Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Solidaridad > Proxectos e campañas

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Enrique Richard, voluntario e autor de ‘Con cartóns pola rúa’

As persoas sen fogar resúltannos invisibles porque poden remover as nosas conciencias

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Sábado, 12 de Outubro de 2013

Visión selectiva. Así podería definirse certa peculiaridade que fai que as persoas sen fogar resulten invisibles aos ollos dalgúns cidadáns. Enrique Richard sábeo moi ben. Desde fai dez anos é voluntario de Arrels Fundació e “fai a rúa”, como lle gusta dicir, en busca de persoas que necesitan compañía. “Logo virá, se queren, o urxente: a ducha, a comida, o aloxamento…”. Richard fala de restituír dereitos “desde o respecto, a aceptación e o agarimo”, nunca como unha acción de beneficencia. Así o reclama a través do seu blogue “Con cartóns pola rúa” e dun libro co mesmo título, publicado o pasado mes de abril. É crítico con quen van tan rápido no seu día a día, “que só prestan atención a aquilo que lles interesa”. Lamenta que a miúdo non nos preguntemos os motivos polos que unha persoa carece dun fogar e que caiamos en tópicos que aluden ao “desexo” destas persoas por vivir así. “De nenos, ninguén soña con ser indixente”, lembra.

Gústame esta frase que lin no seu blogue: “Son invisibles se non queres velos”. Refírese a as persoas sen fogar. Por que non queremos velos?

Non nos gusta ver o feo. Non nos gusta mirar aquilo que pode remover as nosas conciencias. Só prestamos atención ao que nos interesa e descoñecemos a realidade de quen viven nesta situación. Eu mesmo, cando empecei como voluntario en Arrels Fundació, non acababa de entender por que algunhas persoas vivían na rúa. Para min todos eran esmoleiros que sobrevivían co que a xente lles daba ou trotamundos que vivían de pobo en pobo. Nunca pensara nos porqués, nas súas soidades, nas súas razóns para estar así.

Desde 2002 é voluntario do equipo de rúa de Arrels Fundació, máis dunha década que recompilou no libro ‘Con cartóns pola rúa’. Que quixo transmitir nel?

“Hai razóns estruturais que empuxan á precariedade e á rúa”

En primeiro lugar, quixen transmitir a miña experiencia de 10 anos “facendo a rúa” desde o Equipo de Rúa de Arrels Fundació. Quixen manifestar como realizamos os encontros coas persoas sen fogar, presentar a nosa forma de relacionarnos, de acompañar, de estar, de respectar o seu proceso sexa cal for… E como todo este traballo fíxome cambiar a mirada cara a estas persoas.

En segundo lugar, quixen denunciar as causas. As cousas non son porque son, teñen motivacións que están por encima das decisións das propias persoas. Hai razóns estruturais que empuxan á precariedade e á rúa. O noso sistema é perverso, as súas leis expulsan a quen lles estorban e a sociedade os culpabiliza ou se lava as mans. “Eles buscáronllo” ou “Eu xa pago os meus impostos para que quiten da miña vista o que eu non quero ver”, aluden.

Cal é a tarefa dun voluntario como vostede?

Sempre o digo: a miña tarefa é acompañar ás persoas sen fogar, estar, relacionarme coa persoa mentres ela queira, sen esixir nada, pero aspirando a todo. O seu verdadeiro problema nese momento non é o que eu me imaxino, o que sería o meu se vivise nesas circunstancias; o seu problema é a soidade. Logo virá, se a persoa quere, o urxente: a ducha, a comida, o aloxamento… Ela marcará os pasos que queira dar e eu estarei ao seu lado para facilitarlle as cousas. Pero o importante é que senta alguén e que saiba que tamén é alguén para min. Poden pasar anos, pero non importa.

Expúxose algunha vez deixar o voluntariado?

Neste momento, non. Sempre traballei para tentar transformar a realidade, colaborar para facer un mundo mellor, tamén na miña vida cotiá. É algo no que nos involucramos desde o mesmo momento de nacer. O mundo será na medida que nós, quen o habitamos, queiramos que sexa. Por iso non entendo que o meu traballo non remunerado en Arrels poida ser considerado como un voluntariado que “agora o collo e logo déixoo”. Eliximos e comprometémonos no que nos interesa ou nos chama a atención en cada momento. A nosa acción forma parte do noso proxecto de vida. Por agora, sigo en Arrels: “Sempre me quedará a rúa”.

