Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Vacinas contra salmonella

Cada ano aplícanse entre 50 e 75 millóns de doses paira combater a presenza desta bacteria

Img 108

Una posible nova vacina contra salmonella promete reducir a presenza da bacteria en animais. É só un paso máis nunha batalla que, lonxe da solución e coa ameaza das bacterias resistentes, busca solucións na biotecnoloxía.

Img
Imaxe: CC Babsi Jones

A recente presentación do ensaio dunha posible nova vacina paira evitar nas aves a presenza transovárica de Salmonella enteritidis, o serotipo e axente causal máis habitual das salmonelosis, é un máis dos constantes traballos que van aparecendo cada certo tempo na loita paira conseguir o control desta bacteria. O invento saía dos laboratorios do Departamento de Agricultura da EE.UU. (USDA), desenvolvido polo equipo que dirixe o inmunólogo Peter Holt. A vacina, segundo explicaban os autores do traballo, ofrece protección substancial ás aves expostas á bacteria.

O preparado é una emulsión de Salmonella enteritidis inactivada, que no experimento se inoculó ás aves por vía subcutánea en dúas dose cunha marxe temporal de entre 4 e 6 semanas. Despois, as aves eran expostas á bacteria. O que se esperaba da vacina era que incrementase os anticorpos no tracto intestinal contra S.enteritidis, reducindo así a presenza desta bacteria no intestino e a posibilidade de que se estenda a outros órganos, así como a súa dispersión a través dos ovos e as feces. Os primeiros resultados mostraban que a vacina reducía a dispersión do patógeno cun incremento de efectividade de entre un 10 e un 40% respecto das tres vacinas comerciais que se usan na EE.UU paira aves.

Outra mostra recente das diferentes investigacións contra salmonella é a que o pasado marzo presentaba un investigador da Universidade de Alberta (Canadá), Hoon Sunwoo. Neste caso tratábase dun extracto en po de anticorpos que podía servir paira ser aplicado sobre alimento supostamente contaminado e evitar así as infeccións por salmonela. Os anticorpos non eliminarían a bacteria pero se ligarían á súa membrana evitando así o proceso de infección. Aves inoculadas coa bacteria, explicaba o investigador, producirían os anticorpos, non só no sangue senón tamén no ovo, que é de onde se obterían os anticorpos, a partir de extracto seco da clara de ovo.

Ubicua e difícil de evitar

Os investigadores lograron identificar até cinco grupos de xenes distintos implicados na infección por salmonela

Calcúlase que cada ano se aplican en granxas de aves entre 50 e 75 millóns de doses de vacinas contra salmonela. Un método que se complementa co tratamento térmico dos pensos (o que elimina a bacteria), o uso de probióticos (bacterias que compiten con salmonela) e coa aplicación dos antibióticos, opción está ultima cada vez máis controlada e restrinxida polas consecuencias negativas que comporta (aparición de microorganismos resistentes aos fármacos). E aínda así, salmonela segue persistindo.

En 2001 o Ministerio de Sanidade recollía 7976 casos declarados de salmonelosis; en 2002, 8107. Segundo un estudo do Instituto de Saúde Carlos III sobre brotes alimentarios relacionados con ovos e derivados, o 85,5% dos casos declarados de intoxicación por consumo de ovo o axente era salmonela. A nivel mundial, segundo a OMS, cada ano danse uns 1.200 millóns de casos de infección, dos cales uns catro millóns desembocan en gastroenterites e febres tifoideas mortais.

«Salmonella é una bacteria terriblemente ubicua e moi difícil de eliminar», explica Joaquín Goyache, veterinario da Universidade Complutense de Madrid. «É certo que con vacinas se conseguiron pitos libres de salmonela pero a bacteria antes ou despois acaba aparecendo de novo». Entón por que se segue vacinando? Porque aínda que non elimine o patógeno, aclara Goyache, «diminúese a cantidade de salmonella excretada polo animal e, por tanto, a súa carga no medio ambiente, co que se reduce a posibilidade de infección doutros animais da explotación ou a contaminación dos produtos durante o faenado».

A presenza de salmonella non é precisamente algo raro. Por exemplo, os réptiles, detalla Goyache, «sempre son portadores» desta bacteria. Roedores, paxaros ou humanos poden ser portadores, e nas mesmas granxas pode haber pitos con salmonela que non mostren síntomas. Desde hai pouco as granxas de aves están obrigadas a controis rutineiros paira detectar a súa posible presenza en feces, controis que en 48 meses faranse extensivos a outras granxas como as de porcos. Evitar salmonella tamén pasa por controis estritos das instalacións das granxas, o manexo adecuado dos animais, o control da auga e o alimento dos animais, co control dos produtos que se comercializan paira consumo, onde a tolerancia coa presenza da bacteria, afirma Goyache, «debe ser cero».

Unha ampla análise realizada no Reino Unido paira controlar a calidade da carne fresca de pito que se comercializa en supermercados, carnicerías e outros establecementos arroxaba as seguintes cifras: a media de contaminación en pito por salmonela era do 5,7 %; Salmonella typhimurium era o serotipo máis frecuente (o 14%) dos 30 que se illaron; de todos os serotipos illados, S. enteritidis era só o 7% (un resultado non habitual: o serotipo máis común adoita ser S. enteritidis).

As cifras máis preocupantes do estudo, dado a coñecer en febreiro deste ano, son con todo que o 54% das mostras de salmonela illadas eran resistentes polo menos a un antibiótico e o 23% tiñan resistencia a catro ou máis fármacos, multi-resistencia que os autores do traballo atribúen á ampla proporción de S. Typhimurium. Coa aparición das bacterias resistentes, o problema alcanza tinguiduras moi pesimistas que exceden o propio ámbito da salmonelosis.

CINCO ILLAS DE PATOGENICIDAD

De salmonella identificáronse cinco illas de patogenicidad, grupos de xenes que codifican factores patogénicos e que están implicados nos mecanismos que usa a bacteria paira penetrar nas células que infecta. Hai uns anos que vén estudando estes xenes. O pasado xaneiro, un equipo do Instituto de Alimentos de Norwich (Reino Unido) comunicaba que obtiveran a imaxe completa da expresión dos xenes de Salmonella typhimurium, o serotipo que pode derivar en febres tifoideas durante a infección. Os investigadores acharon que do total de 4.644 xenes que forman o ADN da bacteria, 919 activábanse na infección e que 400 deles tiñan una función aínda descoñecida.

Pero o conseguir una vacúa dunha bacteria da que se coñecen máis de 2400 serotipos non é tan simple. «Aínda que existen moitos estudos», asegura Goyache, «aínda queda moito por saber». Canto máis se saiba destes factores, engade, «mellor se poderá loitar contra esta bacteria».

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións