Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Entrevista

David Azcona, presidente da Voz dos Adoptados en España

Os nenos adoptados necesitan coñecer a súa historia paira construír a súa identidade
Por Azucena García 6 de Marzo de 2010
Img davidazcona
Imagen: CONSUMER EROSKI

Nin ocultismos, nin mentiras, nin esforzos por endulzar una historia que, en ocasións, ten pouco de doce. A verdade sobre a adopción débese coñecer paira entendela. Cando isto non ocorre, moitos mozos adoptados cúlpanse do seu abandono, teñen problemas de identidade ou senten rabia cara á familia adoptiva e a biolóxica porque non elaboraron o duelo que debe seguir a toda perda. Son persoas abandonadas, una expresión que en ningún caso débese temer, senón que é necesaria paira comprender. “A verdade doe, pero é a verdade”, subliña David Azcona, presidente da Voz dos Adoptados en España.

Hai un ano e medio creou un blog sobre adopción e hoxe preside una asociación de ámbito nacional, como foi este proceso?

A asociación naceu hai cinco anos en Francia por mor da experiencia persoal de tres mulleres adultas adoptadas que creron na necesidade de crear un punto de encontro. No meu caso, hai un ano e medio tiven tamén a necesidade de expresarme e escribir o que sentía. Así iniciei un blog no que contei a miña historia. Na primeira entrada, explicaba por que empezaba ese blog, por que necesitaba contar e que alguén me escoitase. Só una semana despois, moitas persoas adoptadas chamáronme ou me enviaron mails, de forma masiva, nos que aseguraban que por primeira vez na súa vida escoitaban a alguén que sentía como eles. Así se converteu nun foro de adoptados adultos. Entón contactamos coa asociación en Francia paira estudar a posibilidade de pola en marcha en España e, na actualidade, implantouse en todo o país. Contamos con case 700 persoas na organización, 23 delegacións e una asociación de nais biolóxicas.

Fala de adultos, pero tamén hai nenos coas mesmas preocupacións?

Os socios son sempre persoas adultas, pero hai nenos coas mesmas preocupacións. Entre as múltiples actividades que desenvolvemos, realizamos un seguimento aos menores mediante talleres ou campamentos, estamos moi preto deles. Outro programa permítenos achegarnos a pais ou persoas non adoptadas que acoden cos seus fillos. No caso do servizo de apadriñamento, una persoa adulta adoptada contacta co menor, neno ou adolescente, e fala con el por teléfono ou por mail, sempre con permiso paterno. Tamén traballamos na fase da adolescencia, desde 16 até 21 anos, porque é cando a situación é máis complicada e necesitan axuda paira construír a súa identidade, entender e manter as relacións sociais ou escolares.

Son os propios adolescentes quen se pon en contacto coa Voz ou a comunicación realízase a través dos pais?

“Moitos adolescentes chámannos sen falalo antes cos seus pais”

Os datos sorprenderían, sobre todo, as cifras de adolescentes que nos chaman sen falalo cos seus pais, sen que eles sáibano. O normal sería que nos chamasen máis pais, pero son maioría os adolescentes que nos mandan mails paira contarnos a súa historia e os seus sentimentos.

Infórmase os pais dese contacto?

Tentamos ver aos adolescentes cada semana, pero nunca quedamos cun menor de idade sen permiso paterno. Se un menor contáctanos, pedímoslle que o fale en casa. Entón organizamos una cita cos adolescentes e os pais, que na súa maioría entenden as preocupacións do seu fillo. Pode ser que algunhas veces manter contacto entre adoptados viuse como un intento de diferenciación desde un punto de vista negativo, coma se tentásemos crear un gueto, pero non é así. En moitos aspectos somos diferentes e entre nós axudámonos e entendemos.

Por que se busca á familia biolóxica?

