Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Xuízo definitivo á etiquetaxe ‘bio’

A utilización do termo «bio» está prohibida en todos os produtos alimenticios non ecolóxicos.

Img dieta1p

O termo «bio» unicamente poderá utilizarse na etiquetaxe, na publicidade ou nos documentos comerciais dos produtos obtidos con arranxo ao método de produción ecolóxica. Así se desprende dunha recente sentenza do Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas.

A sentenza do Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas vai pór fin á batalla xudicial aberta en España, tras a aprobación no ano 2001 dunha normativa que permitía o seu uso en produtos alimenticios de determinadas características non relacionados co método de produción ecolóxica.

Img ley art
Imaxe: Jason Morrison

Ademais, a resolución xudicial vai obrigar ao Estado español a modificar a normativa española sobre produción agrícola ecolóxica e a súa indicación nos produtos agrarios e alimenticios, a fin de adecuala á regulamentación comunitaria, aínda que esta é de aplicación directa. A partir de agora, non deben existir serias dúbidas sobre o alcance e o ámbito de utilización do termo «bio» nos vinte e cinco Estados membros con respecto aos produtos alimenticios.

Antecedentes da polémica

A utilización do termo «bio» por parte de diferentes multinacionais e empresas alimentarias fora reiteradamente denunciada en España por colectivos e organismos oficiais da agricultura ecolóxica desde facía varios anos, ao amparo dunha normativa nacional que consideraba que un produto podía levar indicacións referentes ao método ecolóxico de produción cando na etiquetaxe, na publicidade ou nos documentos comerciais, o produto ou os seus ingredientes identificásense o termo ecolóxico.

A interpretación española supuña unha liberación legal e unha desprotección sobre os termos «biolóxico» e «bio», permitindo o seu uso para designar produtos alimenticios non relacionados coa produción ecolóxica
A normativa permitía, con carácter supletorio ás indicacións que puidesen establecer as Comunidades Autónomas, a utilización de indicacións como «obtido sen o emprego de produtos químicos de sínteses», «biolóxico», «orgánico», «biodinámico» e os seus respectivos nomes compostos, así como os vocábulos «eco» e «bio», acompañados ou non do nome do produto, os seus ingredientes ou marca comercial. A primeira batalla sobre a legalidade da utilización do termo «bio» resolveuse a favor das denunciadas, mediante a aprobación no ano 2001 dun Real Decreto que consideraba que un produto leva indicacións referentes ao método ecolóxico de produción cando o produto, os seus ingredientes ou as materias primas para a alimentación animal identifíquense o termo «ecolóxico» ou o seu prefixo «eco», que eran as indicacións lingüísticas reservadas para o noso idioma.

E é que a interpretación realizada por España supuña unha liberación legal e unha desprotección consentida sobre os termos «biolóxico» e «bio», permitindo de facto, e atendendo á legalidade nacional e comunitaria vixente, a utilización destes para designar produtos alimenticios non relacionados co método de produción ecolóxico. Os feitos anteriores motivaron, por unha banda, a denuncia do Estado español ante a Comisión das Comunidades Europeas e, por outro, a interposición dun recurso por parte do Comité Andaluz da Agricultura Ecolóxica (CAAE) ante o Tribunal Supremo a fin de que se prohibise definitivamente a utilización do termo «biolóxico» ou «bio» en alimentos de orixe non ecolóxica.

En ambos os casos, o Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas foi o encargado de ditar senllas sentenzas, o pasado 14 de xullo de 2005, que dan solución definitiva ao conflito. Durante o proceso, o lexislador comunitario apresurouse a aclarar algo a situación legal mediante a aprobación do Regulamento comunitario nº 392/2004, que estende a protección a todos os vocábulos previstos nos Estados membros, entre outros a indicación «biolóxica» e o seu derivado «bio».

Cuestión de interpretación legal

En 1999, unha enquisa realizada en Madrid reflectía que só o 3% dos consumidores asociaba o termo «bio» co método de produción ecolóxica

No primeiro dos asuntos expostos tratábase de dilucidar se o Estado español había incumprido as súas obrigacións con respecto á normativa comunitaria sobre produción agrícola ecolóxica e a súa indicación nos produtos agrarios e alimenticios tras a denuncia exposta pola Comisión, ao manter no seu ordenamento interno e nos seus usos o emprego do vocábulo «bio», só ou combinado con outros termos, para produtos que non se obtiveron segundo o método de produción ecolóxica; non adoptar as medidas necesarias para impedir un uso fraudulento dese vocábulo e para evitar que os compradores sexan inducidos a erro sobre o método de fabricación ou de obtención dos alimentos; así como polo feito de manter dentro do territorio da Comunidade Foral de Navarra, o emprego do vocábulo «bio», só ou combinado con outros termos, para produtos lácteos que viñan utilizando de maneira habitual e continua ese vocábulo pero que non se obtiñan segundo o método de produción ecolóxica.

