Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Día Mundial contra a Mutilación Xenital Feminina

Preto de 140 millóns de mulleres e nenas no mundo sufriron mutilación xenital feminina, segundo a Organización Mundial da Saúde
Por Esther Camuñas 3 de Febreiro de 2016
Img escuela africa
Imagen: hdptcar

O 6 de febreiro celébrase o Día Mundial contra a Mutilación Xenital Feminina (MGF). Esta práctica concéntrase sobre todo en países de África e Oriente Medio; en Europa, a cifra rolda o medio millón, segundo datos do Parlamento Europeo; e en España, case 17.000 nenas corren o risco de ser vítimas da MGF, segundo a Fundación Wassu-UAB. Esta data conmemórase cada ano co obxectivo de pedir tolerancia cero cara a esta intervención que, ademais de pór en perigo a saúde das pequenas, supón unha vulneración dos seus dereitos. Neste artigo ponse de manifesto as causas, mitos e danos para a saúde que ocasiona a mutilación xenital feminina e mostra o labor dalgunhas organizacións que traballan pola súa erradicación.

A MGF viola os dereitos humanos

Cada ano preto de 3,3 millóns de nenas corren o risco de ser vítimas da MGF

Segundo a Organización Mundial da Saúde (OMS), estímase que un total de 140 millóns de mulleres e nenas no mundo sufriron mutilación xenital feminina e cada ano preto de 3,3 millóns de pequenas corren o risco de ser vítimas da MGF, tamén chamada ablación xenital feminina ou circunsición feminina.

En España case 17.000 nenas corren o risco de ser vítimas da MGF, segundo a Fundación Wassu-UAB. Aínda que no noso país non é legal, as familias residentes viaxan aos seus países de procedencia para practicala, como ocorreu o pasado verán cando catro irmás, menores de idade e veciñas do País Vasco, foran vítimas da ablación nunha viaxe que realizaron a Malí cos seus avós, país de orixe dos seus pais.

Mulleres e nenas entre a lactación e os 15 anos sofren mutilación total ou parcial dos seus órganos xenitais

A MGF é recoñecida internacionalmente como unha violación dos dereitos humanos das mulleres e as pequenas que sofren a mutilación total ou parcial dos seus órganos xenitais entre a lactación e os 15 anos. Esta práctica reflicte unha desigualdade entre os sexos moi arraigada e constitúe unha forma extrema de discriminación da muller. Así mesmo, viola os dereitos á saúde, a seguridade e a integridade física, o dereito a non ser sometido a torturas e tratos crueis, inhumanos ou degradantes, ademais do dereito á vida nos casos en que o procedemento acaba producindo a morte.

O 20 de decembro de 2012 a Asemblea Xeral das Nacións Unidas prohibiu a MGF. A resolución foi adoptada por unanimidade dos 194 países membros da ONU, aínda que moitos países que a votaron seguen permitíndoa. En 2015 Nixeria e Gambia prohibiron esta práctica. Aínda así, aínda son moitos os que se negan a terminar con esta tradición, como Serra Leona, onde se estima que o 88% das mulleres sufriron MGF e onde o seu ministro de Asuntos Sociais, Xénero e Infancia, Moijua Kaikai, declarou que non se podía prohibir porque é parte da cultura do país. En Somalia practícase a ablación ao 95% das nenas entre 4 e 11 anos, condicionando a súa saúde e a súa vida sexual durante toda a súa existencia. Parece ser que Ghana é o único país onde en realidade se implementa esta lei e conseguíronse grandes avances na loita contra a MGF.

As causas e os mitos que sustentan a MGF

As familias, as comunidades e as culturas nas cales se realiza a mutilación xenital feminina teñen diferentes razóns para facela. Unha motivación principal é que se cre que a práctica garante que a nena acate normas sociais clave, como as relacionadas coa restrición da actividade sexual, a feminidade, a respetabilidad e a madurez.

A MGF considérase parte necesaria da boa crianza da nena e unha forma de preparala para a vida adulta

Entre outras causas culturais, relixiosas e sociais, a MGF considérase parte necesaria da boa crianza da pequena e unha forma de preparala para a vida adulta e o matrimonio. Inclúe a noción de que as nenas están “limpas” e “belas”, despois da resección de partes do corpo consideradas “masculinas” ou “sucias”. Vese como unha forma de reducir a libido feminina e axudar á muller a resistirse aos actos sexuais ilícitos prematrimoniales e previr a promiscuidade.

Entre os mitos, crese que mellora o pracer sexual e a virilidade dos homes e prepáraas para soportar a dor do parto.

A MGF é diferente da maioría de formas de violencia contra as nenas e mulleres, porque as parentes son as responsables e leva a cabo por parte de “circuncisoras” tradicionais. Hoxe en día, tamén é practicada por homes e mulleres en servizos de saúde que son cómplices e reforzan a norma social e promoven esta práctica cultural tan valorada.

Consecuencias sobre a saúde

A MGF non achega ningún beneficio á saúde, senón que a prexudica interferindo na función natural do organismo feminino. Entre os efectos inmediatos atópanse: dor intensa, hermorragias, infeccións, problemas de retención de ouriños, chagas nos xenitais e lesións nos tecidos xenitais.

A longo prazo, a MGF pode xerar infeccións na vejiga e nos ouriños, quistes, esterilidad, aumento do risco de complicacións no parto e morte do recentemente nado. Ás veces son necesarias novas intervencións cirúrxicas e a muller vese sometida a aperturas e peches sucesivos que incrementan os riscos.

Eventos no Día Internacional contra a MGF

O vindeiro sábado 6 a organización Save a Girl Save a Generation sairá á rúa na praza de Callao en Madrid para demostrar o seu rexeitamento e levar a cabo un acto de sensibilización en público. A súa lema é “Contra a mutilación sexual damos a cara”. Quen queira pode unirse.

Durante os días 5 e 6 de febreiro a Unión de Asociacións Familiares (UNAF) organiza o V Xornadas Internacionais contra a MGF, a fin de abrir o debate en torno ao tratamento informativo sobre a MGF e sobre cal sería o mellor enfoque para levar adiante accións de sensibilización, establecendo un diálogo e intercambiando experiencias entre profesionais da comunicación, organizacións expertas, gobernos, asociacións de migrantes e activistas de África e de Europa.

As organizacións Acción en Rede e Save a Girl Save a Generation publicaron un Manual de intervención social para a prevención e erradicación da mutilación xenital feminina. Este material serve de apoio á intervención social directa con poboación estranxeira residente en España, orixinaria de países en risco e susceptibles de manter a tradición de practicar a mutilación xenital feminina ás nenas.

O manual reúne a experiencia destas dúas entidades, tanto en materia de investigación, observación e intervención nas relacións interculturais por parte de Acción en Rede, como o labor de denuncia, prevención e acompañamento ás vítimas da tradición tanto en Kenia como en España que leva a cabo a ONG Save a Girl Save a Generation, fundada en 2007.

A través deste manual abórdanse as particularidades para intervir nos valores e tradicións culturais desde a aplicación de dous principios: a interculturalidad e a perspectiva de xénero. O obxectivo con este traballo é seguir traballando na prevención e erradicación das MGF. Como aseguran as organizacións que traballan pola erradicación da MGF, non se trata de impor o cambio e a transformación de mentalidades, senón de proporcionar coñecementos e ferramentas para que as persoas poidan tomar decisións fundamentadas e con liberdade.