Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Solidaridad > Proxectos e campañas

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Danza e teatro para persoas con discapacidade

Favorecen a integración social e laboral deste grupo, que reclama o recoñecemento como artistas profesionais

Img danza Imaxe: Capacitarte

Img danza2 articuloImagen: Capacitarte

Sobre un escenario, só importan os artistas. Sen distincións. Os ollos do público non han de fixarse nas características especiais de quen teñen o valor de someterse ao seu xuízo, senón que han de mirar máis aló. A arte é o único que importa. Cando se ten talento por que non mostralo? Con esta filosofía comezaron a xurdir fai máis dunha década diversas compañías de danza e teatro para persoas con discapacidade. Hai modelos puristas e outros que avogan pola mestura, o que se denomina arte integrada (persoas con e sen discapacidade), pero do que se trata en ambos os casos é de dar naturalidade a unha situación que, en principio, non debería ter nada de excepcional.

Dificultades

En 1996 fundouse en Segovia a Compañía de Teatro Paladio. A súa finalidade é traballar pola integración social e laboral de grupos desfavorecidos. Este é o seu trazo máis rechamante. Paladio é unha das poucas compañías de teatro profesionais formada por persoas con discapacidade física, psíquica ou sensorial, pero ante todo, lembra a súa directora, Marta Canteiro, “formada por verdadeiros artistas”. Os membros da compañía participaron en series de televisión, anuncios publicitarios e, por suposto, obras de teatro que percorreron boa parte do país, ademais de Francia e Portugal. “En total, 12 anos de montaxes nos que conseguimos ter un nivel profesional”, subliña Canteiro.

Cando se lle pregunta polas posibles dificultades que atopan os actores e actrices á hora de interpretar o seu papel, a resposta da directora é rotunda: “As mesmas que calquera outra persoa”. Aínda que recoñece que hai cuestións específicas que se deben traballar con máis paciencia, como os problemas de vocalización en persoas con síndrome de Down, asegura que hai unha serie de problemas básicos que tamén se presentan en artistas sen discapacidade, “como son os problemas de memorización, atención, traballo en grupo, coordinación de movementos, mobilidade en escena ou control de espazo escénico”.

“As barreiras que impiden unha verdadeira comunicación persoal foron creadas por prexuízos”

Outras compañías, como O Berro, realizan obras de teatro para persoas xordas e narran, en lingua de signos, tanto historias infantís como contos para persoas maiores. Pola súa banda, a Asociación Intercultural e Inclusiva para o desenvolvemento e fomento da arte e a Creatividade, Capacitarche, recorre ás artes escénicas como “unha xustificación para proporcionar ao individuo a posibilidade de comunicarse, superando as barreiras que impiden unha verdadeira comunicación persoal e que foron creadas por tantos prexuízos”, destaca o seu director, Víctor López.

Para iso, en Capacitarche, as clases impártense nunha sala “neutra e baleira”, o que permite realizar movementos no chan sen obstáculos. Así mesmo, utilízanse diferentes efectos de iluminación para distinguir os ensaios das actuacións e convídase aos alumnos a desposuírse “de abrigos, chaquetas e aqueles obxectos que poidan supor un refuxio ocasional”. “A metodoloxía do proxecto é globalizadora, activa e participativa”, ademais de atender á diversidade do alumnado e responder “a un carácter integrador”, explica López.

Acceso á arte: un dereito

A compañía Danza Mobile, en funcionamento desde 1995, traballa cada día por defender o acceso á arte e á cultura como “un dereito inalienable”. Con ou sen discapacidade, todas as persoas han de ter a oportunidade de ser protagonistas, non só espectadores, “se teñen algo que dicir e posúen a preparación necesaria para facelo”. A compañía recalca que a discapacidade non impide expresarse con normalidade e con alta calidade artística, e recoñece ás artes escénicas unha capacidade innata para facilitar o desenvolvemento integral de calquera persoa.

“O obxectivo é facer un espectáculo. Non buscamos un fin terapéutico, senón artístico”

“Queremos captar ás persoas con discapacidade e talento artístico para tentar desenvolvelo”, explica Fernando Coroado, encargado de produción de Danza Mobile. Desde o ano 2000, esta compañía participa nos circuítos profesionais normalizados de danza, “non como unha compañía relacionada coa discapacidade, senón como unha compañía máis”. Os seus espectáculos contan con coreógrafos e bailaríns profesionais, con e sen discapacidade, que conseguen unha calidade artística similar á de calquera outra compañía. “O obxectivo é facer un espectáculo. Non buscamos un fin terapéutico, senón artístico”, apunta.

Pola súa banda, a Fundación Psico Ballet Maite León persegue o desenvolvemento das posibilidades físicas e psíquicas das persoas con discapacidade, “aumentando a súa responsabilidade, autonomía e integración social”. A súa metodoloxía emprega técnicas de danza contemporánea, teatro onomatopéyico, música, voz e maquillaxe corporal para “achegar novas vías no desenvolvemento do discapacitado, mellorar a súa integración social e a súa incorporación no mundo laboral e artístico”.

Formación

Img danza1 articuloImagen: Capacitarte

O acceso a unha academia normalizada de baile ou teatro é practicamente imposible para unha persoa con discapacidade. “Directamente, na maioría dos casos, non entran”, recoñece Fernando Coroado. Por este motivo, as propias compañías adoitan impartir cursos de formación a alumnos que, posteriormente, adoitan traballar nelas. “Xa sexa polas súas características especiais ou porque o persoal da academia non ten formación para traballar con elas, as persoas con discapacidade han de recorrer a centros especializados como nós”, sinala Coroado.

A Fundación Psico Ballet Maite León, pola súa banda, aposta por un ensino individualizado para aqueles alumnos que requiran atención especial ata que poidan incorporarse a un grupo. Así mesmo, cada clase está composta por un máximo de 15 alumnos e conta cun profesor, un monitor e un axudante. Admítense alumnos “desde os primeiros meses, sen límite de idade”.

“Os plans de estudo están enfocados a traballar dunha maneira fácil, non prevén atoparse con persoas con problemas”

“Os plans de estudo están enfocados a traballar dunha maneira fácil, non prevén atoparse con persoas con problemas”, lamenta Marta Canteiro. Por iso, en Paladio Arte aténdese as circunstancias particulares de cada persoa para lograr un espectáculo no que sorprenda a función, non os actores: “O noso labor á hora de realizar unha montaxe é precisamente ese, queremos que a xente vexa un espectáculo de teatro, non un grupo de persoas discapacitadas que están encima dun escenario”.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións