Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Solidaridad > Economía solidaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Carlos Susías, presidente da Rede Española de Loita contra a Pobreza e a Exclusión Social (EAPN)

Produciuse una precarización xeral do sistema de benestar social na Unión Europea

A loita contra a pobreza avanza, pero a un ritmo lento. As entidades que traballan neste campo agradecen que se fomente a súa participación no desenvolvemento do futuro Plan de Inclusión Social, pero esixen, una vez máis, que a pobreza estea “no centro da axenda política”. “Non vai vir ningunha man invisible a quitala”, advirte o presidente da Rede Española de Loita contra a Pobreza e a Exclusión Social (EAPN), Carlos Susías. Ao seu entender, a Unión Europea vive una “precarización xeral do sistema de benestar social”, aburada pola aprobación da directiva de retorno de inmigrantes e a ampliación da xornada laboral. Nin sequera o emprego, un factor tradicional de inclusión social, cumpre xa esta función. Unha porcentaxe incipiente dos traballadores da UE son considerados traballadores pobres. “Si os empregos son precarios, inestables e de baixo salario, pódese entrar en situacións de verdadeira exclusión”, lamenta.

Recentemente celebrouse o sétimo Encontro Europeo de Persoas en Situación de Pobreza, cales foron as principais conclusións?

A delegación española centrouse, especialmente, nas rendas mínimas. Creemos que o problema non é tanto a falta de diñeiro como a mala xestión do mesmo. Fálase de paliar a pobreza, de erradicala, pero non se fala do exceso de riqueza e a súa distribución. Por iso, propúxose establecer un sistema de rendas mínimas en todos os países da Unión Europea. Non pode ser que nun país como Romanía a renda mínima apenas alcance os 200 euros, porque soamente o aluguer dunha vivenda está por encima desa cantidade. Onde queda a dignidade da persoa? Outras conclusións foron a necesidade de mellorar o acceso á renda mínima, os dereitos e os servizos, conseguir empregos de calidade e realizar un informe de progreso das políticas sociais na Unión Europea.

“O problema non é tanto a falta de diñeiro como a mala xestión do mesmo”

No encontro tamén se falou de minorías étnicas. Preocupan os incidentes ocorridos en Italia, onde varios campamentos nos que residían persoas xitanas foron incendiados?

Desde logo. En si mesmos, estes feitos son graves, pero si se contextualizan no que está a ocorrer noutros ámbitos, son moito máis graves. A directiva de retorno de inmigrantes ou o aumento da xornada laboral denotan que se produciu una precarización xeral do sistema de benestar social na Unión Europea. Quen máis van sufrir esta precarización van ser as capas máis vulnerables da sociedade. O ocorrido en Italia foi a mostra máis salvaxe, máis palpable, do que está a ser o proceso de retroceso nas políticas antidiscriminación e non xenófobas na Unión Europea.

Neste sentido, desde EAPN reivindícase o dereito á non inmigración. Que propoñen paira iso?

O primeiro que se debe facer é potenciar políticas de cooperación ao desenvolvemento e codesarrollo. Hai que impulsar cambios globais no ámbito da Organización Mundial do Comercio, apoiar o comercio xusto. Actualmente, emigra quen pode, non quen quere, polo que se teñen que producir procesos de desenvolvemento para que as persoas poidan levar una vida digna no seu país. A emigración nos países en vías de desenvolvemento aumenta ata que o país desenvólvese o suficiente como paira suxeitar á súa propia poboación e esta non ten necesidade de emigrar. En España, cando se produciu o proceso de emigración foi nos anos 60, cando empezabamos a ter mellores niveis de desenvolvemento.

Os menores estranxeiros non acompañados (MENA) son un grupo de interese preferente? Cales son os principais obstáculos cos que se atopan á súa chegada ao país de destino?

A primeira dicotomía que se atopan ao chegar é a concepción do menor que temos aquí. Considéranse totalmente capacitados paira traballar, non teñen a conciencia de ser menores. Doutra banda, moitos saben de maneira inmediata cales son os recursos dos que se poden beneficiar porque se relacionan con outros menores que lles informan. Noutros casos, veñen como parte dunha estratexia persoal e familiar ou se lles acolle ata que cumpren a maioría de idade. Hai moitas casuísticas. É un tema bastante delicado.

“Téñense que producir procesos de desenvolvemento para que as persoas poidan levar una vida digna no seu país”

Sen dúbida, a infancia é un dos colectivos máis desfavorecidos. O 19% dos nenos e mozos menores de 18 anos que residen na UE está en situación de pobreza ou ao bordo dela. En España, esa cifra ascende ao 24%, un das porcentaxes máis altas da UE, segundo o informe anual sobre protección social da Comisión Europea. Están a tomarse as medidas adecuadas?

