármaco determinado (DDA). Esta DDA calcúlase a partir de estudos experimentais realizados con animais de laboratorio e é o resultado do cociente entre os niveis con efectos non observables e un factor de seguridade de 100 ou de 1000 que se aplica para extrapolar do animal ao home, xa que o propósito principal do establecemento dos LMR é asegurar a protección da saúde do consumidor contra os posibles efectos prexudiciais resultantes da exposición a residuos de sustancias farmacolóxicas.

Os LMR dos principais glucocorticoides utilizados en veterinaria caracterízanse por ser dos máis baixos fixados para as sustancias con acción farmacolóxica que poden ser utilizadas en animais de abasto. Os límites marcados pola lexislación oscilan entre 0.75 ng/g para tecidos como o músculo e o ril, e 2 ng/g para o fígado.

Hai que destacar, ademais, que o uso terapéutico, baixo prescrición veterinaria, dos diferentes glucocorticoides autorizados no mercado, leva ao respecto dun tempo de espera, antes do sacrificio dos animais tratados, para cada unha das especialidades comercializadas. Este período debería garantir que os tecidos de animais tratados destinados ao consumo non conteñen residuos por encima dos fixados como niveis máximos permitidos.

Se estas premisas cúmprense e vélase por que os corticoides non se utilicen de forma descontrolada, fraudulenta e con fins non terapéuticos, a repercusión que terá sobre o consumidor a inxesta de tecidos de animais tratados con estas sustancias será imperceptible.

Bibliografía

  • As bases farmacolóxicas da terapéutica. A. Goodman Gilman. Décima edición
  • Prednisolone. Summary Report. EMEA/MRL/629/99-Final
  • Betamethasone. Summary Report. EMEA/MRL/605/99-Final
  • Dexamethasone. Summary Report. EMEA/MRL/195/97

  • Pódeche interesar:

    Infografía | Fotografías | Investigacións