Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Compatibilidade entre deseño e accesibilidade

En lugar de eliminar barreiras, téntase previr a súa creación paira garantir contornas accesibles a todas acódelas
Por Azucena García 22 de Outubro de 2008
Img accesibilidad
Imagen: Jo Guldi

A accesibilidade é una cuestión universal. Aínda que se tende a pensar que só afecta a quen teñen una discapacidade ou mobilidade reducida, ha de ter en conta a todas as persoas porque a diversidade é una realidade. Varían a altura, as condicións, as necesidades. Ningunha persoa é igual a outra e, por iso, a contorna ha de estar preparado paira atender a todas.

Accesibilidade universal

Calquera persoa nalgún momento da súa vida pode sufrir un contratempo que lle obrigue a estar impedida ou necesitar axuda paira realizar determinadas tarefas. É neses momentos cando se dá conta do reto ao que se enfrontan cada día quen, pola súa condición, requiren medidas accesibles de continuo. Levantarse da cama, cociñar, cruzar una rúa, conducir un automóbil ou acceder a unha biblioteca son actividades cotiás que, con todo, en ocasións xeran máis dun inconveniente.

Paira liquidar estes problemas, recórrese ao denominado deseño paira todos ou deseño universal. A súa misión é previr as barreiras para que ningunha persoa atope dificultades no día a día. En lugar de pensar nuns poucos, pénsase desde o principio en todos. O propio Consello de Europa adoptou o pasado ano una resolución sobre Accesibilidade Universal, cuxo obxectivo é conseguir que “as diferentes contornas, produtos, servizos e a tecnoloxía da información e a comunicación sexan accesibles”, detalla o Centro Estatal de Autonomía Persoal e Axudas Técnicas (CEAPAT).

Perséguese a vida independente. En lugar de resaltar as diferenzas, se aposta pola igualdade de condicións. Una muller embarazada ou una persoa cunha discapacidade transitoria poden necesitar as mesmas axudas que outra persoa con discapacidade permanente, polo que a contorna debe estar preparado paira todas elas. Ninguén ha de quedar excluído. O deseño paira todos prevén as barreiras desde o principio. Crea unha contorna útil. A súa máxima é o que se coñece como usabilidad, aplicada a calquera contexto.

O deseño paira todos rehuye as adaptacións e busca a normalización. “É o deseño de produtos e contornas de fácil uso paira o maior número de persoas posible, sen necesidade de adaptalos ou redeseñalos dunha forma especial”, precisan desde Technosite, pertencente ao grupo empresarial da Fundación ONCE e considerada un referente en materia de accesibilidade e usabilidad. Trátase de simplificar o acceso á contidos web e a realización doutras tarefas cotiás “a todas as persoas de todas as idades e habilidades, con independencia da súa discapacidade ou da tecnoloxía de que dispoñan”.

Novas tecnoloxías e Internet

Durante a celebración do pasado Día Mundial de Internet, a Organización Nacional de Cegos Españois (ONCE) reivindicou a accesibilidade completa das novas tecnoloxías, en xeral, e de Internet, en particular. Ambas están consideradas una excelente ferramenta de integración, a pesar de que na actualidade presentan algunhas trabas -acceso, comprensión…- que as converten, máis ben, en motivo de exclusión.

Están consideradas una excelente ferramenta de integración, pero algunhas trabas convértenas aínda en motivo de exclusión

Paira a ONCE, Internet é una oportunidade paira acceder á comunicación, ao coñecemento, a formación, a cultura e o lecer, un instrumento para que todas as persoas “poidan integrarse totalmente na sociedade do século XXI”. “Con todo -lamenta-, os máis de 68.000 cegos e deficientes visuais afiliados á organización sofren importantes problemas á hora de realizar actividades cotiás”.

Realizar compras, reservar un billete de avión, efectuar operacións bancarias ou traballar a través da Rede son xestións que, por moi sinxelas que parezan, poden complicarse se non se aplican os principios de accesibilidade e adaptación.