Nesa rúa, agradécese máis unha esmola ou unha conversación?

“Conversar cunha persoa sen fogar debe converterse nunha relación de respecto, de escoita e de dignidade”Responderei cunha anécdota. Un día Mohamed contábame que unha señora lle daba diñeiro e comida todos os días. Eu díxenlle que nós non lle proporcionabamos nada diso. El contestoume: “Pero vós me dais máis: sodes a miña única familia”. E non é o único que se expresou en termos similares. “Impórtame máis un intre de conversación e que me consideren persoa, que dez euros”, dixéronnos noutra ocasión. Non se trata só dunha conversación, senón de que se converta nunha relación de respecto, de escoita e de dignidade, que non esixe, que non culpabiliza nin agride, senón que acompaña.

O noso comportamento, a nosa indiferenza, pode arrebatar a dignidade das persoas sen fogar?

E tanto que si! Ou polo menos facer que sentan sen dignidade. Por iso para os voluntarios e o persoal de Arrels é moi importante facerlles ver que son alguén para nós.

Por certo, por que cando damos unha esmola non miramos aos ollos?

Será porque nos avergoña que unha persoa estea así e, no fondo, non sabemos que facer, nin que dicir? Incomódanos a situación. Se cadra deberiamos pensar iso, que só é unha situación, que esa persoa non sempre estivo así, que é unha persoa como nós, con quen o único que nos diferencia é a situación: a súa é máis precaria que a miña, pero esa circunstancia pode cambiar no futuro.

Reflexionamos pouco sobre as causas e consecuencias de vivir na rúa?

Cando empecei como voluntario, en 2002, nunca antes expúxome o problema do sinhogarismo, aínda que desde entón ten unha maior penetración no terceiro sector. Neste sentido, Arrels traballa moito e ben por sensibilizar á sociedade e denunciar situacións de inxustiza.

Cantas veces ao día ten que defender que ninguén dorme entre cartóns por gusto?

“Hai que explicar con frecuencia que ninguén dorme entre cartóns por gusto”Hai que explicalo con frecuencia. Algunhas persoas aseguran que quen viven entre cartóns non queren saír desa situación e non aceptan os ofrecementos que lles fan os servizos sociais. Eu sempre lles digo que, de nenos, ninguén soña con ser indixente. Algunha razón, ou moitas, que na súa maioría descoñecemos e que deben ser moi duras e difíciles de curar, lévalles a dar ese paso.

Por que me saudades se eu non son ninguén?


Imaxe: CONSUMER EROSKI

As persoas sen fogar senten invisibles. Fanlles sentir así. Enrique Richard lembra unha anécdota. “Un día avisáronnos de que un home durmía desde facía tempo no parque da Guineueta -rememora-. Achegámonos e decidimos saudarlle sen pararnos, coa naturalidade de quen vai pola rúa repartindo saúdos. ‘Adeus, bos días…’ E seguimos o noso paseo”. “Por que me saudades se eu non son ninguén?“, respondeu o home.

Enrique e Puri, a voluntaria que lle acompaña, escoitaron esta pregunta, formulada “con manifesta antipatía”. Entón viráronse, tentaron achegarse, pero o home mandoulles frear. “Marchádevos, marchádevos! Seguro que eu son mellor persoa que vós”, increpoulles. Os voluntarios desexáronlle de novo un bo día e afastáronse.

“Na súa resposta había rexeitamento e recriminación”, aclara Enrique, para quen, quizá, a reacción que acababan de presenciar era o resultado de experiencias anteriores nas que “primara máis o que ten que ofrecer quen se achega, que decatarse primeiro do que necesita quen recibe”. “Damos solucións desde as nosas fortalezas, desde o que serían nosas propias angustias”, agrega. “Imos con prepotencia. Coma se nós tivésemos a nosa vida solucionada e pretendésemos solucionar a do outro. Tratámoslles así, coma se eles fosen ninguén e nós fósemos todo“.


Ao publicar un comentario aceptas a política de protección de datos

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións