Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Factores que favorecen a pobreza

Diversas situacións de vulnerabilidade e determinadas persoas son proclives á exclusión social
Por Azucena García 2 de Febreiro de 2010
Img mendigos
Imagen: Bob With

A pobreza no mundo é una realidade. Esta circunstancia é allea a poucos lugares e repítese, mesmo, nas contornas máis próximas dos países desenvolvidos. No propio barrio hai persoas ou familias cuxa situación denota vulnerabilidade. Os casos máis alarmantes coinciden coas taxas de pobreza infantil. España rexistra un 13,3% de pobreza relativa entre os nenos. Uno de cada catro atópase en situación de desigualdade respecto doutros menores.

Imaxe: Bob With

Pobreza e exclusión social van con frecuencia unidas. Aínda que a segunda depende de diversos aspectos, a pobreza é o factor desencadenamento na maioría dos casos. Os últimos datos do Eurobarómetro revelan que o 16% da poboación da Europa dos 27 vive en risco de pobreza. Esta cifra supón 80 millóns de persoas. Con todo, considérase que a pobreza é “un fenómeno mal coñecido e mal comprendido”. Así o destaca a guía “Craves sobre a pobreza e a exclusión social en España”, un proxecto da Fundación Luís Vives, cofinanciada polo Fondo Social Europeo no marco do Programa Operativo Loita contra a Discriminación (2007-2013).

A pobreza é patente na maioría do planeta debido a varios factores que, en ocasións, interactúan entre si e poden favorecer tanto una situación de vulnerabilidade como potenciar o efecto contrario. O traballo asevera que o descoñecemento e a incomprensión diminúen o desenvolvemento de iniciativas a favor da inclusión social ou supoñen a aprobación de “medidas parciais e pouco eficaces”.

Perfís de risco

Vivir en situación de pobreza supón non dispor dos “recursos necesarios paira satisfacer necesidades consideradas básicas”. Esta circunstancia implica, en ocasións, una falta de integración na sociedade, relacionada cunha contorna persoal, familiar, socio-económico ou administrativo que destaca por algunha debilidade. De acordo a estes parámetros, establécense cinco perfís comúns de risco: mozas estranxeiras e cualificadas sen ingresos (42%) ou con problemas familiares (35,5%), cidadás españolas pensionistas (13,5%), novos estranxeiros sen fogar nin recursos (7%) e españois sen fogar (2%).

Os riscos increméntanse entre as mozas estranxeiras, pensionistas ou persoas sen fogar

Certos grupos reúnen una serie de características que aumentan o risco de exclusión. Son grupos en desvantaxe respecto ao resto da poboación por motivos de racismo e discriminación (inmigrantes ou minorías étnicas), o territorio onde viven (zonas desfavorecidas) ou a transmisión da pobreza e a exclusión de xeración en xeración. Os menores que crecen en contornas desfavorecidas teñen máis probabilidade de experimentar dificultades cando sexan adultos.

Desde a Comisión Europea sublíñase que as persoas “en especial risco” son os parados de longa duración, desempregados maiores ou con traballo precario ou de baixa calidade; as persoas con baixas cualificaciones académicas, non escolarizadas ou con abandono escolar prematuro; inmigrantes ou minorías étnicas; persoas sen fogar, que habitan hacinadas ou en vivendas precarias; persoas con discapacidade ou problemas de saúde; e quen teñen a persoas dependentes ao seu cargo.

Por sexos, detéctase una posición de vulnerabilidade maior na muller. Outros factores que afectan de maneira negativa son o fracaso escolar, as adiccións, os abusos ou o desarraigamento. En todo o mundo, o Índice de Desenvolvemento Humano (IDH) do Programa das Nacións Unidas paira o Desenvolvemento (PNUD) marca tamén diferenzas.

España, en desvantaxe

Desde 1995 a 2009, España pasou do posto 9 ao 15 no ranking do Índice de Desenvolvemento Humano. A elaboración da guía permitiu constatar que, en comparación co conxunto de países da UE, “España ten certas características que incrementan o risco dos seus habitantes de padecer exclusión social”.

“España ten certas características que incrementan o risco dos seus habitantes de padecer exclusión social”

Entre estas destacan o aumento do emprego precario ou de baixa calidade, os cambios rápidos na estrutura social debido ao envellecemento da poboación ou o descenso da taxa de natalidade, o nivel educativo -un dos máis baixos de Europa-, a brecha tecnolóxica -considerada una das máis altas-, a falta de desenvolvemento nalgunhas rexións, un nivel de protección social insuficiente, o aumento do nivel de endebedamento das familias e una alta taxa de pobreza recorrente, referida a quen experimentaron a pobreza durante máis dun ano.

O noso país está “moi lonxe da UE en protección social”, segundo datos recolleitos pola Rede Española de Loita contra a Pobreza e a Exclusión Social (EAPN). En gasto social, ocupa o posto 16 respecto ao resto de países da UE-27. Dedica o 21,05% do PIB a este apartado. Por baixo sitúanse Irlanda (18,15%), Chipre e países do leste como Polonia, Bulgaria, República Checa, Estonia, Letonia, Lituania, Romanía e Eslovaquia.