A norma que deu orixe á controversia foi ditada mediante Real Decreto no ano 2001 (RD 506/2001). Durante a súa tramitación, a Comisión recibira varias denuncias que advertían da modificación lexislativa que ía operarse en España, ante a liberación dos termos «biolóxico» e «bio» para designar produtos alimenticios de determinadas características non relacionados co método de produción ecolóxica. O certo é que, a pesar da intervención das autoridades comunitarias, o Estado español aprobou a polémica norma. A Comisión pensaba que resultaba inconcibible que no mercado común, o vocábulo «bio» estivese protexido nalgúns Estados membros e noutro non.

Ademais, sostiña que, conforme aos usos vixentes no territorio español, os consumidores atribuían idéntico valor aos termos «ecolóxico» e «biolóxico». E é que, a tenor da normativa aprobada en 1993, os operadores podían utilizar indistintamente un termo ou outro para designar aos produtos da agricultura ecolóxica. Segundo a Comisión, o feito de que se permitise a comercialización de produtos alimenticios como «biolóxicos» ou «bio», a pesar de non ser obtidos con arranxo ao método de produción ecolóxica, inducía a erro aos consumidores en canto ao método de fabricación ou de obtención dos produtos alimenticios de que se trataba, con máis motivo que os produtos que realmente se producen con arranxo a ese método véndense xeralmente a un prezo máis elevado.

Con todo, ante o Tribunal de Xustiza o Estado español consideraba que non vulnerara a lexislación comunitaria sobre a materia, atendendo á interpretación realizada con respecto ao Regulamento nº 2092/1991, na súa versión aplicable no presente asunto, pois a indicación lingüística que servía para designar o método de produción ecolóxica en lingua española era o termo «ecolóxico» e non «biolóxico». Por iso é polo que as autoridades españolas defendesen que os produtores eran libres de utilizar en España os termos «biolóxico» ou «bio» para produtos que non foran obtidos con arranxo ao método de produción ecolóxica, sen que este uso poida tacharse de ilícito ou fraudulento.

Ademais, afirmaban que en España o termo «bio» era moito menos coñecido que noutros Estados membros, e non suxería ao comprador que un produto fora elaborado conforme a un método de produción ecolóxica, senón que se relacionaba máis ben con produtos sans ou beneficiosos para a saúde en xeral. Neste sentido, achegaron unha sondaxe realizada en 1999 en Madrid no que se puxo de manifesto que só o 3% dos enquisados asociaba o termo «bio» co método de produción ecolóxica, mentres que o 86% relacionábao tan só cos produtos lácteos e, máis en concreto, co iogur. Por tanto, entendían que non era posible afirmar que este termo se utilizase en España para caracterizar o método de produción ecolóxica.

A cuestión é que o Tribunal de Xustiza considera que España non vulnerara a lexislación aplicable sobre a materia, atendendo especificamente ao feito de que se produciu unha modificación posterior (Regulamento nº 392/2004) que permitiu aclarar a situación con respecto á utilización e ámbito de aplicación dos diferentes vocábulos e os seus derivados designados pola normativa en cada un dos Estados membros. Neste sentido, os xuíces entenden que non pode censurarse ao Goberno español por non prohibir aos fabricantes de produtos non obtidos con arranxo ao método de produción ecolóxica utilizar outros termos como «biolóxico» ou «bio». A interpretación da normativa comunitaria que podía facerse ata o ano 2004 así o permitía.

LÍMITES XUDICIAIS Á ETIQUETAXE 'BIO'

O segundo dos procesos abertos ante o Tribunal de Xustiza, tamén resolto o pasado 14 de xullo de 2005, ten a súa base nunha petición de decisión prejudicial exposta polo Tribunal Supremo español, a raíz do preito principal exposto en España polo Comité Andaluz de Agricultura Ecolóxica (CAAE), sobre a interpretación que debía darse á normativa comunitaria de produción, etiquetaxe e control dos produtos obtidos segundo o método de produción ecolóxica, mesmo tras as modificacións operadas o pasado ano.