Buscamos construír a nosa identidade, elaborar a nosa historia paira encher os ocos en branco que temos na nosa vida. A procura realízase co fin de saber e entender por que estamos aquí. Moitos necesitamos a procura da familia biolóxica paira comprender e poder continuar cara a adiante. Moitas veces sentimos que é complicado mirar cara ao futuro, mirar cara atrás e ver que faltan moitas pezas é a nosa historia.

Que consecuencias ten o feito de non elaborar a súa historia?

“Una vez que o menor ten una familia non é feliz por obrigación”

Creemos que aínda moitos cidadáns descoñecen que é a adopción. A adopción é una medida de protección excepcional paira a infancia, apropiada cando un menor está desamparado, abandonado. Todos os cidadáns debemos traballar para que ese menor teña una familia. Que ocorre? Una vez que o menor ten una familia non é feliz por obrigación. É un menor que sufriu una perda que, consideramos, é das máis fortes. Recoñécense as perdas por morte ou por divorcio, pero non por abandono. Por iso, reclamamos o recoñecemento de perda por abandono porque marca paira toda a vida, así como as relacións e as experiencias.

É una perda que os nenos abandonados non poden ou non saben expresar. Non poden sacar a rabia que senten e, ademais, reclámaselles sentirse afortunados e pensar que teñen boa sorte. Se un neno de seis anos queixásese, compararíaselle con outros nenos que, segundo a opinión dos adultos, están nunha situación peor paira facerlle entender que el é afortunado. A consecuencia é que ese neno non pode elaborar o duelo que segue a toda perda. Moitos menores adoptados chegan á adolescencia sen elaborar ese duelo porque se lle oculta a súa realidade ou non se lle deixa expresarse. Entón aumenta a súa rabia, créase nun interior una especie de monstro ao que nin sequera sabe pór nome porque non sabe que é.

Como se detecta que un neno ou un adolescente teñen problemas de identidade?

As persoas adoptadas teñen un dobre hándicap, deben separarse de dúas familias: a biolóxica e a adoptiva, pero a biolóxica imaxináronlla debido á falta de datos, e a rabia que teñen cara á biolóxica e a adoptiva acumúlase cara a esta última. Iso doe e fai tremer o vínculo que se conseguiu coa familia adoptiva. senten abandonados e xorden os problemas de identidade.

Como é a relación cos fillos biolóxicos da familia que adopta, cando os hai?

Un fillo biolóxico faiche pensar. sente envexa porque cando creza non terá dúbidas. Compárasche con el. Por iso é importante que os pais “estean aí”. Así o chamamos. Porque grazas a que eles están aí podemos seguir cara a adiante e elaborar a nosa historia.

É imprescindible, por tanto, falar ao neno da adopción, dicirlle que é adoptado?

“Contar a un neno que é adoptado non é dicirlle que era moi desexado e fóiselle a buscar en avión”

Primeiro hai que definir que é contarlle que é adoptado. Significa dicirlle que era un neno moi desexado e que lle foron a buscar en avión e trouxéronlle a España? Iso non é a adopción. Hai que contar a adopción na súa persoa porque el é o protagonista. A adopción empeza nun abandono. Todos os adoptados son abandonados, pero se conta desde o punto de vista dos pais, e non é así. Non existe o dereito a adoptar, existe o dereito a ser adoptado se nos abandonaron. Hai que cambiar a idea desa necesidade de ter un fillo. As familias que adoptan son familias que se ofrecen a acoller a unha persoa abandonada e a traballar con ela. Son pais terapéuticos, que deben axudar a entender as orixes.

Entón como se fala da adopción?

Non é agradable falarlle a un fillo de abandono, pero é a súa historia e, desde o momento no que se inicia o proceso de adopción, coñécese e débese ter claro que hai que traballala con el. Hai que elaborala desde o principio, sempre se debe contar a verdade. Ten que coñecer a palabra abandono, que dá máis medo aos adultos que a eles. Un neno con cinco anos pode empezar a coñecela para que ao oito o empezo a entender. Nunca hai que dar datos falsos. Sempre hai que contar a verdade, de forma gradual e natural. O fillo ten que saber que sempre se estará paira falar. Un consello que damos aos pais é que cando o fillo exprese dor e rabia, enténdase a súa dor. Moitas persoas adoptadas teñen problemas de identidade, senten medo ou pánico ao abandono todos os días da súa vida.

