Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Solidaridad > Proxectos e campañas

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Javier Pradini Olazábal, director de Emaús Fundación Social

En España máis de 500.000 persoas atópanse nunha situación de pobreza extrema

Emaús Fundación Social forma parte de EMAÚS, un movemento que nace en París hai 50 anos e que conta na actualidade con miles de seguidores en todo o mundo. Javier Pradini é un dos directores deste movemento en España e un dos seus máis fieis lle seguidores desde hai máis de 25 anos. Esta organización, que reúne a máis de 300 grupos de 40 países de todo o mundo non só foi a primeira en abrir unha tenda de Comercio Xusto no noso país, senón que se anticipou ao movemento ecoloxista ao impulsar no ano 1949 a reciclaxe dos lixos como medio de vida de miles de persoas, unha iniciativa que se converteu no seu cartón de presentación en España, un país no que existe un grao de pobreza extrema “que non se pode descoidar”. “A pesar do grao de desenvolvemento que vivimos en España, máis de 500.000 de persoas atópanse en situación de pobreza extrema e 1.700.000 persoas están afectadas por unha pobreza severa”, alerta o director. “O acceso a uns recursos económicos básicos para a súa subsistencia, o dereito a unha vivenda digna e a posibilidade de poder acceder a un emprego remunerado constitúen algunhas das necesidades máis inmediatas que precisan de resposta”, aclara Pradini.

Emaus Fundación Social leva traballando como organización solidaria durante máis de 50 anos no mundo, onde nace?

O Movemento EMAÚS naceu en París en novembro de 1949 do encontro de persoas conscientes da súa situación privilexiada e das súas responsabilidades sociais fronte á inxustiza, e de persoas que xa non tiñan unha razón para vivir. Alí decidiron axuntar as súas vontades e esforzos para axudarse mutuamente e socorrer a quen sofren, no convencemento de que axudando aos demais pode axudarse uno mesmo. Concretamente, Emaús nace da man de Abbé Pierre, o seu fundador, e antigo militante do maquis durante o II Guerra Mundial.

Deste incipiente movemento que ve a luz a mediados dos anos 90, como se chega a Emaús Internacional e a Emaús Fundación Social? Como é a súa traxectoria?

En maio de 1969 constitúese a Asociación Emaús Internacional que actualmente aglutina a máis de 300 grupos de 40 países de todo o mundo. E foi no verán de 1980 cando un grupo de mozos iniciou un campo de traballo en Rentería (Gipuzkoa) recollendo mobles vellos e roupas, do mesmo xeito que o viñan facendo centos de grupos de Emaús en todo o mundo, coa finalidade de sentar as bases para a constitución dun grupo estable e permanente no territorio. Así, o 1 de novembro dese ano comeza a súa andaina o que hoxe é o grupo Emaús Fundación Social.

Tal e como subliñou, a súa carta de presentación é a recollida de roupa usada e de mobiliario, pero o seu labor é moito máis extensa

Si, desde logo. Hai que ter en conta que o labor de Emaús Fundación Social xira de acordo a tres aspectos: o primeiro é axudar a aqueles homes e mulleres que son vítimas da inxustiza, pobreza ou marxinación sen importar a súa orixe ou condición e que viven na nosa contorna máis próxima, ofrecéndolles os recursos básicos para a súa subsistencia e capacitándolles para mellorar a súa situación; o segundo céntrase en protexer o medio ambiente a través da recuperación de téxtiles, mobles e todo tipo de aveños que refugamos continuamente, promovendo un consumo responsable e o fomento da reutilización fronte á cultura de usar e tirar; e o terceiro principio polo que nos movemos é o desenvolvemento de proxectos de cooperación con organizacións de países máis pobres do planeta desde o principio da solidariedade e o comercio xusto entre Norte e Sur.

Precisamente, este último principio- o de cooperación ao desenvolvemento- é o máis común na maioría da ONG españolas, sobre todo nas que se crearon recentemente. Con todo, Emaus é unha das poucas asociacións que non só se centra en axudar aos países do Sur, senón ao veciño de en fronte que sabe que non ten roupa ou que os seus fillos necesitan material escolar. Faga unha radiografía dos problemas que afectan a moitos cidadáns no noso país

A pesar do grao de desenvolvemento que vivimos en España, máis de 500.000 de persoas atópanse en situación de pobreza extrema e 1.700.000 persoas están afectadas por unha pobreza severa“No noso país 1.700.000 persoas están afectadas por unha pobreza severa” A tipoloxía é moi variada e concéntrase fundamentalmente nas grandes cidades, destacando a inmigración, o paro ou as enfermidades mentais como causas que levan ás devanditas situacións. As desigualdades entre pobres e ricos vanse acentuando día a día erosionando o concepto de estado de benestar sobre o que sustenta este país.