Primeiro hai que facer una reflexión: non hai nenos ricos en familias pobres. Son as consecuencias da transmisión intergeneracional da pobreza. Este non é un fenómeno que se poida comprender illado do seu propio contexto: a familia, a escola, o barrio. Tampouco é un fenómeno que se poida abordar unilateralmente, é dicir, facendo transferencias monetarias ás familias ou aumentando os servizos multidimensionales a estes fogares. Non se pode tratar de eliminar a pobreza infantil pensando soamente na familia ou no neno, ten que haber una estratexia de loita contra a pobreza no seu propio contexto, porque se non, estariamos a falar de medidas paliativas contra a pobreza.

Que significa na actualidade falar de pobreza? Cando se considera que una persoa é pobre?

Aproximadamente, un 20% da poboación española vive baixo o limiar da pobreza, una situación que afecta o exercicio dos dereitos sociais, pero non todas as situacións de pobreza son de extrema necesidade. Cando falamos de pobreza severa en España, referímonos a un 3% ou 4% da poboación, pero o outro 16% ten risco de ir a peor. O signo máis grave é que somos una sociedade que aceptou convivir cun déficit social, como é o da pobreza severa. Temos un millón e medio de persoas, aproximadamente, nunha situación francamente mala.

A quen nos referimos cando falamos de pobreza?

Aí está a clave. Vemos una relación clara entre pobreza e actividade, entre pobreza e emprego. Vemos como cada vez hai máis traballadores pobres. Con todo, esta situación afecta a determinados tipos de familias, especialmente, familias numerosas ou monoparentais, novas, nenos, maiores e mulleres. Non conseguimos que descendan estas cifras e, mesmo, poden empezar a repuntar. Vivimos no que se denomina Cuarto Mundo.

“Se os empregos son precarios, inestables e de baixo salario, pódese entrar en situacións de verdadeira exclusión”

Con todo, tradicionalmente, o emprego considerouse un factor de inclusión social.

Así é. E en cambio temos unha porcentaxe de traballadores considerados “traballadores pobres”. A propia UE considérao así. Non é algo que nos inventamos a ONG. Se os empregos son precarios, inestables e de baixo salario, pódese entrar en situacións de verdadeira exclusión. O devandito “a máis emprego, menos pobreza” non funciona si á palabra emprego non lle engadimos o cualificativo “de calidade”. Se non temos emprego de calidade, non actúa como un eliminador da situación de pobreza. É máis, moito tempo dunha situación de precariedade laboral pode levar a niveis de exclusión.

Parece que levamos así moito tempo. O número de persoas pobres é similar ás cifras que se manexaban na década dos 90.

Exacto. E o máis grave é que se mantiveron no período de maior crecemento da nosa historia e nunha das zonas máis ricas da Unión Europea e do mundo. España está nesa franxa, polo que o conto de “a maior crecemento, maior riqueza”, xa non llo cre ninguén. Ou se actúa paira combater a pobreza ou non vai vir ningunha man invisible a quitala. Se non se desenvolve ningún tipo de estratexia global contra a pobreza, non vale. Non podemos esperar a que haxa máis crecemento para que haxa menos pobreza. Estivéronnos contando un conto e son necesarias estratexias completas e orzadas de loita contra a pobreza.

Cales serían esas estratexias no caso das persoas maiores de 65 anos, outro dos grupos de risco que máis preocupan?

A partir de 65 anos, o nivel de ingresos está unido ao nivel das prestacións. Se esas prestacións están por baixo do limiar de pobreza, automaticamente, temos a gran parte da poboación maior de 65 anos por baixo dese limiar. Na actualidade, un 30% destas persoas chegou a esa situación, un dato especialmente grave. A isto engádense outros elementos que non están vinculados exclusivamente aos ingresos, como son as enfermidades e a soidade. Por tanto, no caso dos maiores, a estratexia é clara: hai que analizar exactamente cales son as prestacións que existen e conseguir que esas prestacións estean por encima do limiar de pobreza.

“Ou se actúa paira combater a pobreza ou non vai vir ningunha man invisible a quitala”

O ano 2010 foi declarado “Ano Europeo de Loita contra a Pobreza e a Exclusión Social”. Paira esa data, o Consello Europeo comprometeuse a erradicar a pobreza. Veo posible?

Está moi difícil, somos moi escépticos. Estamos a ver que cantidade de recursos hai paira a erradicación da pobreza, pero non estamos a ver que recursos están a porse paira eliminala. Estou convencido de que esa cantidade non chega nin á décima parte do que se está dedicando a salvar determinados tipos de entidades financeiras.

A pobreza é una prioridade nas axendas?

Non, para nada.

Como se pode combater no día a día?

Ten que haber un proceso de concienciación persoal. Debemos impulsar o desenvolvemento sustentable. Agora trabállase mellor que hai uns anos, pero é necesario avanzar moito máis. Pór a pobreza no centro da axenda política. É necesario un diagnóstico acertado, desenvolver unhas estratexias consensuadas e afrontar o fenómeno no día a día. A pobreza é consecuencia das políticas económicas e sociais erráticas ou desacertadas que se aplicaron desde hai moito tempo.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións