Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Adoptar un neno

O proceso de adopción en España pode prolongarse até nove anos, mentres que facelo no estranxeiro supón un máximo de dous anos
Por Azucena García 13 de Decembro de 2005

España é o primeiro país da Unión Europea e o segundo do mundo -só por detrás de Estados Unidos- onde máis adopcións internacionais realízanse. Una cifra que aumenta cada ano debido á maior dispoñibilidade de nenos estranxeiros, o que se traduce tamén nun menor tempo de espera. Mentres que o proceso de adopción dun neno en España pode alargarse durante nove anos, cando se trata de adopcións internacionais o tempo de espera non adoita superar os vinte e catro meses, no peor dos casos. O custo variará en función dos trámites e do período durante o que se alargue todo o proceso, pero adoitan superar os 7.000 euros. A esta cantidade hai que engadir os gastos de traslado paira recoller ao pequeno e a estancia no país de orixe durante o período de adaptación.

Adopción nacional

A adopción é una importante alternativa paira quen non poden ter fillos de maneira natural. Con todo, nos últimos tempos converteuse tamén nunha opción paira moitos matrimonios e parellas con descendencia, debido ao incremento da solidariedade cos nenos que viven en países subdesarrollados, ao interese por mellorar as súas condicións de vida e á maior dispoñibilidade de nenos, e sobre todo nenas, de orixe estranxeira. Una serie de condicións que permitiu cumprir os desexos de moitos pais a quen a adopción de nenos españois supuña una espera de até nove anos, fronte aos dous como máximo en que se pode alargar o proceso internacional.

Adopción nacional

A causa da demora na adopción nacional atopámola en que en España un menor só pode ser adoptado cando é abandonado, coñécese o seu filiación, os pais biolóxicos dan a súa conformidade á adopción, carecen da patria potestade ou están en vías de perdela. Isto provoca que, a pesar de que algúns nenos se atopan internos en centros de acollida, non poden ser adoptados porque posúen una familia e a estancia no centro é só temporal.

En calquera caso, decidirse pola adopción, ben sexa nacional ou internacional, require una visita, en primeiro lugar, aos Servizos Sociais da comunidade autónoma onde se reside para que desde alí remítase aos solicitantes a unha sesión informativa paira explicarlles os trámites necesarios. “Todo empeza sempre aí”, confirman desde o Instituto Aragonés de Servizos Sociais, encargado desta tarefa.

Paira a adopción nacional, algunhas institucións propoñen a formalización dun acollemento preadoptivo, “

Paira a adopción nacional, algunhas institucións propoñen a formalización dun acollemento preadoptivo

co fin de comprobar a adaptación do menor na familia”, polo que os futuros pais deben recoller una solicitude deste tipo de acollemento, cumprimentar o cuestionario e presentar a documentación requirida na delegación dos Servizos Sociais ou Servizos de Protección de Menores das súas respectivas comunidades. Una vez entregado todo o papelorio, iníciase o proceso de valoración de idoneidade, que dará lugar a unha resolución de idoneidade, imprescindible paira continuar o procedemento, “aínda que non garante a adopción”, aclaran desde Aragón. O certificado de idoneidade esixe que os pais adoptivos superen un estudo psico-social paira determinar a súa idoneidade co fillo adoptivo -requisito tamén imprescindible nas adopcións internacionais- e saber de antemán si responden as expectativas do menor e si serán capaces de atender as súas necesidades. Este estudo comprende un proceso de valoración mediante entrevistas, visitas domiciliarias e presentación de documentación, que será estudada antes de constituírse a adopción por parte da Comisión de Tutela de Menores, a Comisión de Adopción ou o organismo correspondente en cada comunidade, deputación ou delegación provincial. Elas serán as encargadas de expedir un informe favorable ou de rexeitamento á emisión do certificado de idoneidade, que, de saír adiante, fará que os futuros pais pasen a formar parte dunha lista de selección, entre quen se asigna un menor en acollemento preadoptivo.

É neste momento, asignado o pequeno, cando se inicia o procedemento de “axuste” do menor no domicilio familiar e preséntase a proposta de adopción por parte da entidade pública. “O xuíz, previa valoración da documentación e informe do fiscal, ditará auto de adopción e, finalmente, realizarase a inscrición no Rexistro Civil aos efectos de modificar os apelidos”, apunta o Instituto Aragonés de Servizos Sociais.

En canto aos requisitos, o Código Civil esixe aos adoptantes:

  • Ser maiores de 25 anos. No caso dunha parella, polo menos uno dos dous ten que superar esta idade.
  • Que a diferenza de idade entre adoptado e adoptante non sexa superior a 40 anos.
  • Presentar a correspondente solicitude no Rexistro de Adopcións.
  • Posuír unhas condicións psicopedagógicas e socioeconómicas mínimas.
  • Que exista una relación estable e positiva entre os cónxuxes ou parella de feito. As persoas solteiras deberán demostrar que poderán cubrir as necesidades económicas e de atención dos nenos.
  • Motivacións e actitudes adecuadas paira a adopción.
  • Aptitude básica paira a educación dun neno.

Será negativo que os solicitantes condicionen a adopción ás características físicas, ao sexo ou á procedencia socio-familiar dos pequenos. De feito, a Asociación paira o coidado da Infancia lembra que as familias “poden mostrar as súas preferencias pero nunca elixir directamente” a pesar de que afrontan uns gastos, derivados dos trámites, que adoitan roldar os 7.000 euros no caso de procesos estranxeiros e algo menos cando se adopta un neno de orixe nacional.

Adopción Internacional

En 1997, tras a ratificación do Convenio da Haia, o Goberno español deu luz verde ás adopcións internacionais e propiciou que máis de 24.000 nenos de orixe estranxeira fosen adoptados desde entón no noso país. Tal é o número de solicitudes e expedientes resoltos de maneira favorable, que España é xa o primeiro país da Unión Europea e o segundo do mundo, despois de Estados Unidos, no número de adopcións internacionais.

España é xa o primeiro país da Unión Europea e o segundo do mundo, despois de Estados Unidos, no número de adopcións internacionais

Só o pasado ano rexistráronse 5.541 adopcións de nenos estranxeiros, o que supuxo un incremento do 40% respecto de 2003, cando se rexistraron 3.951 expedientes favorables.

En total, os procesos internaciones supoñen o 80% de todas as adopcións que se realizan cada ano, mentres que as nacionais apenas alcanzan o 20%, preto dun milleiro de casos. Por nacionalidades, o maior número de nenos adoptados procede de China (2.389), seguido de Rusia (1.618), Ucraína (349), Colombia (256) e Etiopía (220). “Está a experimentarse un cambio de tendencia respecto das adopcións en Europa do Leste, que descenden debido á mellora das condicións de vida nestes países e o menor abandono de nenos”, sinalou a secretaria de Estado de Servizos Sociais, Familias e Discapacidade, Amparo Valcarce, durante a presentación destes datos.

O proceso de adopción neste caso comeza coa elección do país de orixe do pequeno e una primeira toma de contacto con algunha das preto de corenta Entidades Colaboradoras de Adopción Internacional (ECAI) contabilizadas en España e que operan nun total de 21 países. Estas organizacións son as encargadas de intervir entre as institucións e os solicitantes, a quen asesoran e axudan durante todo o tempo que duren os trámites. O seguinte paso é recoller una solicitude do certificado de idoneidade, cumprimentala e entregala xunto cos documentos necesarios e pasar o estudo psicosocial, que nesta ocasión será realizado por un membro da Quenda de Intervención paira Adopción Internacional dos Colexios de Psicólogos e Traballadores Sociais (TIPAI).

PAISREQUISITOSESPERACUSTO
Chinesa Permanencia no país: 15 días30 anos cumpridos. Matrimonios ou mulleres solteiras.Seis meses.Uns 10.000 euros.
RusiaMáis de 25 anos. Matrimonios e mulleres solteiras.Entre oito meses e un ano.Entre 15.000 e 30.000 euros.
Colombia Permanencia no país: de 20 a 30 días.Entre 25 e 55 anos. Matrimonios ou parellas de feito desde 3 anos.Até dous anos.Uns 7.000 euros.
Etiopía Permanencia no país: 10 días.Máis de 25 anos. Matrimonios ou mulleres solteiras.Menos de seis meses.Uns 8.000 euros.

Emitido o certificado de idoneidade, tramítase o expediente por parte da ECAI e a comunidade autónoma do solicitante, os futuros pais asisten aos cursos de formación das citadas entidades e asígnase un menor á familia. Se os pais acceden, deben acudir ao país de orixe do pequeno e permanecer alí por un período que oscila entre os quince días e un mes (os gastos corren por conta dos futuros pais), o que dura o período de adaptación do neno. Una vez aprobada a adopción, esta é comunicada ao Rexistro do consulado español e, xa en España, faise constar no Rexistro Civil.

Pola súa banda, por orde do Ministerio de Educación de Ucraína, este país non admite ningún expediente de adopción desde o pasado 21 de setembro, nin de España nin de ningún outro país, debido á gran cantidade de expedientes acumulados no centro de adopción, así como á falta de envío dos informes de seguimento (posteriores á adopción e que se esixen en todos os casos) por parte das familias adoptantes.

A chegada do neno

Una vez que a adopción se materializa, comeza un proceso case tan difícil como o anterior: a postadopción. Os pais deben afacerse á súa nova situación e os nenos poden atoparse algo perdidos nunha contorna que non é o que coñeceron nos seus primeiros días. A ONG InterAdop ofrece ás familias adoptantes cursos previos de preparación “nos que se lles facilitan unhas pautas sobre como actuar co neno e como educarlle”. Segundo explica una traballadora social da organización, nestes cursos explícase aos pais como comportarse cos seus fillos e oriéntaselles sobre a importancia de que non se cambien os horarios dos nenos e os seus hábitos alimentarios, polo menos nada máis chegar á familia”. “A adaptación debe ser paulatina”, precisa.

Pola súa banda, algunhas institucións como o departamento de Asuntos Sociais do Goberno Vasco han editado guías de axuda paira a postadopción, que pretenden servir de ferramenta ás familias que adoptaron nenos ou van facelo de forma inminente. O obxectivo destas guías é axudar aos pais a ser conscientes da realidade á que se enfrontan,

O obxectivo das guías é axudar aos pais a ser conscientes da realidade á que se enfrontan

ofrecerlles as claves da adopción e explicarse todo o proceso como “una forma máis de vida familiar, nin mellor nin peor que outras”, que tamén presenta dificultades.

No caso de que o neno adoptado sexa doutra etnia, a Guía da Postadopción recoñece que este pode experimentar reaccións de xenofobia, polo que recomenda aos pais que infundan seguridade aos seus fillos paira evitar experiencias de tristeza, ansiedade ou temor, e que, engaden desde InterAdop, “revélenlles a súa verdadeira orixe”. “A revelación ao neno, a pesar de ser pequeno, é boa. Ténselle que ir explicando de forma progresiva a súa situación para que esta sexa normalizada. Decatarse de que é adoptado doutra forma, non directamente polos seus pais, pode resultar máis traumático”, conclúen.