Cales son as súas necesidades máis inmediatas?

O acceso a uns recursos económicos básicos para a súa subsistencia, o dereito a unha vivenda digna e a posibilidade de poder acceder a un emprego remunerado constitúen algunhas das necesidades máis inmediatas que precisan de resposta. No caso das persoas inmigrantes, todo iso pasa por poder regularizar a súa situación e dispor dos permisos de residencia e de traballo. Noutros casos, as necesidades son máis de carácter psicoafectivo. Unha enfermidade mental, o abuso de drogas ou unha ruptura familiar demandan un tipo de apoio máis personalizado nos que a soidade ou a baixa autoestima son factores determinantes de exclusión social.

Que proxectos ten Emaus para persoas con estas necesidades, por exemplo para mozas en risco de exclusión social

Na área da inserción socio laboral Emaús desenvolve dous tipos de actuacións. Por unha banda vén levando a cabo programas de intervención social con carácter integral nos que se prestan unha serie de servizos como son valoración e diagnóstico, aloxamento, acompañamento e apoio bio-psico-afectivo, capacitación en competencias básicas e habilidades sociais, lecer e tempo libre, etc., concretamente co programa BITARTEAN en Bizkaia ou o Programa ILLA en Gipuzkoa. Noutros casos, levan a cabo actuacións que non comportan todos os seus servizos como é o caso do Programa de Acollida de Emerxencia e Valoración en Gipuzkoa ou o Proxecto PAMPA, desenvolvido en Asturias e dirixido a mulleres prostitutas. En total dispomos de máis de 80 profesionais distribuídos entre todas as nosas actuacións.

O Programa BITARTEAN está dirixido ás persoas de media idade, que requisitos precísanse cumprir para formar parte del?

O programa BITARTEAN é unha actuación de media esixencia e longa estancia dirixida a persoas de ambos os sexos cuxa idade se sitúa entre os 45 e os 65 anos. Este programa xorde ante a necesidade de dar resposta de maneira adecuada a un segmento da poboación que, estando en situacións de exclusión social e laboral, por razóns de idade ve afastadas as súas posibilidades de inserción a curto prazo e tampouco pode acollerse a ningún dispositivo de aloxamento residencial para persoas maiores. É un programa que se desenvolve en Bizkaia e estase valorando a súa implantación en Gipuzkoa. Os requisitos de acceso son sinxelos (valerse por si mesmas, non consumir alcol ou drogas e respectar as normas do programa) e os ingresos tramítanse desde os servizos sociais de base. Tanto este como o resto de programas baséanse no desenvolvemento de itinerarios de inserción individualizados e personalizados atendendo ás características particulares de cada un dos seus participantes.

Máis aló destes programas, en certo xeito minoritarios, posto que a súa capacidade máxima é de 20-24 persoas, Emaus Fundación Social puxo en marcha outro proxecto con máis proxección: Empresas de Inserción. En que consiste?

Si, é un programa moi interesante que forma parte da área de inserción sociolaboral no que desenvolvemos programas de formación e emprego que van dirixidos a grupos de poboación menos desestructurados como as persoas desempregadas, perceptores de rendas básicas ou persoas en proceso de inclusión. Un dos programas nos que Emaús leva máis de 15 anos é o da inserción polo emprego. Ata o momento creamos cinco Empresas de Inserción -Emaús Bidasoa (Gipuzkoa), Emaús Comercio Xusto (País Vasco), Emaús M-Sur (Madrid), Riquirraque Emaús (Asturias) e Servizos Técnicos de Rehabilitación e Acondicionamento (Bizkaia)- que xunto con Emaús S.Coop. de Iniciativa Social teñen en persoal un total de 75 persoas en actividades tan diversas como a xestión de residuos voluminosos e téxtiles, o comercio xusto ou a rehabilitación de vivendas. Son empresas que combinan a actividade produtiva coa formación e capacitación no propio posto de traballo e co acompañamento social, onde a maioría dos seus persoais están formadas por persoas procedentes de situacións de exclusión social e laboral.

A que persoas pode interesar esta iniciativa laboral?

En principio son actuacións que van dirixidas a persoas desempregadas en situación ou grave risco de exclusión. Aínda que é certo que maioritariamente o perfil dominante relaciónase con mulleres, poboación inmigrante, ex-toxicómanos ou enfermos mentais. Hai tempo que os nosos programas non diferencian entre colectivos, senón que se atende a cada persoa de maneira individualizada“Aténdese a cada persoa de maneira individualizada” tratando de evitar crear grupos pechados que poidan caer en accións illadas da realidade que nos rodea que é plural, e multicultural.

Sempre se dixo que Emaús anticipouse ao movemento ecoloxista ao impulsar alá polo ano 1949 a reciclaxe dos lixos como medio de vida de miles de persoas. Imaxináronse algunha vez que ían ser referentes neste campo?

