Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Diferentes ámbitos de uso do braille

As novas tecnoloxías, as etiquetas dos medicamentos ou o xadrez comezaron o proceso de adaptación a este sistema
Por Azucena García 13 de Novembro de 2009
Img braille2 listado

No Ano Internacional do Braille fíxose balance. Os actos festivos han dado paso á reflexión sobre o futuro deste sistema de comunicación. As apostas dan ás novas tecnoloxías como vencedoras na carreira pola adaptación, pero outros ámbitos son tamén centro de atención das persoas con problemas de visión. A accesibilidade engloba a áreas tan variadas como o urbanismo, os medicamentos ou o xadrez.

Este ano celebrouse o bicentenario do nacemento de Louis Braille, inventor do modo de comunicación máis utilizado por miles de persoas cegas. Como peche aos actos organizados durante este ano, Madrid converteuse na capital mundial do braille, polo menos, durante varios días. Do 3 ao 7 de novembro reuníronse alí membros do tres principais organismos internacionais que regulan esta disciplina: o Consello Mundial do Braille, o Consello Iberoamericano e a Comisión Braille Española.

O obxectivo destas institucións foi unificar o braille e mellorar a súa adaptación internacional ás novas tecnoloxías. Tras permitir ás persoas con discapacidade visual acceder á información, agora debe conseguir que avancen neste camiño. A era da información debe dar paso á era da informatización.

Pequenos pasos, grandes logros

As novas tecnoloxías adaptáronse ás persoas con problemas de visión, pero non de maneira suficiente. Grazas ao uso de síntese de voz, poden utilizar os computadores sen maior inconveniente. Pero como lembra o ONCE, “o braille é imprescindible na alfabetización e na aprendizaxe de moitas materias”, como a informática.

Paira quen ademais teñen problemas de audición (persoas sordociegas) o uso de medios informáticos “abriulles múltiples posibilidades laborais, de educación ou de lecer“. A conexión coa máquina establécese a través do braille: periféricos que transforman a información da pantalla neste tipo de caracteres, anotadores dixitais que cumpren a mesma función ou teclados en braille son os elementos máis destacados.

Reclaman libros infantís con debuxos e texto en braille, ademais de bibliotecas e o ensino deste sistema en países en vías de desenvolvemento

En Madrid déronse cita representantes de 15 países, que debateron sobre os temas que máis preocupan ás persoas con discapacidade visual. Mentres se fomenta a accesibilidade nas vías urbanas ou en espazos de lecer, a comunicación mantén aínda importantes barreiras. Reclaman libros infantís con debuxos e texto en braille para que os máis pequenos accedan á literatura, una base de datos que sobre e-bibliotecas e bibliotecas internacionais que prestan libros en braille, así como o seu ensino e uso por parte de nenos cegos ou con discapacidade múltiple e adultos que acaban de perder a visión.

Outras propostas expostas paira mellorar a calidade de vida nos países desenvolvidos foron o uso do braille en produtos básicos como alimentos e fármacos. Os organismos participantes han pedido que se impulse a rotulación do nome e data de caducidade. A propia Lei do Medicamento, de xullo de 2006, establece que en todos os envases deben figurar impresos en braille “os datos necesarios paira a súa correcta identificación” (Artigo 15). Nos países en vías de desenvolvemento, creen fundamental que este sistema se ensine nas escolas.

A importancia da lectoescritura chegou ao Congreso dos Deputados, onde esta mesma semana entregouse un exemplar en braille da orde do día dunha das sesións plenarias máis destacadas do ano, correspondente ao debate sobre o ditame da Comisión do proxecto de Lei dos Orzamentos Xerais do Estado paira 2010. Tamén se editaron varias guías para que as persoas cegas aprendan a xogar ao xadrez (denominación das pezas, exemplos de xogadas e partidas, etc.) ou a signografía útil no seu día a día.

Carácter universal

O braille é válido en todo o mundo, pero con matices. Por iso, recomendouse á UNESCO que apoie a celebración dunha conferencia internacional paira fomentar a unificación dos códigos braille. Ao redor de 160 millóns de persoas padecen cegueira ou discapacidade visual no mundo. É imprescindible que todas elas compartan un modo común de comunicación. “O braille úsase en todos os idiomas, incluídos o chinés, o xaponés, o árabe e linguas máis minoritarias. Isto fai necesaria a figura dun organismo internacional forte que trate de regular a súa utilización”, precisa a ONCE.

O braille úsase en todos os idiomas, incluídos o chinés ou o xaponés, polo que convén regular a súa utilización

Esa figura podería ser o Consello Mundial do Braille, creado no seo da UNESCO en 1950. A súa función entón centrouse en manter os puntos comúns deste código en varias linguas. Agora esta tarefa debe reforzarse. As outras dúas pezas craves paira lograr a unificación universal serían o Consello Iberoamericano do Braille e a Comisión Braille Española. Se se consegue, una das primeiras accións que se reclaman é a aplicación ás novas tecnoloxías dalgúns signos comúns.