A situación é igual no caso da adopción nacional e internacional.

“Os sentimentos de abandono son os mesmos. Dá igual que se adopte a un bebé con tres meses que a un neno con sete anos”

Os sentimentos de abandono son os mesmos. Dá igual que se adopte a un bebé con tres meses que a un neno con sete anos. Ambos terán que elaborar un duelo debido ao abandono. Sufriron o mesmo abandono. No caso da adopción internacional, destaca o factor racial. Consideramos que aínda vivimos nunha sociedade racista. Os adolescentes con quen traballamos sofren racismo no colexio, quizá en menor medida que antes, pero o sofren.

Por esta razón, a asociación axuda na procura das orixes. É frecuente que as persoas adoptadas busquen á súa familia biolóxica ou só se busca coñecer o pasado?

Toda persoa adoptada ten que facer una procura, que se divide en varias fases. A primeira é a procura de identidade e, paira moitas persoas, é necesario saber máis. É o quebracabezas da súa historia fáltanlles pezas, outras están mal construídas e outras se inventaron. Créanse pantasmas. En moitos casos, paira construír o quebracabezas hai necesidade de buscar o contacto biolóxico, as orixes. Algúns pensan que queren buscar todo, pero coñecen uns nomes, varios datos, e xa non queren saber máis. Outros necesitan contactar coa familia biolóxica.

Como é ese contacto?

“En ningún caso débense recompilar uns datos e aparecer na porta de casa da nai biolóxica”

Contamos cun equipo de procura especializado, porque en ningún caso débense recompilar uns datos e aparecer na porta de casa da nai biolóxica. Require una preparación, entender e comprender que se poden atopar cousas boas e malas. Hai que estar preparado e contar cun mediador para que axude á persoa adoptada e á familia biolóxica. Logo chegará o contacto. É un traballo que require dedicación. Nunca recomendamos buscar un teléfono de contacto, chamar e aparecer.

Será inevitable o medo dos pais adoptivos.

Os pais adoptivos nunca teñen que ter medo. Non buscamos una familia porque xa a temos. Buscamos saber, a nosa identidade, entender, pero non una familia. Non buscamos á familia paira substituír á que temos, senón paira construír a nosa historia.

Dáse o caso contrario: pais que deron aos seus fillos en adopción e ponse en contacto coa asociación paira atoparlles?

Polo menos una decena de familias contactan ao día connosco. Pero insisto: o dereito a buscar e o dereito á identidade téñeno os nenos adoptados, non os pais biolóxicos. De todos os xeitos, apoiámoslles e creamos una asociación de nais biolóxicas. O abandono dun fillo nunca é reprochable porque hai una gran variedade de circunstancias.

Que sentimento queda cando a procura é infrutuosa?

“Cando una persoa está preparada paira buscar, tamén o está paira non atopar nada”

Se se sabe que se busca, nunca é infrutuosa. Cando una persoa está preparada paira buscar, tamén o está paira non atopar nada. Busca entender até onde pode. Se se busca durante dous anos e atópase un nome ou ningún, sábese o que hai e a persoa pode estar satisfeita porque buscou.

Asegura que algunhas datas especiais, como os aniversarios, non se viven como una celebración, por que?

Os aniversarios é una data complicada porque é o día no que a túa nai biolóxica deu a luz. Ese día acórdasche máis dela e pensas que se ten que acordar de ti. Sopras a vela rodeado de xente que che quere, pero pensas en que ese día outra persoa tívoche. É un día complicado, pero si elaboraches a túa historia, sabes que é o día no que naciches, no que outra persoa che tivo e logo abandonouche, pero podes seguir adiante.