Aínda que nesa época aquela acción non deixaba de ser un recurso económico para poder seguir subsistindo, hoxe en día prevalece unha clara conciencia ambiental e unha actuación máis profesionalizada na xestión dos residuos voluminosos (mobles e todo tipo de aveños) e téxtiles que recuperamos en Emaús. Si. Iso levounos a ser referentes neste tipo de actuacións propiciando que as institucións e a opinión pública relacionen automaticamente prevención e reutilización de residuos co traballo de Emaús. Ademais fomos distinguidos con varios premios ambientais, o que supón todo un recoñecemento a un labor constante.

Neste labor concreto de recollida de aveños, como se xestiona a organización? Quen corre cos gastos de transporte, etc.?

O noso sistema de traballo consiste en recoller dos domicilios particulares aqueles mobles ou aveños que os cidadáns desexan retirar“O noso sistema de traballo consiste en recoller dos domicilios particulares aqueles mobles ou aveños que os cidadáns desexan retirar” porque deixaron de ser útiles para eles. Este servizo facémolo ben como servizo público a cargo das administracións locais ou ben como iniciativa particular ata que sexa asumida polas institucións responsables da súa xestión. Cando o servizo é de carácter público, estamos obrigados a retirar os aveños independentemente do seu estado. Cando prestamos o servizo de maneira privada discriminamos aqueles mobles ou obxectos que sexan susceptibles de ser aproveitados dos que por estar moi deteriorados non son aproveitables. No primeiro caso o servizo é de carácter gratuíto e no segundo dáse a opción de cobrar unha cantidade pola súa retirada ou que poidan utilizar os servizos municipais. En calquera caso, é preciso porse en contacto telefónico co servizo de recollidas de Emaús no 902 455 855 onde se lle indicará os prazos de recollida previstos en función da zona á que corresponda.

Os resultados deste sistema de recollida selectiva foron excelentes ata agora en Guipúzcoa

Si. A experiencia de Emaús en Guipúzcoa nos seus 25 anos de existencia demostra que cun sistema de recollida selectiva domiciliaria de voluminosos pódese chegar a alcanzar desde un 30% ata un 45% de reutilización -dependendo de se os mobles son desmontados polos cidadáns ou polos operarios de Emaús-, fronte ao 2% que se obtén das recollidas viarias, segundo os datos obtidos da nosa xestión.

Volvendo, agora si, ao seu labor solidario nos países do Sur Emaús destaca por abrir a primeira tenda de Comercio Xusto en España, concretamente en San Sebastián en 1986. Que outros proxectos destacados han levado a cabo nestes 20 anos?

Si, efecto. Abrimos a primeira tenda de Comercio Xusto en España e partindo daquela iniciativa en 1997 Emaús decide iniciar proxectos de sensibilización e educación para o desenvolvemento referente aos países do Sur, e faino desde a necesidade de achegar outras realidades máis afastadas pero non por iso desvinculadas do modelo de desenvolvemento que prevalece no Norte. Conscientes de que a globalización non deixa de ter un carácter exclusivamente economicista e mercantilista que non favorece precisamente o desenvolvemento do Norte e o Sur, tratamos de achegar á cidadanía outro concepto máis analítico do desenvolvemento humano sustentable como é o concepto da ‘Glocalización’, é dicir pensar globalmente e actuar localmente. Así, aos longo destes anos desenvolvemos 38 proxecto de sensibilización e educación para o desenvolvemento que trataron desde a promoción do Comercio Xusto, o estudo da situación dos produtores e produtoras do Sur, talleres e dinámicas de xogos cooperativos con escolares ou a aplicación da Responsabilidade Social Corporativa en empresas e entidades tanto públicas como privadas.

Cales os obxectivos máis inmediatos de Emaus Fundación Social?

Neste momento o reto máis importante que temos é o de culminar un proceso reorganizativo que contemple o desenvolvemento territorial e de novas actuacións que estamos a ter, e a incorporación e participación de novos profesionais nas diferentes áreas de traballo que estamos a levar a cabo, todo iso desde a aplicación de criterios de calidade na nosa xestión. En segundo lugar, queremos seguir ofrecendo calidade pero tamén calidez nos nosos programas de intervención social onde o protagonista é a persoa que chega a eles en demanda dunha resposta satisfactoria á súa situación persoal. Neste sentido, marcámonos como obxectivo ampliar as actuacións que estamos a levar a cabo agora e ir cubrindo aquelas carencias que detectamos nos recursos públicos existentes, todo iso en estreita colaboración coas administracións competentes. Por último, estamos a potenciar e desenvolvendo a área de comunicación a fin de tratar de incidir de maneira positiva a través de accións e campañas de sensibilización imaxinativas e creativas nos hábitos e condutas sociais da cidadanía en xeral.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións