Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Xenómica para novos alimentos

A xenómica nutricional permitirá definir a inocuidad dos alimentos e substituír os considerados de maior risco por outros menos nocivos
Por Natàlia Gimferrer Morató 14 de Novembro de 2011
Img consumolab64de484
Imagen: CONSUMOLAB

Nestes últimos anos, os achados no campo da bioloxía molecular e o desciframiento do xenoma humano han revolucionado, entre moitos outros, o campo da nutrición. Expertos falan da “nova nutrición” grazas á nutrigenómica e a nutrigenética, unha nova rama científica que estuda o efecto da nutrición no plano molecular e xenético. A grandes liñas, a nutrigenómica descifra como os nutrientes inflúen na expresión dos xenes e a nutrigenética pretende estudar cal é a resposta de distintos genotipos á inxestión de alimentos. É un novo concepto de alimentación individualizada e deseño de novos alimentos.

Os expertos garanten a posibilidade de realizar dietas personalizadas sobre a base do xenoma de cada persoa, é dicir, en función da información contida nos xenes, poderanse realizar dietas que indiquen que alimentos achegarán beneficios e cales se deberán suprimir. Pero ademais, esta nova ciencia permitirá definir a eficacia e inocuidad dos alimentos e mellorar a susceptibilidade da poboación a certos nutrientes, á vez que será posible individualizar a “dose diaria recomendada”, así como todas as normas ata agora estipuladas no ámbito xeral.

Os patróns de enfermidade nos humanos modificáronse co paso dos anos debido, sobre todo, ao cambio de hábitos alimentarios e á manipulación dos alimentos. Os procesados, refinados, graxas trans, conservantes ou colorantes constitúen unha elevada porcentaxe na dieta diaria dun adulto. Esta nova alimentación carece de moitos nutrientes esenciais para o bo desenvolvemento do organismo. Os alimentos perden parte do seu valor nutritivo orixinal e, ademais, algúns xeran sustancias potencialmente nocivas para a saúde. Esta nova ciencia pretende investigar que factores destes novos alimentos máis procesados poden ser perigosos para a saúde, así como determinar os nutrientes necesarios para a elaboración de novos alimentos nutritivos.

Nutrigenómica e deseño de novos alimentos

A nutrigenómica é a ciencia que estuda os efectos dos nutrientes da dieta nos xenes e como estes cambios poden ter unha consecuencia no metabolismo do organismo. É dicir, analiza como un comportamento determinado da dieta modula a expresión dun xene, se aumenta a súa expresión, se diminúe ou se non causa ningún efecto. Diversos estudos elaborados en España afirman e demostran o efecto beneficioso dos polifenoles do aceite de oliva na dieta diaria.

A nutrigenómica estuda os efectos dos nutrientes da dieta nos xenes

Con estes novos avances en nutrigenómica, os expertos engaden agora que, no caso do aceite de oliva, determináronse os xenes que codifican a síntese de sustancias responsables de enfermidades como a arterioesclerosis. Por iso, este novo enfoque pode ser clave para deseñar novos alimentos.

Nun futuro, prevese falar de alimentos “nutrigenómicos”, que serían produtos desenvolvidos a partir da información obtida pola xenómica nutricional co fin de conseguir un estado óptimo de benestar, previr enfermidades ou tratalas dunha maneira, segundo os expertos, máis eficaz. A idea é que os alimentos que levan máis risco poidan substituírse por outros alimentos menos nocivos.

Nutrigenética

Esta parte da ciencia é a responsable de estudar a distinta resposta fenotípica dunha persoa aos diferentes compoñentes da dieta, en función da súa genotipo. Analiza como unha persoa responde a unha intervención dietética determinada segundo os seus xenes, xa que se descubriu que hai variacións en certos xenes (polimorfismos) que xeran unha resposta fenotípica diferente. É, por tanto, unha ciencia máis aplicada, grazas á cal serán posibles as dietas personalizadas desde o punto de vista xenético e a elaboración de alimentos funcionais moito máis concretos.

Con estes avances, preténdese establecer dietas personalizadas baseadas no genotipo de cada un para evitar enfermidades crónicas, xa que non todas as persoas responden os tratamentos establecidos e a resposta áchase nos xenes. Aquí entra en xogo a elaboración de novos alimentos funcionais para atrasar ou evitar problemas de saúde como o colesterol ou a diabetes aínda que, por agora, aínda están en estudo.

ALIMENTOS FUNCIONAIS

Os alimentos funcionais son os modificados coa adición de compoñentes que teñen a capacidade de mellorar ou manter o estado de saúde se se consomen con frecuencia. Hai unha gran cantidade no mercado, aínda que os máis frecuentes son:

  • Probióticos: son alimentos fermentados por lactobacilus e bifidobacterias, conteñen microorganismos vivos, como o iogur e outros derivados lácteos. Entre os seus efectos destaca a modificacion do pH intestinal e a produción de sustancias antimicrobianas, ademais de potenciar a inmunidade, incrementar a dispoñibilidade de certos nutrientes e mellorar o tránsito intestinal. Os probióticos han de permanecer vivos durante o seu paso polo tracto gastrointestinal.
  • Prebióticos: son sustancias non digeribles para o consumidor e que forman parte dos alimentos. O seu principal atractivo é que estimulan o crecemento de bacterias intestinais. Son moi beneficiosos no caso de estreñimiento, diarreas, osteoporoses, enfermidades cardiovasculares, obesidade ou diabetes.
  • Simbióticos: son a mestura dun probiótico cun prebiótico, como preparados lácteos ricos en fibra e fermentados por bifidobacterias. Con todo, a día de hoxe, realízanse estudos para acabar de confirmar os seus beneficios.
  • Ricos en fibra: son alimentos aos cales se engade fibra insoluble e que están recomendados en caso de obesidade, hipocolesterolemia ou unha excesiva excreción de ácidos biliares. Ademais, achegan grandes propiedades antioxidantes.