En todos os ámbitos

O deseño universal é aplicable en todos os ámbitos. No fogar, permite que as persoas maiores ou con discapacidade leven una vida independente e segura. Pero ademais, se todas as vivendas dispuxesen dun deseño que garantise a accesibilidade, “ademais de atopar una casa adecuada á súa situación”, calquera persoa podería tamén acudir a unha reunión familiar ou de amigos sen dificultade, “o que sen dúbida contribuiría á súa plena integración social”, recoñece a publicación Pregúntame sobre accesibilidade e axudas técnicas!

Editada polo Instituto de Biomecánica de Valencia, Alianzas paira o desenvolvemento económico e social (Alides), CEAPAT e o Ministerio de Traballo e Asuntos Sociais, esta guía recolle os criterios recomendados e exixibles de accesibilidade arquitectónica, accesibilidade urbanística, formación, aprendizaxe e emprego, transporte, lecer e cultura, comunicación e participación social.

No caso da vivenda, detalla os requisitos que deben cumprirse no exterior, entrada e interior –baño, cociña dormitorios, salón, vestíbulo e terraza- paira garantir autonomía e seguridade. Outros inmobles nos que se detén os edificios públicos, aos que acode cada día un bo número de persoas con diferentes situacións e necesidades, ademais de enumerar as condicións que deben cumprir escaleiras e ramplas, ascensores e aparellos elevadores, portas e corredores, e vestiarios.

O deseño dos vestiarios debe ser especialmente seguro e cómodo porque facilitan a actividade laboral e deportiva

Estes últimos facilitan tanto a actividade laboral como a práctica deportiva, polo que o seu deseño debe ser especialmente seguro e cómodo. Deles depende que se poida acceder ao resto das instalacións e, por iso, deben contar cun itinerario de entrada accesible, corredores e portas de anchura suficiente e un pavimento estable, antiescorregadizo e sen rugosidades distintas da propia peza. Mesmo se contempla a existencia dun espazo libre que permita ás persoas con mobilidade reducida ou cadeira de rodas realizar una aproximación paralela ao bordo lateral dos bancos, o uso de perchas de cor contrastada cos paramentos verticais e a diferentes alturas e a instalación de pestillos e tiradores facilmente manexables nos despachos de billetes. Outros emprazamentos sobre os que se realizan recomendacións son:

  • Vao peonil. Os vaos colócanse paira salvar as diferenzas de altura entre as beirarrúas e a calzada, o que significa que han de facilitar una transición cómoda e sen riscos. Paira iso, teñen que contar cunha anchura de paso mínima de 1,80 metros, beirarrúas rebaixadas e una franxa señalizadora.

  • Fontes e papeleiras. Han de colocarse en número suficiente ás necesidades da zona, estar fabricadas nun material resistente e situarse nos laterais exteriores das beirarrúas ou sendas. As fontes, ademais, deberían dispor dun elemento de recollida de augas paira evitar as salpicaduras e as papeleiras, ter unha cor contrastada.

  • Obras na vía pública. Este tipo de obras implican, ás veces, a apertura de gabias ou a colocación de valos e estadas que alteran os itinerarios habituais do tráfico e dos peóns. Por este motivo, os pés da estada deben colocarse xunto á fachada, as zonas de traballo han de habilitarse preferentemente na calzada, o contorno das obras debe valarse con balizas estables sinalizadas visualmente con escintileos luminosos e hai que indicar itinerarios alternativos si obstaculízase o camiño.

  • Documentos impresos. Se están encadernados, a encadernación debe permitir que o documento se abra sen precisar sujeción paira mantelo aberto, o papel ha de ser mate de cor óso ou pastel, o contraste entre a cor do papel e a letra ten que ser alto e a composición simple, con texto aliñado á esquerda, parágrafos en bloque e espazo amplo nas marxes esquerdo e dereito.

  • Teléfono. Fixo ou móbil é un dos principais instrumentos de comunicación. Na actualidade, existen modelos específicos paira persoas con discapacidade auditiva ou visual, aínda que se poden conseguir teléfonos accesibles se o auricular pódese suxeitar facilmente, as teclas son grandes e de forma cóncava, inclúe pantalla de alto contraste e a base é antiescorregadiza.