O feito é que ao Tribunal Supremo expúñanselle dúbidas acerca da compatibilidade coa normativa comunitaria das disposicións nacionais que reservaban exclusivamente o termo «ecolóxico», o seu prefixo «eco» ou os seus derivados ao método de produción ecolóxica, mentres que deixaban dispoñibles o termo «biolóxico», o seu prefixo «bio» e os seus derivados para produtos que non respondían as esixencias da agricultura ecolóxica.

O Tribunal de Xustiza tivo que botar man á prolija normativa sobre a materia, tanto nacional como comunitaria, para ofrecer unha interpretación válida para a resolución definitiva do caso e, especialmente, ás últimas modificacións habidas sobre a materia. Neste sentido, expón que aínda que a normativa en materia de produción ecolóxica, segundo modificación do ano 1999, non prohibía en España a indicación «biolóxica» ou a súa abreviación «bio» na etiquetaxe, na publicidade ou nos documentos comerciais de produtos non obtidos con arranxo ao método de produción ecolóxica; actualmente a utilización de tales termos para os citados produtos está proscrita, tras a modificación operada tras a aprobación do Regulamento comunitario nº 392/2004.

Por iso conclúe que, ademais do termo «ecolóxico», a tradución do termo biologique, que se menciona en diversas versións na lista da norma comunitaria, debe reservarse na actualidade en España para os produtos obtidos con arranxo ao método de produción ecolóxica. Así, a interpretación correcta da norma comunitaria determina a prohibición en España de que os produtos non obtidos con arranxo ao método de produción ecolóxica leven a indicación «biolóxico» ou a súa abreviación «bio» na etiquetaxe, na publicidade ou nos documentos comerciais.

Bibliografía

SENTENZAS

  • Sentenza do Tribunal de Xustiza (Sala Primeira) de 14 de xullo de 2005, asunto C 107/04, que ten por obxecto unha petición de decisión prejudicial exposta, con arranxo ao artigo 234 CE, polo Tribunal Supremo, mediante auto de 1 de decembro de 2003, recibido no Tribunal de Xustiza o 1 de marzo de 2004, no procedemento entre Comité Andaluz de Agricultura Ecolóxica e Administración Xeral do Estado, Comité Aragonés de Agricultura Ecolóxica.
  • Sentenza do Tribunal de Xustiza (Sala Primeira) de 14 de xullo de 2005, asunto C 135/03, que ten por obxecto un recurso por incumprimento interposto, con arranxo ao artigo 226 CE, o 26 de marzo de 2003, pola Comisión das Comunidades Europeas, contra o Reino de España.
NORMATIVA
UNIÓN EUROPEA
  • Regulamento CEE do Consello das Comunidades Europeas nº 2092/91, de 24 de xuño de 1991, sobre a produción agrícola ecolóxica e a súa indicación nos produtos agrarios e alimentarios. Modificado por Regulamento CEE nº 468/94, de 2 de marzo de 1994; Regulamento CEE nº 1535/92; Regulamento CEE nº 2083/92; Regulamento CE nº 436/2001 e Regulamento CE nº 392/2004.
  • Regulamento CEE nº 207/93, de 29 de xaneiro de 1993, polo que se define o contido do anexo VIN do Regulamento 2092/91, sobre a produción agrícola ecolóxica e a súa indicación nos produtos agrarios e alimenticios e polo que se establecen as disposicións particulares de aplicación do apartado 4 do artigo 5 do devandito Regulamento. Modificado polo Regulamento CE nº 2020/2000, de 25 de setembro de 2000.
  • Regulamento CE da Comisión das Comunidades Europeas nº 2020/2000, de 25 de setembro de 2000, polo que se modifica o Regulamento 207/93, polo que se define o contido do anexo VIN do Regulamento 2092/91 do Consello, e que modifica a parte C do anexo VIN do Regulamento 2092/91, sobre a produción agrícola ecolóxica e a súa indicación nos produtos agrarios e alimenticios.
ESTATAL (breve reseña en relación á temática do artigo)


  • Real Decreto 1852/93, de 22 de outubro, sobre produción agrícola ecolóxica e a súa indicación nos produtos agrarios e alimenticios.
  • Real Decreto 506/2001, de 11 de maio, polo que se modifica o Real Decreto 1852/93, de 22 de outubro, sobre produción agrícola ecolóxica e a súa indicación nos produtos agrarios e alimenticios.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións